Dương Đức Huy
Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy
Cả nước có 63 tỉnh, thành với sự phát triển không đồng đều, nhiều địa phương chưa đáp ứng điều kiện theo quy định về diện tích tự nhiên, dân số và các chỉ tiêu kinh tế - xã hội để tổ chức đơn vị cấp tỉnh. Vì vậy, chủ trương nghiên cứu sáp nhập một số đơn vị cấp tỉnh là điều cần thiết để tập trung nguồn lực cho sự phát triển của các địa phương.
Theo các quy định pháp luật hiện hành, việc phân loại đơn vị hành chính cấp tỉnh được thực hiện dựa trên một số tiêu chí quan trọng, bao gồm quy mô dân số, diện tích tự nhiên, mức độ phát triển kinh tế - xã hội, cùng với các yếu tố đặc thù khác của từng khu vực.
Những tiêu chí quan trọng khi sáp nhập tỉnh
Để xác định phương án sáp nhập các tỉnh, cũng như quyết định về tên gọi mới sau khi sáp nhập cần phải xem xét đến các khía cạnh là địa kinh tế, văn hóa - xã hội, quản lý hành chính, cơ sở hạ tầng và lịch sử, truyền thống.
Về khía cạnh địa kinh tế, những tỉnh có vị trí địa lý liền kề, nền kinh tế tương đồng hoặc có khả năng hỗ trợ, bổ sung cho nhau được ưu tiên trong quá trình sắp xếp. Đặc biệt trung tâm vùng phải tuân theo quy hoạch vùng đã được Trung ương phê duyệt (Nghị quyết của Đảng, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ). Mục tiêu là hình thành các đơn vị hành chính có sức hút phát triển kinh tế.
Về văn hóa, xã hội, khi xem xét việc sáp nhập cần bảo đảm duy trì và tôn trọng các giá trị văn hóa truyền thống của từng địa phương, tránh làm mất đi bản sắc riêng biệt của cộng đồng cư dân.
Trung tâm hành chính cần tính toán đến sự kết nối về giao thông, hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật và các thiết chế phục vụ đời sống dân cư cũng như các yếu tố đối ngoại.
Để bảo đảm tính khách quan và khả thi của phương án sáp nhập, không nhất thiết phải sáp nhập cơ học mà phải tính toán đến nhiều yếu tố khoa học, do đó quá trình đánh giá và quyết định cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, cùng với sự lắng nghe ý kiến từ cộng đồng cư dân địa phương. Việc huy động sự đóng góp từ nhiều phía sẽ giúp đưa ra giải pháp hợp lý, bảo đảm tính hiệu quả và ổn định lâu dài cho hệ thống đơn vị hành chính cấp tỉnh.
Lào Cai hội tụ đủ điều kiện để trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa và đối ngoại của khu vực
Lào Cai nằm ở cửa ngõ biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc, có cửa khẩu quốc tế quan trọng của vùng Trung du, miền núi phía Bắc. Với vị trí đắc địa này, Lào Cai không chỉ là cầu nối giữa hai quốc gia mà còn là một phần quan trọng trên hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, một trong những hành lang kinh tế quan trọng của khu vực. Vị trí địa lý giúp Lào Cai trở thành cửa ngõ không chỉ cho hàng hóa, dịch vụ trong nước mà còn cho các luồng giao thương quốc tế từ Đông Nam Á sang Trung Quốc và ngược lại.
Bên cạnh đó, Lào Cai còn giữ vai trò chiến lược về quốc phòng - an ninh với vị trí đặc thù tại vùng biên giới. Việc quy hoạch và xây dựng thành phố tỉnh lỵ Lào Cai quy mô hơn 220 ha với khu hành chính hiện đại, đồng bộ, xanh, kết nối liên thông, trở thành thành phố kiểu mẫu không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn tăng cường sự ổn định và bảo vệ chủ quyền đất nước ở khu vực biên giới.
