Theo Bộ Y tế, so với thế giới, tỷ lệ mắc mới ung thư hàng năm của nước ta đứng ở mức trung bình nhưng tỉ lệ tử vong do căn bệnh này lại ở mức cao. Nguyên nhân là do người Việt thường mắc các loại ung thư có tiên lượng xấu như ung thư gan, phổi… đồng thời đa số được phát hiện ở giai đoạn muộn.
Bên cạnh đó, những định kiến sai lầm về căn bệnh này cũng là những rào cản khiến người bệnh bỏ lỡ cơ hội được phát hiện và điều trị sớm, ảnh hưởng đến việc chấp nhận điều trị, đôi khi khiến người bệnh phải trả giá bằng tính mạng, không còn cơ hội sửa chữa.
Ung thư - có còn là "án tử"?
Một trong những định kiến phổ biến, đó là mắc bệnh ung thư thì không còn hi vọng sống, nếu có điều trị thì cũng chỉ có thể sống trong một thời gian ngắn. Từ kinh nghiệm thực tế trong gần 30 năm công tác tại Bệnh viện K, PGS.TS.BS Vũ Hồng Thăng – giảng viên cao cấp, Trường Đại học Y Hà Nội cho biết, ung thư hiện vẫn là một vấn đề y tế toàn cầu và việc điều trị bệnh còn nhiều khó khăn, tuy nhiên không phải là căn bệnh vô phương cứu chữa. Hiện nay, tại các nước phát triển tỷ lệ chữa khỏi ung thư rất cao, lên đến 75-80%. Ở nước ta, mặc dù chưa có con số thống kê chính xác song tỉ lệ bệnh nhân được điều trị khỏi cũng chiếm khoảng 50%.
Nhiều kỹ thuật hiện đại được ứng dụng trong phẫu thuật để điều trị ung thư.
“Kết quả điều trị ung thư phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Chẳng hạn như phát hiện ở giai đoạn sớm thì cơ hội sống của người bệnh rất cao. Tại nước ta, các bệnh ung thư hay gặp như ung thư vú, ung thư đại tràng, dạ dày, ung thư phổi, cổ tử cung...hoàn toàn có thể sàng lọc và phát hiện sớm. Kiến thức, sự hiểu biết của các thầy thuốc ngày một nâng cao, nền y học nước ta đã thừa hưởng và tiếp cận với những tiến bộ của nền y học thế giới. Chúng ta đã có những phương tiện chẩn đoán hiện đại và cập nhật các phương pháp, phác đồ điều trị tiên tiến. Bên cạnh đó, ý thức của nhiều người về căn bệnh này đã được nâng cao, đồng thời với sự hỗ trợ của bảo hiểm y tế, nhiều bệnh nhân không may mắc ung thư đã được sử dụng các phương tiện chẩn đoán, điều trị hiện đại ở giai đoạn sớm hơn. Do đó, bức tranh về ung thư đã hoàn toàn thay đổi so với trước đây”, PGS.TS Vũ Hồng Thăng khẳng định.
Không nên "động dao kéo" khi mắc ung thư?
Quan niệm "mắc ung thư mà động dao kéo sẽ khiến bệnh lan tràn nhanh hơn và tử vong sớm" cũng vẫn còn tồn tại trong suy nghĩ của một số người. PGS.TS Vũ Hồng Thăng giải thích, trước đây, hầu hết bệnh nhân ung thư đến bệnh viện ở giai đoạn muộn nên kết quả điều trị bằng phương pháp phẫu thuật rất hạn chế. Tuy nhiên hiện nay, tỉ lệ bệnh nhân được chẩn đoán sớm đã tăng lên và phẫu thuật vẫn là phương pháp điều trị căn bản, có thể chữa khỏi đối với rất nhiều bệnh ung thư. Bên cạnh đó, ung thư cần điều trị đa mô thức, tức là có thể kết hợp nhiều phương pháp khác nhau như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, liệu pháp miễn dịch, liệu pháp nội tiết …Do đó, những trường hợp phát hiện ở giai đoạn muộn, khối u đã to hoặc tế bào ung thư đã di căn, dù phẫu thuật dù không điều trị triệt để nhưng việc phối hợp với các phương pháp khác có thể giúp bệnh nhân kéo dài thời gian sống, thậm chí được nhiều năm.
