Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
Tết tháng Năm của người Tày

Tết tháng Năm của người Tày

Người Tày cũng như các dân tộc thiểu số khác sinh sống ở Lào Cai đều có những nghi lễ truyền thống trong các dịp lễ, tết cổ truyền của dân tộc. Ngoài tết Nguyên đán, người Tày còn có Tết tháng Ba - thanh minh, Tết tháng Năm - đoan ngọ, Tết tháng Bảy - Rằm tháng Bảy, Tết cơm mới - tháng 9 âm lịch. Tết tháng Năm, theo tiếng Tày gọi là “chiêng bươn hả” - trùng với ngày Tết đoan ngọ (còn gọi là tục giết sâu bọ) diễn ra vào 5/5 âm lịch.

a1.jpg
Vào dịp lễ, tết, đồng bào Tày thường tổ chức sửa soạn mâm lễ cúng tổ tiên, trong đó không thể thiếu một nghi thức được duy trì cho đến ngày nay, đó là làm bánh truyền thống. (Trong ảnh: Người Tày Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên làm bánh.
a2.jpg
Thông thường, tết Nguyên đán người Tày gói bánh chưng đen (nhiều nơi gọi là bánh chưng gù) - tiếng Tày gọi là “pẻng đăm”, còn Tết tháng Bảy làm bánh chuối (pẻng cổi), Tết tháng Ba làm bánh trứng kiến (pẻng nòn hay) và tháng Năm làm bánh nhân lạc đường, bánh nhân thịt… (Trong ảnh: Người Tày xã Làng Giàng, huyện Văn Bàn làm bánh nhân thịt.)
a4.jpg
Để làm bánh nhân lạc, nhân thịt (theo tiếng Tày là “pẻng nửng”), người Tày hái những tàu lá chuối đem phơi một nắng cho héo vừa phải vẫn còn độ xanh của lá chuối; nghiền gạo nếp thành bột và đem nhào ướt vừa tay để nặn thành vỏ bánh. Trong ngày Tết tháng Năm, người Tày thường làm bánh có 2 loại nhân mặn, ngọt để phù hợp với sở thích của từng người. Nếu là bánh nhân lạc đường thì rang lạc sau đó bỏ vỏ lụa, dùng chày gỗ nhỏ chà cho lạc vỡ đôi, trộn với đường kính trắng và làm nhân bánh. Còn thịt ba chỉ hoặc thịt nạc vai, lọc bỏ bì, băm nhuyễn, xào chín với hành, nêm vừa ăn, rồi mới gói vào bột nếp làm nhân.
a3.jpg
Sau khi hoàn thành công đoạn vào nhân bánh, cho 2 phần bánh đặt ngang vào lá chuối đã phơi héo, rồi gói và xoáy tạo thành một cặp bánh, dùng lạt giang buộc túm một đầu. Gói bánh xong, cho lên bếp để hấp cách thủy (đồ) khoảng 30 - 45 phút bánh chín là được.
a5.jpg
Theo bậc cao niên trong các bản người Tày kể lại, trước đây, mỗi dịp Tết tháng Năm, từ chiều hôm trước, những cô gái tuổi mới lớn hoặc phụ nữ trong bản lấy hoa bóng nước về giã với nghệ, sau đó bọc vào lá chuối và nướng lên, rồi dùng để sơn lên móng tay, móng chân.
a6.jpg
Theo quan niệm của người Tày ở Dương Quỳ (Văn Bàn), nhuộm móng tay, chân với mong muốn lông con sâu róm, con bọ không chạm được vào người mình - cũng hàm ý giống với ý nghĩa “giết sâu bọ”. Ngày xưa, vào Tết tháng Năm, nhà nào tổ chức làm màu bóng nước để sơn móng tay, móng chân thì rất đông nam thanh, nữ tú đến nhà chơi, cùng nhau nhuộm móng.
a7.jpg
Người Tày ở Nghĩa Đô (Bảo Yên) gọi cây bóng nước là cây “quao” và quan niệm rằng, khi hái hoa để bọc nhuộm tay thì phải kiêng không cho gà trống nhìn thấy, bởi gà trống nhìn thấy thì khi bọc tay, không thành màu đỏ nữa. Màu của hoa bóng nước bám chắc hơn cả sơn móng tay, phải 4 - 5 tháng sau mới mờ đi, cách duy nhất là chờ móng tay mọc lên rồi cắt đi.
a8.jpg
Trẻ em người Tày hào hứng được nhuộm móng tay trong ngày Tết tháng Năm.