Lào Cai sở hữu nền kinh tế với tốc độ tăng trưởng ấn tượng nhờ vào sự phát triển mạnh mẽ của các ngành công nghiệp, thương mại và dịch vụ. Đặc biệt, khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai là một trong những khu vực kinh tế trọng điểm, đóng góp lớn vào ngân sách tỉnh. Các lĩnh vực xuất - nhập khẩu, logistics và thương mại qua biên giới đang phát triển mạnh mẽ, tạo động lực cho sự phát triển chung của vùng.
Ngoài ra, Lào Cai là địa phương có thế mạnh về khai thác khoáng sản, đặc biệt là quặng apatit - nguồn nguyên liệu quan trọng cho công nghiệp hóa chất và phân bón. Ngành du lịch của Lào Cai với khu du lịch Sa Pa cũng đang góp phần không nhỏ vào tăng trưởng kinh tế, thu hút đầu tư và tạo việc làm cho người dân.
Lào Cai còn là nơi hội tụ bản sắc văn hóa của nhiều dân tộc thiểu số. Sự đa dạng văn hóa này không chỉ là tài sản quý giá phục vụ phát triển du lịch mà còn là nguồn lực quan trọng để xây dựng một xã hội hài hòa, đoàn kết. Những lễ hội truyền thống, phong tục tập quán độc đáo của các dân tộc tại Lào Cai đã và đang thu hút sự quan tâm của du khách trong và ngoài nước, góp phần nâng cao vị thế của Lào Cai trong bản đồ văn hóa Việt Nam.
Hệ thống hạ tầng giao thông kết nối tại Lào Cai đang ngày càng được đầu tư và nâng cấp, với nhiều dự án trọng điểm đã và đang được triển khai. Đáng chú ý là tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai đang được nâng cấp, một phần quan trọng của hành lang kinh tế liên vùng, giúp rút ngắn thời gian di chuyển giữa Lào Cai và Hà Nội xuống chỉ còn vài giờ đồng hồ; Hệ thống đường sắt tốc độ cao Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và kết nối với Trung Quốc chuẩn bị khởi công sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy giao thương kinh tế. Cảng hàng không Sa Pa - một dự án hạ tầng chiến lược đang được triển khai và dự kiến sẽ là cú hích lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội của toàn tỉnh, khi hoàn thành sẽ giúp Lào Cai kết nối nhanh chóng với các trung tâm kinh tế lớn trong nước và quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch và dịch vụ.
Nghị quyết 11-NQ/TW của Bộ Chính trị về phương hướng phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng - an ninh vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã nhấn mạnh vai trò của Lào Cai là một cực tăng trưởng quan trọng, trung tâm kết nối giao thương của vùng; Quyết định 316/QĐ-TTg ngày 29/3/2023 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Quy hoạch tỉnh Lào Cai thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 cũng cụ thể hóa tầm nhìn, định hướng Lào Cai phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, là trung tâm kết nối và trở thành động lực thúc đẩy kinh tế khu vực Tây Bắc. Những chỉ đạo chiến lược này không chỉ xác định rõ vai trò của Lào Cai mà còn tạo cơ sở pháp lý, chính sách để địa phương huy động nguồn lực, thu hút đầu tư và đẩy mạnh phát triển toàn diện.
Với vị trí địa chính trị chiến lược, tiềm năng kinh tế phong phú, văn hóa - xã hội đặc sắc và hệ thống hạ tầng hiện đại, cùng sự quan tâm chỉ đạo của Trung ương, nhất là Nghị quyết số 11 của Bộ Chính trị và Quyết định số 316 của Thủ tướng Chính phủ đã tạo tiền đề quan trọng để Lào Cai phát huy tối đa tiềm năng và lợi thế của mình, khẳng định vị thế là trung tâm kết nối giao thương quốc tế, cực tăng trưởng của vùng, trung tâm kinh tế và đối ngoại của khu vực.