Nhịn ăn, uống thuốc lá cây có thể chữa được ung thư?
PGS.TS Vũ Hồng Thăng cũng cho biết, điều trị ung thư là một hành trình với thời gian khá dài, mệt mỏi, tốn kém, vất vả cho cả bệnh nhân và người nhà. Điều đó dễ khiến người bệnh cảm thấy chán nản và bỏ dở quá trình điều trị tại bệnh viện và tìm đến các phương pháp chữa bệnh truyền miệng như nhịn ăn để bỏ đói tế bào ung thư hoặc uống các loại lá cây qua mách bảo, trên mạng internet. Tuy nhiên, các biện pháp này đều không có cơ sở khoa học và khiến bệnh tình diễn biến nặng thêm.
Điển hình như trường hợp bệnh nhân Nguyễn Văn T. ở Hà Nội. Khi được phát hiện mắc ung thư thực quản, bệnh của anh T vẫn ở giai đoạn sớm, chưa có dấu hiệu di căn. Do tâm lý sợ nằm viện dài ngày, mệt mỏi nên anh không đi điều trị mà ở nhà tự tìm mua thuốc nam để uống. Tuy nhiên, bệnh tình không đỡ mà càng ngày anh càng thấy sức khỏe suy giảm. Đến khi gần như không ăn uống được nữa, gầy sút gần chục cân, anh mới đồng ý để gia đình đưa đi bệnh viện. Qua thăm khám, các bác sĩ cho biết, khối u thực quản của anh có kích thước 5x2,5cm và tế bào ung thư đã di căn vào gan. Lúc này, anh T mới thấy hối tiếc đã không điều trị sớm hơn.
“Hầu hết các bệnh nhân khi quay trở lại với chúng tôi thì đều rơi vào tình trạng suy kiệt không thể tưởng tượng được và lúc đó khối u đã to lên, việc điều trị vốn đã khó lại càng khó hơn. Chúng tôi cũng đã trao đổi với các chuyên gia nước ngoài và được biết phương pháp nhịn ăn chữa ung thư hoàn toàn không có sơ sở khoa học. Do đó, tôi khuyến cáo bệnh nhân đừng chạy theo những phương pháp chữa bệnh như vậy”, PGS.TS Vũ Hồng Thăng đưa ra lời khuyên.
Cách xử trí đúng khi không may mắc bệnh ung thư
Trước thực trạng tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư ở nước ta còn cao, PGS.TS Vũ Hồng Thăng, đưa ra lời khuyên, để phát hiện bệnh sớm, khi có dấu hiệu bất thường thì mọi người nên đi khám ngay. Nếu không may được chẩn đoán mắc ung thư, người bệnh nên bình tĩnh, tìm đến các cơ sở chuyên khoa về ung bướu để điều trị.
“Bệnh nhân và người nhà không nên lãng phí thời gian và tiền bạc để đi tìm những phương pháp điều trị không chính thống bởi có thể làm mất đi khoảng thời gian vàng, khiến bệnh từ chỗ có thể điều trị được chuyển sang không chữa trị được nữa. Chúng ta cũng phải kiên trì điều trị bệnh ung thư đến nơi đến chốn, tuân thủ hướng dẫn của thầy thuốc. Trong quá trình chẩn đoán, điều trị ung thư nên tạo cho mình một tâm lý thoải mái, ăn uống đầy đủ, sinh hoạt khoa học, hợp lý. Khi thực hiện được như vậy thì rõ ràng người bệnh cũng đang đóng góp tích cực vào quá trình điều trị và kết quả sẽ tốt hơn. Đồng thời, chính người bệnh cũng góp phần thay đổi bức tranh về ung thư ở nước ta, thay đổi những định kiến sai lầm về căn bệnh này”, BS Hồng Thăng hướng dẫn.
