Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
Tết tháng Năm của người Tày

Tết tháng Năm của người Tày

Người Tày cũng như các dân tộc thiểu số khác sinh sống ở Lào Cai đều có những nghi lễ truyền thống trong các dịp lễ, tết cổ truyền của dân tộc. Ngoài tết Nguyên đán, người Tày còn có Tết tháng Ba - thanh minh, Tết tháng Năm - đoan ngọ, Tết tháng Bảy - Rằm tháng Bảy, Tết cơm mới - tháng 9 âm lịch. Tết tháng Năm, theo tiếng Tày gọi là “chiêng bươn hả” - trùng với ngày Tết đoan ngọ (còn gọi là tục giết sâu bọ) diễn ra vào 5/5 âm lịch.

a1.jpg
Vào dịp lễ, tết, đồng bào Tày thường tổ chức sửa soạn mâm lễ cúng tổ tiên, trong đó không thể thiếu một nghi thức được duy trì cho đến ngày nay, đó là làm bánh truyền thống. (Trong ảnh: Người Tày Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên làm bánh.
a2.jpg
Thông thường, tết Nguyên đán người Tày gói bánh chưng đen (nhiều nơi gọi là bánh chưng gù) - tiếng Tày gọi là “pẻng đăm”, còn Tết tháng Bảy làm bánh chuối (pẻng cổi), Tết tháng Ba làm bánh trứng kiến (pẻng nòn hay) và tháng Năm làm bánh nhân lạc đường, bánh nhân thịt… (Trong ảnh: Người Tày xã Làng Giàng, huyện Văn Bàn làm bánh nhân thịt.)
a4.jpg
Để làm bánh nhân lạc, nhân thịt (theo tiếng Tày là “pẻng nửng”), người Tày hái những tàu lá chuối đem phơi một nắng cho héo vừa phải vẫn còn độ xanh của lá chuối; nghiền gạo nếp thành bột và đem nhào ướt vừa tay để nặn thành vỏ bánh. Trong ngày Tết tháng Năm, người Tày thường làm bánh có 2 loại nhân mặn, ngọt để phù hợp với sở thích của từng người. Nếu là bánh nhân lạc đường thì rang lạc sau đó bỏ vỏ lụa, dùng chày gỗ nhỏ chà cho lạc vỡ đôi, trộn với đường kính trắng và làm nhân bánh. Còn thịt ba chỉ hoặc thịt nạc vai, lọc bỏ bì, băm nhuyễn, xào chín với hành, nêm vừa ăn, rồi mới gói vào bột nếp làm nhân.
a3.jpg
Sau khi hoàn thành công đoạn vào nhân bánh, cho 2 phần bánh đặt ngang vào lá chuối đã phơi héo, rồi gói và xoáy tạo thành một cặp bánh, dùng lạt giang buộc túm một đầu. Gói bánh xong, cho lên bếp để hấp cách thủy (đồ) khoảng 30 - 45 phút bánh chín là được.
a5.jpg
Theo bậc cao niên trong các bản người Tày kể lại, trước đây, mỗi dịp Tết tháng Năm, từ chiều hôm trước, những cô gái tuổi mới lớn hoặc phụ nữ trong bản lấy hoa bóng nước về giã với nghệ, sau đó bọc vào lá chuối và nướng lên, rồi dùng để sơn lên móng tay, móng chân.
a6.jpg
Theo quan niệm của người Tày ở Dương Quỳ (Văn Bàn), nhuộm móng tay, chân với mong muốn lông con sâu róm, con bọ không chạm được vào người mình - cũng hàm ý giống với ý nghĩa “giết sâu bọ”. Ngày xưa, vào Tết tháng Năm, nhà nào tổ chức làm màu bóng nước để sơn móng tay, móng chân thì rất đông nam thanh, nữ tú đến nhà chơi, cùng nhau nhuộm móng.
a7.jpg
Người Tày ở Nghĩa Đô (Bảo Yên) gọi cây bóng nước là cây “quao” và quan niệm rằng, khi hái hoa để bọc nhuộm tay thì phải kiêng không cho gà trống nhìn thấy, bởi gà trống nhìn thấy thì khi bọc tay, không thành màu đỏ nữa. Màu của hoa bóng nước bám chắc hơn cả sơn móng tay, phải 4 - 5 tháng sau mới mờ đi, cách duy nhất là chờ móng tay mọc lên rồi cắt đi.
a8.jpg
Trẻ em người Tày hào hứng được nhuộm móng tay trong ngày Tết tháng Năm.

