Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
Tết tháng Năm của người Tày

Tết tháng Năm của người Tày

Người Tày cũng như các dân tộc thiểu số khác sinh sống ở Lào Cai đều có những nghi lễ truyền thống trong các dịp lễ, tết cổ truyền của dân tộc. Ngoài tết Nguyên đán, người Tày còn có Tết tháng Ba - thanh minh, Tết tháng Năm - đoan ngọ, Tết tháng Bảy - Rằm tháng Bảy, Tết cơm mới - tháng 9 âm lịch. Tết tháng Năm, theo tiếng Tày gọi là “chiêng bươn hả” - trùng với ngày Tết đoan ngọ (còn gọi là tục giết sâu bọ) diễn ra vào 5/5 âm lịch.

a1.jpg
Vào dịp lễ, tết, đồng bào Tày thường tổ chức sửa soạn mâm lễ cúng tổ tiên, trong đó không thể thiếu một nghi thức được duy trì cho đến ngày nay, đó là làm bánh truyền thống. (Trong ảnh: Người Tày Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên làm bánh.
a2.jpg
Thông thường, tết Nguyên đán người Tày gói bánh chưng đen (nhiều nơi gọi là bánh chưng gù) - tiếng Tày gọi là “pẻng đăm”, còn Tết tháng Bảy làm bánh chuối (pẻng cổi), Tết tháng Ba làm bánh trứng kiến (pẻng nòn hay) và tháng Năm làm bánh nhân lạc đường, bánh nhân thịt… (Trong ảnh: Người Tày xã Làng Giàng, huyện Văn Bàn làm bánh nhân thịt.)
a4.jpg
Để làm bánh nhân lạc, nhân thịt (theo tiếng Tày là “pẻng nửng”), người Tày hái những tàu lá chuối đem phơi một nắng cho héo vừa phải vẫn còn độ xanh của lá chuối; nghiền gạo nếp thành bột và đem nhào ướt vừa tay để nặn thành vỏ bánh. Trong ngày Tết tháng Năm, người Tày thường làm bánh có 2 loại nhân mặn, ngọt để phù hợp với sở thích của từng người. Nếu là bánh nhân lạc đường thì rang lạc sau đó bỏ vỏ lụa, dùng chày gỗ nhỏ chà cho lạc vỡ đôi, trộn với đường kính trắng và làm nhân bánh. Còn thịt ba chỉ hoặc thịt nạc vai, lọc bỏ bì, băm nhuyễn, xào chín với hành, nêm vừa ăn, rồi mới gói vào bột nếp làm nhân.
a3.jpg
Sau khi hoàn thành công đoạn vào nhân bánh, cho 2 phần bánh đặt ngang vào lá chuối đã phơi héo, rồi gói và xoáy tạo thành một cặp bánh, dùng lạt giang buộc túm một đầu. Gói bánh xong, cho lên bếp để hấp cách thủy (đồ) khoảng 30 - 45 phút bánh chín là được.
a5.jpg
Theo bậc cao niên trong các bản người Tày kể lại, trước đây, mỗi dịp Tết tháng Năm, từ chiều hôm trước, những cô gái tuổi mới lớn hoặc phụ nữ trong bản lấy hoa bóng nước về giã với nghệ, sau đó bọc vào lá chuối và nướng lên, rồi dùng để sơn lên móng tay, móng chân.
a6.jpg
Theo quan niệm của người Tày ở Dương Quỳ (Văn Bàn), nhuộm móng tay, chân với mong muốn lông con sâu róm, con bọ không chạm được vào người mình - cũng hàm ý giống với ý nghĩa “giết sâu bọ”. Ngày xưa, vào Tết tháng Năm, nhà nào tổ chức làm màu bóng nước để sơn móng tay, móng chân thì rất đông nam thanh, nữ tú đến nhà chơi, cùng nhau nhuộm móng.
a7.jpg
Người Tày ở Nghĩa Đô (Bảo Yên) gọi cây bóng nước là cây “quao” và quan niệm rằng, khi hái hoa để bọc nhuộm tay thì phải kiêng không cho gà trống nhìn thấy, bởi gà trống nhìn thấy thì khi bọc tay, không thành màu đỏ nữa. Màu của hoa bóng nước bám chắc hơn cả sơn móng tay, phải 4 - 5 tháng sau mới mờ đi, cách duy nhất là chờ móng tay mọc lên rồi cắt đi.
a8.jpg
Trẻ em người Tày hào hứng được nhuộm móng tay trong ngày Tết tháng Năm.

