Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
Tết tháng Năm của người Tày

Tết tháng Năm của người Tày

Người Tày cũng như các dân tộc thiểu số khác sinh sống ở Lào Cai đều có những nghi lễ truyền thống trong các dịp lễ, tết cổ truyền của dân tộc. Ngoài tết Nguyên đán, người Tày còn có Tết tháng Ba - thanh minh, Tết tháng Năm - đoan ngọ, Tết tháng Bảy - Rằm tháng Bảy, Tết cơm mới - tháng 9 âm lịch. Tết tháng Năm, theo tiếng Tày gọi là “chiêng bươn hả” - trùng với ngày Tết đoan ngọ (còn gọi là tục giết sâu bọ) diễn ra vào 5/5 âm lịch.

a1.jpg
Vào dịp lễ, tết, đồng bào Tày thường tổ chức sửa soạn mâm lễ cúng tổ tiên, trong đó không thể thiếu một nghi thức được duy trì cho đến ngày nay, đó là làm bánh truyền thống. (Trong ảnh: Người Tày Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên làm bánh.
a2.jpg
Thông thường, tết Nguyên đán người Tày gói bánh chưng đen (nhiều nơi gọi là bánh chưng gù) - tiếng Tày gọi là “pẻng đăm”, còn Tết tháng Bảy làm bánh chuối (pẻng cổi), Tết tháng Ba làm bánh trứng kiến (pẻng nòn hay) và tháng Năm làm bánh nhân lạc đường, bánh nhân thịt… (Trong ảnh: Người Tày xã Làng Giàng, huyện Văn Bàn làm bánh nhân thịt.)
a4.jpg
Để làm bánh nhân lạc, nhân thịt (theo tiếng Tày là “pẻng nửng”), người Tày hái những tàu lá chuối đem phơi một nắng cho héo vừa phải vẫn còn độ xanh của lá chuối; nghiền gạo nếp thành bột và đem nhào ướt vừa tay để nặn thành vỏ bánh. Trong ngày Tết tháng Năm, người Tày thường làm bánh có 2 loại nhân mặn, ngọt để phù hợp với sở thích của từng người. Nếu là bánh nhân lạc đường thì rang lạc sau đó bỏ vỏ lụa, dùng chày gỗ nhỏ chà cho lạc vỡ đôi, trộn với đường kính trắng và làm nhân bánh. Còn thịt ba chỉ hoặc thịt nạc vai, lọc bỏ bì, băm nhuyễn, xào chín với hành, nêm vừa ăn, rồi mới gói vào bột nếp làm nhân.
a3.jpg
Sau khi hoàn thành công đoạn vào nhân bánh, cho 2 phần bánh đặt ngang vào lá chuối đã phơi héo, rồi gói và xoáy tạo thành một cặp bánh, dùng lạt giang buộc túm một đầu. Gói bánh xong, cho lên bếp để hấp cách thủy (đồ) khoảng 30 - 45 phút bánh chín là được.
a5.jpg
Theo bậc cao niên trong các bản người Tày kể lại, trước đây, mỗi dịp Tết tháng Năm, từ chiều hôm trước, những cô gái tuổi mới lớn hoặc phụ nữ trong bản lấy hoa bóng nước về giã với nghệ, sau đó bọc vào lá chuối và nướng lên, rồi dùng để sơn lên móng tay, móng chân.
a6.jpg
Theo quan niệm của người Tày ở Dương Quỳ (Văn Bàn), nhuộm móng tay, chân với mong muốn lông con sâu róm, con bọ không chạm được vào người mình - cũng hàm ý giống với ý nghĩa “giết sâu bọ”. Ngày xưa, vào Tết tháng Năm, nhà nào tổ chức làm màu bóng nước để sơn móng tay, móng chân thì rất đông nam thanh, nữ tú đến nhà chơi, cùng nhau nhuộm móng.
a7.jpg
Người Tày ở Nghĩa Đô (Bảo Yên) gọi cây bóng nước là cây “quao” và quan niệm rằng, khi hái hoa để bọc nhuộm tay thì phải kiêng không cho gà trống nhìn thấy, bởi gà trống nhìn thấy thì khi bọc tay, không thành màu đỏ nữa. Màu của hoa bóng nước bám chắc hơn cả sơn móng tay, phải 4 - 5 tháng sau mới mờ đi, cách duy nhất là chờ móng tay mọc lên rồi cắt đi.
a8.jpg
Trẻ em người Tày hào hứng được nhuộm móng tay trong ngày Tết tháng Năm.

Cùng với mổ lợn, làm bánh, nhuộm móng tay, người Tày cũng chuẩn bị hoa quả để sáng hôm sau tổ chức ăn Tết tháng Năm. Họ cũng quan niệm, khi tỉnh giấc, việc đầu tiên là phải ăn quả để “làm lý” giết sâu bọ... Cả gia đình quây quần bên nhau, khi lúa mới gặt xong (nếu cấy hai vụ lúa) hoặc lúa đang xanh (ruộng một vụ mùa) đều vui vẻ hàn huyên câu chuyện đoàn viên.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Đông đảo tăng ni, phật tử dự Đại lễ Phật đản Phật lịch 2570 tại chùa Tùng Lâm Ngọc Am

Đông đảo tăng ni, phật tử dự Đại lễ Phật đản Phật lịch 2570 tại chùa Tùng Lâm Ngọc Am

Sáng 31/5, tại chùa Tùng Lâm Ngọc Am (phường Yên Bái), Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lào Cai trang trọng tổ chức Đại lễ Phật đản Phật lịch 2570 - Dương lịch 2026. Đại lễ thu hút đông đảo tăng ni, phật tử và Nhân dân địa phương tham dự, trong không khí trang nghiêm, thành kính và đoàn kết của cộng đồng Phật giáo trên địa bàn.