Cùng với mổ lợn, làm bánh, nhuộm móng tay, người Tày cũng chuẩn bị hoa quả để sáng hôm sau tổ chức ăn Tết tháng Năm. Họ cũng quan niệm, khi tỉnh giấc, việc đầu tiên là phải ăn quả để “làm lý” giết sâu bọ... Cả gia đình quây quần bên nhau, khi lúa mới gặt xong (nếu cấy hai vụ lúa) hoặc lúa đang xanh (ruộng một vụ mùa) đều vui vẻ hàn huyên câu chuyện đoàn viên.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Lào Cai giám sát công tác quản lý thiết chế văn hóa tại phường Nghĩa Lộ

Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Lào Cai giám sát công tác quản lý thiết chế văn hóa tại phường Nghĩa Lộ

Sáng 9/7, Đoàn giám sát của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Lào Cai do bà Lê Thị Hồng Vân - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh làm Trưởng đoàn, đã làm việc với UBND phường Nghĩa Lộ về việc thực hiện các quy định của pháp luật và công tác quản lý nhà nước đối với hệ thống thiết chế văn hóa trên địa bàn. 

Khi họa tiết kể chuyện nhân sinh

Khi họa tiết kể chuyện nhân sinh

Không chỉ là trang phục mặc hằng ngày, bộ y phục của đồng bào Dao Đỏ như một cuốn “nhật ký” bằng hình ảnh, nơi lưu giữ lịch sử, văn hóa tộc người. Qua từng đường kim mũi chỉ, những họa tiết hoa văn như những lời kể thầm lặng về mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên; gửi gắm khát vọng về cuộc sống bình yên, hạnh phúc, đồng thời tôn vinh đôi bàn tay khéo léo và tâm hồn rộng mở của người phụ nữ vùng cao.

Phường Âu Lâu phát động Cuộc thi sáng tác biểu trưng (Logo)

Phường Âu Lâu phát động Cuộc thi sáng tác biểu trưng (Logo)

Chiều 6/7, UBND phường Âu Lâu, tỉnh Lào Cai đã tổ chức phát động Cuộc thi sáng tác biểu trưng (Logo) phường Âu Lâu trên phạm vi toàn quốc nhằm lựa chọn biểu trưng chính thức đại diện cho hình ảnh, bản sắc và khát vọng phát triển của địa phương trong giai đoạn mới.

Lào Cai tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác văn hóa và quản lý, tổ chức lễ hội

Lào Cai tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác văn hóa và quản lý, tổ chức lễ hội

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai vừa ban hành Chỉ thị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác văn hóa, quản lý và tổ chức lễ hội trên địa bàn tỉnh nhằm triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2025 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, phát huy vai trò của văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, nguồn lực nội sinh và động lực phát triển.

Đánh thức tiềm năng du lịch Y Tý: Phát triển “vùng đất mù sương” bằng tư duy bền vững

Đánh thức tiềm năng du lịch Y Tý: Phát triển “vùng đất mù sương” bằng tư duy bền vững

Nằm ở độ cao hơn 2.000 m so với mực nước biển, Y Tý (Lào Cai) từ lâu được biết đến là “vùng đất mù sương” sở hữu nét đẹp thiên nhiên và văn hóa bản địa độc đáo. Những năm gần đây, hạ tầng giao thông nơi đây ngày càng được đầu tư đồng bộ, mở ra cơ hội lớn nhưng cũng đặt ra bài toán khó: Làm thế nào để phát triển du lịch mà vẫn giữ được vẻ đẹp nguyên sơ, gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Kịch tính nội dung xuất phát đồng hành nam 117 km

Kịch tính nội dung xuất phát đồng hành nam 117 km

Tiếp tục các nội dung thi đấu của Giải vô địch xe đạp đường trường và địa hình các câu lạc bộ quốc gia năm 2026, sáng 30/6, các tay đua tranh tài ở nội dung cá nhân xuất phát đồng hành nam 117 km. Cuộc đua diễn ra sôi nổi, thể hiện trình độ chuyên môn và chiến thuật của các đội mạnh trên cả nước.

[Ảnh] Hương men lá của người Dao Cốc San

[Ảnh] Hương men lá của người Dao Cốc San

Từ những loại thảo dược của núi rừng cùng bí quyết gia truyền được gìn giữ qua nhiều thế hệ, người Dao ở xã Cốc San đã tạo nên thứ rượu men lá mang hương thơm đặc trưng, vị êm nồng khó quên. Mỗi giọt rượu không chỉ là sản vật của núi rừng mà còn chứa đựng nét đẹp văn hóa, tri thức dân gian và niềm tự hào của cộng đồng người Dao nơi đây.

Đền thiêng dưới chân núi Đán Tượng

Đền thiêng dưới chân núi Đán Tượng

Giữa không gian thanh bình của vùng đất Hợp Thành, đền Tượng nép mình dưới chân núi Đán Tượng. Theo truyền ngôn qua nhiều thế hệ của người dân địa phương, xưa kia xuất hiện đàn voi rừng về đây kiếm ăn - hình thành địa danh Đán Tượng - nơi voi tụ hội.

fb yt zl tw