Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại EU Kaja Kallas cho biết hôm 16/3 rằng bà đã thảo luận với Liên hợp quốc về ý tưởng khơi thông hoạt động vận chuyển dầu và khí đốt qua eo biển Hormuz bằng cách tái lập một thỏa thuận tương tự như thỏa thuận cho phép xuất khẩu ngũ cốc từ Ukraine trong thời chiến.
Khi đến dự cuộc họp các bộ trưởng ngoại giao EU tại Brussels, bà Kallas cho biết bà đã trao đổi với Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres về ý tưởng khai thông eo biển này, vốn đang bị tắc nghẽn do cuộc chiến với Iran.
“Tôi đã trao đổi với ông Antonio Guterres về việc liệu có thể có một sáng kiến tương tự như sáng kiến chúng ta từng có với Sáng kiến Biển Đen hay không", bà Kallas nói.
Iran trên thực tế đã phong tỏa eo biển Hormuz trong bối cảnh cuộc chiến Mỹ - Israel chống Iran, hiện đã bước sang tuần thứ 3. Các lực lượng Iran đã tập kích tàu thuyền trong tuyến hàng hải hẹp giữa Iran và Oman, làm gián đoạn khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu, tạo ra sự gián đoạn lớn nhất từ trước đến nay.
Bà Kallas cho biết việc đóng eo biển là điều “thực sự nguy hiểm” đối với nguồn cung năng lượng cho châu Á, đồng thời cũng gây vấn đề cho việc sản xuất phân bón.
“Nếu năm nay thiếu phân bón, năm sau cũng sẽ xảy ra thiếu lương thực”, bà Kallas nói, nhưng bà không cung cấp thêm chi tiết.
Bà Kallas cho biết các bộ trưởng cũng sẽ thảo luận liệu có thể thay đổi nhiệm vụ của phái bộ hải quân EU tại Trung Đông hay không. Hiện nhiệm vụ mang tên " Chiến dịch Aspides" tập trung bảo vệ tàu thuyền trên Biển Đỏ khỏi lực lượng vũ trang Houthi ở Yemen.
“Việc giữ cho eo biển Hormuz mở là lợi ích của chúng ta, và đó là lý do chúng tôi cũng đang thảo luận EU có thể làm gì trong vấn đề này", bà nói.
Khi được hỏi về sự hoài nghi của Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul về việc liệu chiến dịch Aspides có thể hữu ích tại eo biển Hormuz hay không, bà Kallas nói: “Tất nhiên chúng tôi cũng cần có sự đồng thuận của các quốc gia thành viên. Nếu các quốc gia thành viên nói rằng chúng ta không làm gì với việc này, thì đó dĩ nhiên là quyết định của họ, nhưng chúng ta phải thảo luận cách giúp giữ cho eo biển Hormuz mở cửa”.
Trước đó, Wall Street Journal dẫn lời một số quan chức Mỹ cho hay, trong vài ngày tới, Tổng thống Donald Trump có thể sẽ công bố lập một liên minh quốc tế để hộ tống các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz.
Nguồn tin cho hay, các cuộc thảo luận vẫn đang diễn ra về hoạt động hộ tống này sẽ bắt đầu trước hay sau khi xung đột với Iran kết thúc.
Cuối tuần qua, ông Trump kêu gọi lập một liên minh hải quân triển khai tàu chiến để bảo đảm an ninh cho eo biển Hormuz. Sau khi cảnh báo sẽ tiếp tục chiến dịch không kích Iran, ông kêu gọi Trung Quốc, Pháp, Anh, Hàn Quốc, Nhật Bản gửi tàu chiến đến để bảo vệ eo biển.
Trong khi đó, Chuẩn tướng Ali Mohammad Naini, người phát ngôn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đã bác bỏ các tuyên bố cho rằng năng lực hải quân của Iran đã bị phá hủy.
“Eo biển Hormuz nằm hoàn toàn dưới sự kiểm soát của Iran, và bất kỳ hành động gây hấn nào cũng sẽ phải đối mặt với một phản ứng mang tính quyết định”, ông nói với hãng tin Tasnim ngày 15/3. Ông Naini cũng thách thức Mỹ đưa tàu chiến đến eo biển Hormuz.