Số hóa trong bảo tồn văn hóa dân tộc Dao

Số hóa trong bảo tồn văn hóa dân tộc Dao

Lào Cai là địa phương giàu bản sắc văn hóa với nhiều di sản truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số. Trong dòng chảy chuyển đổi số, nhiều nghi lễ, dân ca nghi lễ của người Dao đang được sưu tầm, số hóa và lan tỏa trên các nền tảng trực tuyến, mở ra hướng đi mới trong bảo tồn, phát huy di sản trước nguy cơ mai một theo thời gian.

Gìn giữ văn hóa Mường ở Quy Mông

Gìn giữ văn hóa Mường ở Quy Mông

Đồng bào dân tộc Mường ở xã Quy Mông sinh sống tập trung chủ yếu tại thôn Hợp Thành và rải rác tại một số thôn lân cận. Những năm qua, cùng với phát triển kinh tế, cấp ủy, chính quyền và người dân nơi đây luôn chú trọng gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Mường để bản sắc văn hóa không bị mai một.

Từ nhịp sống thôn bản đến khát vọng lan tỏa bản sắc văn hóa quê hương

Từ nhịp sống thôn bản đến khát vọng lan tỏa bản sắc văn hóa quê hương

Trong không khí rộn ràng của Lễ khai mạc Tuần du lịch Ninh Bình 2026, sự xuất hiện của các nghệ nhân và những hạt nhân văn nghệ tiêu biểu đến từ các xã, phường (Văn Chấn, Quy Mông, Thác Bà, Nghĩa Lộ) của vùng đất biên cương Lào Cai đã mang đến một sắc thái đầy ấn tượng, với những màn trình diễn độc đáo, đậm đà bản sắc các dân tộc Mông, Dao, Tày, Thái. 

Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026

Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026

Sáng 23/5, tại sân vận động trung tâm xã Bắc Hà, Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026 chính thức khai mạc, thu hút đông đảo người dân và du khách trong, ngoài tỉnh tham dự. Đây là hoạt động mở đầu cho chuỗi sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch diễn ra đến hết ngày 31/5 với chủ đề “Vang xa vó ngựa cao nguyên”.

Bên dòng Nậm Lùng

Bên dòng Nậm Lùng

Từ đỉnh núi mây phủ, dòng Nậm Lùng trong veo len qua xã Tú Lệ như mạch nguồn nuôi dưỡng cả vùng thung lũng trù phú dưới chân đèo Khau Phạ. Dòng nước ấy không chỉ tưới mát cho cánh đồng nếp nổi tiếng bao đời mà còn âm thầm lưu giữ ký ức, nếp sinh hoạt và văn hóa canh tác của người Thái nơi đây.

Báo động tình trạng nghệ sĩ dùng ma túy và những hệ lụy với xã hội

Báo động tình trạng nghệ sĩ dùng ma túy và những hệ lụy với xã hội

Chỉ trong thời gian ngắn, nhiều ca sĩ và nghệ sĩ nổi tiếng như Chi Dân, Miu Lê và mới đây nhất là ca sĩ Đinh Long Nhật và Sơn Ngọc Minh liên tiếp vướng vào các vụ việc liên quan đến ma túy. Những vụ việc này cho thấy ma túy không còn là hiện tượng cá biệt mà đang trở thành hồi chuông cảnh báo về sự len lỏi ngày càng sâu vào môi trường giải trí.

Nối nhịp đam mê nghệ thuật

Nối nhịp đam mê nghệ thuật

Nhiều năm gắn bó với công tác giảng dạy tại Khoa Văn hóa - Nghệ thuật, Trường Cao đẳng Lào Cai, giảng viên Trương Thị Hảo luôn dành nhiều tâm huyết để truyền cảm hứng cho các thế hệ học sinh, sinh viên theo đuổi nghệ thuật múa. Và hôm nay, trên chính giảng đường thân thuộc ấy, con gái chị đang tiếp tục hành trình nối dài niềm đam mê được vun đắp từ cái nôi gia đình.

Một đời khắc họa chân dung Bác Hồ

Một đời khắc họa chân dung Bác Hồ

Có những người cầm bút dành cả cuộc đời để đi tìm những đề tài mới lạ, nhưng cũng có những người như nhà văn Hoàng Việt Quân, chọn cách “đứng yên” trên mảnh đất tâm hồn để đào sâu vào những giá trị vĩnh cửu. Hơn 50 năm qua, ông đã dành trọn bút lực để viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh - chủ đề mà ông coi là lẽ sống.

fb yt zl tw