Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
Tết tháng Năm của người Tày

Tết tháng Năm của người Tày

Người Tày cũng như các dân tộc thiểu số khác sinh sống ở Lào Cai đều có những nghi lễ truyền thống trong các dịp lễ, tết cổ truyền của dân tộc. Ngoài tết Nguyên đán, người Tày còn có Tết tháng Ba - thanh minh, Tết tháng Năm - đoan ngọ, Tết tháng Bảy - Rằm tháng Bảy, Tết cơm mới - tháng 9 âm lịch. Tết tháng Năm, theo tiếng Tày gọi là “chiêng bươn hả” - trùng với ngày Tết đoan ngọ (còn gọi là tục giết sâu bọ) diễn ra vào 5/5 âm lịch.

a1.jpg
Vào dịp lễ, tết, đồng bào Tày thường tổ chức sửa soạn mâm lễ cúng tổ tiên, trong đó không thể thiếu một nghi thức được duy trì cho đến ngày nay, đó là làm bánh truyền thống. (Trong ảnh: Người Tày Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên làm bánh.
a2.jpg
Thông thường, tết Nguyên đán người Tày gói bánh chưng đen (nhiều nơi gọi là bánh chưng gù) - tiếng Tày gọi là “pẻng đăm”, còn Tết tháng Bảy làm bánh chuối (pẻng cổi), Tết tháng Ba làm bánh trứng kiến (pẻng nòn hay) và tháng Năm làm bánh nhân lạc đường, bánh nhân thịt… (Trong ảnh: Người Tày xã Làng Giàng, huyện Văn Bàn làm bánh nhân thịt.)
a4.jpg
Để làm bánh nhân lạc, nhân thịt (theo tiếng Tày là “pẻng nửng”), người Tày hái những tàu lá chuối đem phơi một nắng cho héo vừa phải vẫn còn độ xanh của lá chuối; nghiền gạo nếp thành bột và đem nhào ướt vừa tay để nặn thành vỏ bánh. Trong ngày Tết tháng Năm, người Tày thường làm bánh có 2 loại nhân mặn, ngọt để phù hợp với sở thích của từng người. Nếu là bánh nhân lạc đường thì rang lạc sau đó bỏ vỏ lụa, dùng chày gỗ nhỏ chà cho lạc vỡ đôi, trộn với đường kính trắng và làm nhân bánh. Còn thịt ba chỉ hoặc thịt nạc vai, lọc bỏ bì, băm nhuyễn, xào chín với hành, nêm vừa ăn, rồi mới gói vào bột nếp làm nhân.
a3.jpg
Sau khi hoàn thành công đoạn vào nhân bánh, cho 2 phần bánh đặt ngang vào lá chuối đã phơi héo, rồi gói và xoáy tạo thành một cặp bánh, dùng lạt giang buộc túm một đầu. Gói bánh xong, cho lên bếp để hấp cách thủy (đồ) khoảng 30 - 45 phút bánh chín là được.
a5.jpg
Theo bậc cao niên trong các bản người Tày kể lại, trước đây, mỗi dịp Tết tháng Năm, từ chiều hôm trước, những cô gái tuổi mới lớn hoặc phụ nữ trong bản lấy hoa bóng nước về giã với nghệ, sau đó bọc vào lá chuối và nướng lên, rồi dùng để sơn lên móng tay, móng chân.
a6.jpg
Theo quan niệm của người Tày ở Dương Quỳ (Văn Bàn), nhuộm móng tay, chân với mong muốn lông con sâu róm, con bọ không chạm được vào người mình - cũng hàm ý giống với ý nghĩa “giết sâu bọ”. Ngày xưa, vào Tết tháng Năm, nhà nào tổ chức làm màu bóng nước để sơn móng tay, móng chân thì rất đông nam thanh, nữ tú đến nhà chơi, cùng nhau nhuộm móng.
a7.jpg
Người Tày ở Nghĩa Đô (Bảo Yên) gọi cây bóng nước là cây “quao” và quan niệm rằng, khi hái hoa để bọc nhuộm tay thì phải kiêng không cho gà trống nhìn thấy, bởi gà trống nhìn thấy thì khi bọc tay, không thành màu đỏ nữa. Màu của hoa bóng nước bám chắc hơn cả sơn móng tay, phải 4 - 5 tháng sau mới mờ đi, cách duy nhất là chờ móng tay mọc lên rồi cắt đi.
a8.jpg
Trẻ em người Tày hào hứng được nhuộm móng tay trong ngày Tết tháng Năm.

Cùng với mổ lợn, làm bánh, nhuộm móng tay, người Tày cũng chuẩn bị hoa quả để sáng hôm sau tổ chức ăn Tết tháng Năm. Họ cũng quan niệm, khi tỉnh giấc, việc đầu tiên là phải ăn quả để “làm lý” giết sâu bọ... Cả gia đình quây quần bên nhau, khi lúa mới gặt xong (nếu cấy hai vụ lúa) hoặc lúa đang xanh (ruộng một vụ mùa) đều vui vẻ hàn huyên câu chuyện đoàn viên.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Nét đẹp phong tục cưới của người Thái đen

Nét đẹp phong tục cưới của người Thái đen

Giữa cánh đồng Mường Lò rộng lớn, cộng đồng người Thái đen bao đời nay vẫn gìn giữ những nét văn hóa truyền thống phong phú, độc đáo. Trong đó, phong tục cưới chính là bức tranh sinh động phản ánh triết lý nhân sinh và bản sắc văn hóa của người dân nơi đây.

