Đợt bùng phát hiện nay do chủng Ebola Bundibugyo gây ra - một chủng vi-rút hiếm gặp và hiện chưa có vắc-xin hay thuốc điều trị nào được cấp phép chính thức. Đánh giá từ WHO cho thấy đây là đợt bùng phát Ebola có quy mô lớn thứ hai và tốc độ lây lan nhanh nhất trong lịch sử.
Tính đến ngày 1/8, Cộng hòa Dân chủ Congo đã ghi nhận 3.748 ca bệnh và 1.657 trường hợp tử vong tại 49 khu vực y tế thuộc 5 tỉnh. Bên cạnh đó, khoảng 17.000 người tiếp xúc gần đang nằm trong danh sách theo dõi, với khoảng 80% trong số đó được giám sát y tế hằng ngày.
Nhận định về tiến trình nghiên cứu, ông Vasee Moorthy - Quyền Giám đốc Chương trình Nghiên cứu và Phát triển của WHO cho biết việc xây dựng sẵn các quy trình nghiên cứu trước khi dịch bùng phát đã giúp các nhà khoa học khởi động thử nghiệm lâm sàng nhanh hơn so với những đợt dịch trước đây. Dù các dữ liệu tiền lâm sàng ban đầu mang lại nhiều triển vọng, hiệu quả thực sự của vắc-xin và các loại thuốc vẫn cần chờ sự xác nhận từ các thử nghiệm lâm sàng trên người.
Hiện tại, công tác thử nghiệm điều trị cho bệnh nhân mắc Ebola đang được WHO triển khai tại 3 cơ sở ở tỉnh Ituri, với sự phối hợp của tổ chức nhân đạo ALIMA và tổ chức Bác sĩ Không Biên giới (MSF). Tính đến nay, hơn 50 bệnh nhân đã được sử dụng các phác đồ điều trị thử nghiệm. Đồng thời, Viện Nghiên cứu Y sinh Quốc gia Cộng hòa Dân chủ Congo cũng hợp tác với các đối tác quốc tế chọn lọc hơn 25 người có nguy cơ lây nhiễm cao tại tỉnh Ituri để đánh giá hiệu quả của thuốc kháng vi-rút đường uống Obeldesivir với liệu trình 10 ngày.
Về phía vắc-xin phòng bệnh, dòng vắc-xin đặc hiệu đối với chủng Bundibugyo do Đại học Oxford (Anh) và Viện Huyết thanh Ấn Độ phối hợp phát triển đã bắt đầu bước vào thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 1 tại Anh từ ngày 24/7. Trong tuần này, một loại vắc-xin khác do hãng công nghệ sinh học Moderna phát triển cũng dự kiến khởi động thử nghiệm giai đoạn 1 tại Canada.
Ngoài ra, WHO đang phân tích các dữ liệu mới từ nghiên cứu trên động vật nhằm đánh giá khả năng tạo miễn dịch chéo đối với chủng Bundibugyo của vắc-xin do hãng dược phẩm Merck sản xuất (vốn đã được cấp phép sử dụng cho chủng Ebola Zaire). Nhóm chuyên gia tư vấn của WHO đã họp vào tuần trước để đánh giá toàn bộ kết quả nghiên cứu và dự kiến sẽ sớm đưa ra khuyến nghị chính thức.
Đợt bùng phát Ebola lần này tiếp tục đặt ra thách thức rất lớn đối với ngành y tế Cộng hòa Dân chủ Congo cũng như cộng đồng quốc tế. Việc đẩy nhanh toàn bộ tiến trình nghiên cứu thuốc và vắc-xin được WHO đánh giá là yếu tố mang tính quyết định trong nỗ lực dập dịch.