Cùng với mổ lợn, làm bánh, nhuộm móng tay, người Tày cũng chuẩn bị hoa quả để sáng hôm sau tổ chức ăn Tết tháng Năm. Họ cũng quan niệm, khi tỉnh giấc, việc đầu tiên là phải ăn quả để “làm lý” giết sâu bọ... Cả gia đình quây quần bên nhau, khi lúa mới gặt xong (nếu cấy hai vụ lúa) hoặc lúa đang xanh (ruộng một vụ mùa) đều vui vẻ hàn huyên câu chuyện đoàn viên.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Những sáng tác văn học, nghệ thuật từ miền biên viễn

Những sáng tác văn học, nghệ thuật từ miền biên viễn

Với nhiều thế hệ văn nghệ sĩ Lào Cai, vùng đất biên cương luôn là nguồn cảm hứng đặc biệt, nơi cảnh sắc hùng vĩ, bản làng và nhịp sống của đồng bào hòa quyện tạo thành chất liệu sáng tác giàu sức sống. Từ những chuyến đi thực tế nơi rẻo cao, người nghệ sĩ đã ghi lại vẻ đẹp của thiên nhiên, con người và vùng phên giậu Tổ quốc qua những tác phẩm chất lượng, góp phần lan tỏa hình ảnh Lào Cai vừa hùng vĩ, vừa đậm đà bản sắc.

Độc đáo hương vị cốm mùa thu trên "Cao nguyên trắng" Bắc Hà

Độc đáo hương vị cốm mùa thu trên "Cao nguyên trắng" Bắc Hà

Ngày 1/9, tại Dinh Hoàng A Tưởng, xã Bắc Hà tổ chức chương trình trải nghiệm làm cốm truyền thống của đồng bào dân tộc trên địa bàn, nằm trong chuỗi hoạt động Festival Mùa Thu Bắc Hà năm 2026 với chủ đề "Hương sắc mùa thu". Giữa tiết trời se lạnh vùng cao nguyên, hương thơm lúa nếp mới hòa cùng nhịp chày giã cốm đã trở thành điểm nhấn thu hút đông đảo du khách thập phương.

Từ Bản Chút đến Gabala

Từ Bản Chút đến Gabala

Từ bản Chút, xã Văn Bàn, nghệ nhân Chu Hồng Phương mang tiếng đàn Tính, lời Then cổ đến sân khấu Lễ hội Âm nhạc Quốc tế Gabala lần thứ 15 tại Azerbaijan. Chuyến đi diễn ra từ ngày 29/7 đến 3/8/2026, đánh dấu lần đầu tiên chàng trai sinh năm 1994 biểu diễn trên một sân khấu quốc tế. Với Phương, đó là một chuyến đi đặc biệt, nơi công việc gìn giữ và thực hành nghi lễ Then mà anh theo đuổi nhiều năm được giới thiệu đến bạn bè từ nhiều quốc gia.

Sắc tím dưới chân núi Ngũ Chỉ Sơn

Sắc tím dưới chân núi Ngũ Chỉ Sơn

Thời điểm này, dưới chân núi Ngũ Chỉ Sơn, xã Ngũ Chỉ Sơn, hoa mua đang vào mùa nở rộ, phủ sắc tím dịu dàng lên không gian núi rừng. Thảm hoa tím trải rộng tạo nên khung cảnh thơ mộng, nổi bật vẻ đẹp thiên nhiên nơi đây, thu hút người dân và du khách đến tham quan, chụp ảnh và lưu giữ những khoảnh khắc đẹp.

Hàng nghìn du khách trải nghiệm kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 tại Y Tý

Hàng nghìn du khách trải nghiệm kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 tại Y Tý

Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 năm nay, thiên đường mây Y Tý ghi nhận lượng khách tăng vọt với hàng nghìn lượt người ghé thăm mỗi ngày. Nhờ hạ tầng giao thông cải thiện cùng kỳ nghỉ kéo dài, nên thời gian du khách lưu trú lâu hơn. Đến ngày nghỉ lễ thứ 3, tất cả các cơ sở lưu trú trên địa bàn Y Tý đều đã kín chỗ.

Khai mạc Festival Mùa Thu Bắc Hà năm 2026

Khai mạc Festival Mùa Thu Bắc Hà năm 2026

Sáng 29/8, tại Quảng trường Dinh thự Hoàng A Tưởng, UBND xã Bắc Hà tổ chức lễ khai mạc Festival Mùa Thu Bắc Hà, mở màn cho chuỗi hoạt động kéo dài 10 ngày với chủ đề "Giữa sắc vàng mùa lúa chín".

Lào Cai sôi nổi nhiều hoạt động văn hóa, thể thao mừng Quốc khánh 2/9

Lào Cai sôi nổi nhiều hoạt động văn hóa, thể thao mừng Quốc khánh 2/9

Hướng tới kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, các địa phương trên địa bàn tỉnh Lào Cai tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao sôi nổi, tạo không khí vui tươi, phấn khởi, lan tỏa niềm tự hào dân tộc và tăng cường tinh thần đoàn kết trong Nhân dân.

fb yt zl tw