Khai mạc Lễ hội Cốm Hợp Thành năm 2026

Khai mạc Lễ hội Cốm Hợp Thành năm 2026

Sáng 18/10, tại Nhà văn hóa xã, UBND xã Hợp Thành tổ chức khai mạc Lễ hội Cốm Hợp Thành năm 2026, với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, trải nghiệm và quảng bá nông sản đặc trưng của địa phương.

Mâm cơm dự thi của xã Sín Chéng.

Xã Sín Chéng giành giải Nhất Hội thi “Lào Cai - Chạm đỉnh vị giác” năm 2026

Trong khuôn khổ Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026, sáng 17/10, tại phường Nghĩa Lộ, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai tổ chức Vòng chung kết chương trình ẩm thực “Lào Cai - Chạm đỉnh vị giác” năm 2026. Đội thi xã Sín Chéng xuất sắc giành giải Nhất hạng mục “Mâm cơm du lịch xuất sắc” và giải phụ “Hương vị bản địa”.

Thực hành lễ “Then pang mảu” tại Lễ hội Cốm Hợp Thành

Thực hành lễ “Then pang mảu” tại Lễ hội Cốm Hợp Thành

Trong khuôn khổ Lễ hội Cốm Hợp Thành năm 2026, ngày 17/10, nghi lễ "Then pang mảu" của đồng bào dân tộc Tày được thực hành, thể hiện lòng biết ơn trời đất, tổ tiên và ước vọng mùa màng tươi tốt. Đây là dịp để người dân, du khách hiểu hơn về giá trị văn hóa truyền thống, gìn giữ di sản và quảng bá bản sắc địa phương gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Bí thư Tỉnh ủy Dương Quốc Huy thăm Hội chợ Du lịch Tây Bắc và không gian OCOP

Bí thư Tỉnh ủy Dương Quốc Huy thăm Hội chợ Du lịch Tây Bắc và không gian OCOP

Sáng 17/10, đồng chí Dương Quốc Huy - Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; đồng chí Hoàng Giang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh; đồng chí Nguyễn Thế Phước - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh; đồng chí Vũ Thị Hiền Hạnh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh và đại diện lãnh đạo các ban, sở, ngành của tỉnh đã đến thăm Hội chợ Du lịch Tây Bắc năm 2026 và Không gian quảng bá, kết nối sản phẩm OCOP.

Nhịp cầu gắn kết cộng đồng

Nhịp cầu gắn kết cộng đồng

Trong khuôn khổ Lễ hội Văn hóa Du lịch Mường Lò, từ 17h30 ngày 16/10, dọc trục đường Điện Biên - Nguyễn Quang Bích - sân vận động Nghĩa Lộ, bắt đầu màn lễ hội đường phố sinh động, đậm đà bản sắc.

Chương trình khai mạc Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026

Chương trình khai mạc Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026

Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 diễn ra từ ngày 16/10 đến hết tháng 10/2026 với chuỗi hoạt động văn hóa, du lịch và trải nghiệm đặc sắc tại khu vực phía Tây tỉnh Lào Cai. Điểm nhấn là Lễ khai mạc với chương trình nghệ thuật đặc biệt "Xoè Thái - Trọn một vòng yêu" diễn ra từ 20h00 ngày 16/10 tại sân vận động Nghĩa Lộ, phường Nghĩa Lộ, cùng chương trình diễu diễn đường phố, không gian văn hóa Tây Bắc và các hoạt động quảng bá, kết nối sản phẩm.

Ấn tượng diễu diễn đường phố Mường Lò

Ấn tượng diễu diễn đường phố Mường Lò

Những cánh quạt hồng mở đều trên nền áo trắng, váy đen; tà áo dài đỏ nối thành hàng trên những tuyến phố, trong sắc phục truyền thống, các diễn viên, nghệ nhân mang đến nhịp múa và nụ cười tươi tắn, làm rộn ràng đường phố Mường Lò.

Nơi hồn thơ chạm nhịp xòe di sản

Nơi hồn thơ chạm nhịp xòe di sản

Mường Lò - Nghĩa Lộ từ lâu đã được ví như chiếc nôi văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Thái. Nơi ấy có cánh đồng Mường Lò bát ngát, dòng Ngòi Thia hiền hòa và những dãy núi mờ sương ôm trọn những nếp nhà sàn yên bình. Mỗi khi thu về hay xuân sang, Mường Lò lại xốn xang trong nhịp xòe mừng lúa mới, mừng mùa hội.

Lễ hội Đền Đôi Cô phường Cam Đường diễn ra từ ngày 20/10

Lễ hội Đền Đôi Cô phường Cam Đường diễn ra từ ngày 20/10

Lễ hội Đền Đôi Cô phường Cam Đường năm 2026 sẽ diễn ra trong 04 ngày, từ ngày 20 đến 24/10, tại Di tích lịch sử - văn hóa Đền Đôi Cô, tổ 29, phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai. Nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, tín ngưỡng và giới thiệu sản phẩm địa phương sẽ được tổ chức trong dịp này.

fb yt zl tw