Cùng với mổ lợn, làm bánh, nhuộm móng tay, người Tày cũng chuẩn bị hoa quả để sáng hôm sau tổ chức ăn Tết tháng Năm. Họ cũng quan niệm, khi tỉnh giấc, việc đầu tiên là phải ăn quả để “làm lý” giết sâu bọ... Cả gia đình quây quần bên nhau, khi lúa mới gặt xong (nếu cấy hai vụ lúa) hoặc lúa đang xanh (ruộng một vụ mùa) đều vui vẻ hàn huyên câu chuyện đoàn viên.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Khai mạc Hội sách Xuân Bính Ngọ 2026

Khai mạc Hội sách Xuân Bính Ngọ 2026

Sáng 23/1, tại khuôn viên Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Lào Cai, Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao tỉnh Lào Cai phối hợp với Tỉnh đoàn Lào Cai, UBND phường Lào Cai và Công ty KBS Việt Nam tổ chức Khai mạc Hội sách Xuân Bính Ngọ năm 2026 với chủ đề “Sách và Khát vọng Lào Cai: Chào Xuân mới, chào kỷ nguyên mới”.

Chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng thành công Đại hội Đảng XIV

Chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng thành công Đại hội Đảng XIV

Chương trình nghệ thuật đặc biệt Tầm nhìn mới, kỷ nguyên mới quy tụ nhiều nghệ sĩ hàng đầu như NSND Tạ Minh Tâm, Mỹ Tâm, Tùng Dương, Đăng Dương… cùng hơn 6.000 diễn viên quần chúng, tạo nên các màn đồng diễn quy mô lớn, thể hiện sức mạnh đoàn kết và khát vọng vươn mình của dân tộc.

Rộn ràng chợ phiên Sín Chéng

Rộn ràng chợ phiên Sín Chéng

Si Ma Cai - vùng đất nơi thượng nguồn sông Chảy là nơi nổi tiếng với những phiên chợ đông vui như chợ Cán Cấu, chợ Si Ma Cai, chợ Sín Chéng. Trong đó, chợ phiên Sín Chéng là chợ phiên xa nhất, đến nay vẫn giữ được nét văn hóa mộc mạc, nguyên sơ, rực rỡ sắc màu của phiên chợ vùng cao Tây Bắc.

Hạt nhân gìn giữ bản sắc văn hóa ở Mậu A

Hạt nhân gìn giữ bản sắc văn hóa ở Mậu A

Người cao tuổi ở Mậu A với câu chuyện của riêng mình đã góp phần xây dựng nên những giá trị văn hóa độc đáo. Từ những điệu múa, bài hát dân gian đến các nghi thức lễ hội, sự hiện diện và cống hiến của họ góp phần duy trì bản sắc văn hóa, đồng thời kết nối giữa quá khứ và hiện tại.

Bản Mông giữ thanh âm dân tộc

Bản Mông giữ thanh âm dân tộc

Thôn Mào Sao Phìn, xã Sín Chéng nổi tiếng với những ngôi nhà tường đất truyền thống của đồng bào Mông, nơi đây còn có nhiều nghệ nhân đang gìn giữ các loại nhạc cụ dân tộc như khèn, sáo, kèn, gậy sênh tiền… Xuân về, bản Mông rộn ràng thanh âm của những nhạc cụ dân tộc đã tạo nên bản hòa ca của núi rừng.

Phát hành bộ tem 'Tết Bính Ngọ'

Phát hành bộ tem 'Tết Bính Ngọ'

Chào đón năm mới Bính Ngọ 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ phát hành bộ tem “Tết Bính Ngọ” gồm 2 mẫu tem và 1 blốc như một lời chúc “Mã đáo thành công” gửi tới mọi nhà nhân dịp Tết Nguyên đán.

"Tết Ngựa yêu thương": Đưa trẻ về với văn hóa truyền thống

"Tết Ngựa yêu thương": Đưa trẻ về với văn hóa truyền thống

“Tết Ngựa yêu thương” là ấn phẩm Tết mới nhất của Cánh Cam books và Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam gửi tới độc giả nhí nhân dịp Tết Bính Ngọ năm nay. Bộ truyện không chỉ đem đến những câu chuyện ngộ nghĩnh hấp dẫn, mà còn giúp trẻ nhỏ hiểu thêm về văn hóa truyền thống của mỗi vùng miền.

[Infographic] Chính sách hỗ trợ câu lạc bộ văn hoá - nghệ thuật - thể thao nòng cốt trên địa bàn tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2026 - 2030

[Infographic] Chính sách hỗ trợ câu lạc bộ văn hoá - nghệ thuật - thể thao nòng cốt trên địa bàn tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2026 - 2030

Ngày 29/12/2025, Kỳ họp thứ bảy HĐND tỉnh khóa XVI đã thông qua Nghị quyết về Chính sách hỗ trợ câu lạc bộ văn hoá - nghệ thuật - thể thao nòng cốt trên địa bàn các xã, phường tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2026 - 2030. Nghị quyết có hiệu lực từ 9/1/2026.

fb yt zl tw