Tại Lào Cai, mô hình đang được nhân rộng trong các hợp tác xã, thông qua nâng cao nhận thức, đầu tư máy, thiết bị và dây chuyền công nghệ hiện đại, mở ra triển vọng phát triển nông nghiệp xanh, thích ứng biến đổi khí hậu.
Toàn tỉnh hiện có 1.509 hợp tác xã, trong đó có 845 đơn vị hoạt động về lĩnh vực nông nghiệp.
Các hợp tác xã đang từng bước chuyển mình theo hướng sản xuất nông nghiệp xanh, áp dụng giải pháp tăng trưởng sạch và đã chứng minh hiệu quả rõ rệt. Năm 2026, Hợp tác xã Dịch vụ tổng hợp Ngọc Dư (thôn Đồng Dân, xã Mường Lai), đánh dấu bước chuyển mình quan trọng.
Không chỉ thu mua măng tươi, hợp tác xã còn chế biến măng khô để đáp ứng nhu cầu thị trường. Điểm nhấn nổi bật chính là việc đưa vào vận hành nhà sấy nhiệt với lớp màng công nghệ nano hấp thụ năng lượng mặt trời - giải pháp công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường, giúp nâng cao giá trị nông sản địa phương.
Ông Hoàng Văn Dư - Giám đốc Hợp tác xã chia sẻ: “Hợp tác xã đã được dự án và Liên minh Hợp tác xã tỉnh hỗ trợ xây dựng nhà sấy rộng 200 m², công suất sấy 2 tấn măng tươi trong vòng 48 tiếng, cho ra khoảng 1 tạ măng khô đạt chuẩn. Nhiệt độ trong nhà sấy cao gấp đôi so với ngoài trời, giúp kéo dài thời gian phơi lên gần 10 tiếng mỗi ngày và khắc phục hoàn toàn tình trạng măng bị ẩm mốc do mưa, màu sắc đẹp mắt và độ ẩm đạt tiêu chuẩn”.
Nhà sấy mới của hợp tác xã còn giảm sức lao động cho người dân.
Chị Triệu Thị Vỷ chia sẻ: Măng được phơi trên sàn cách mặt đất 70 cm nên đảm bảo sạch, không lẫn tạp chất. Nhờ có nhà sấy, công việc của chúng tôi không còn vất vả như trước.
Cùng với nhà sấy, hợp tác xã còn lắp đặt tấm pin năng lượng mặt trời để vận hành các thiết bị quạt gió, điện chiếu sáng để phục vụ sản xuất, giúp tiết kiệm chi phí đầu vào, đảm bảo quá trình chế biến ổn định, hướng tới mục tiêu thu mua khoảng 500 tấn măng tươi, trong đó chế biến khoảng 250 tấn, thành sản phẩm măng khô.
Còn tại Hợp tác xã Y dược học cổ truyền Yên Thế (thôn 13, xã Lục Yên) đã xây dựng mô hình “Ươm cây giống dược liệu dưới tán rừng với sự tham gia của phụ nữ dân tộc thiểu số nhằm ứng phó biến đổi khí hậu”.
Đơn vị áp dụng nhiều giải pháp xanh như: dùng phân hữu cơ vừa đủ cho cây đến khi xuất vườn, ươm trong khu vực có mái che nilon và lưới cắt nắng giúp giảm thoát hơi nước...
Theo ước tính của đơn vị, cứ trên 100 m2, tổng lượng khí nhà kính (CO2) giảm phát thải khoảng 0,23 - 0,33 tấn/năm so với phương pháp canh tác truyền thống.
Mặt khác, nhờ chọn lọc cây giống đạt chuẩn, nên tỷ lệ sống sau trồng đạt trên 90%.
Chị Nông Thị Thắm - Giám đốc Hợp tác xã Y dược học cổ truyền Yên Thế cho biết: Chúng tôi đã tổ chức tập huấn kỹ thuật cho 30 hộ liên kết, hướng dẫn theo dõi thời tiết để chủ động chăm sóc như: ngưng bón phân và tưới nước khi trời sắp mưa, che lưới khi thời tiết nắng nóng... Nhờ đó, người dân đã dần thay đổi tư duy làm nông nghiệp, chú trọng các biện pháp an toàn sinh học và canh tác hữu cơ vào sản xuất cây dược liệu.
Là điểm sáng trong khu vực kinh tế tập thể với những giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu, chị Nguyễn Thị Hồng Lê - Giám đốc Hợp tác xã dâu tằm Hạnh Lê (thôn Trúc Đình, xã Trấn Yên) đã ghi dấu ấn bằng mô hình nuôi tằm gắn liền với hướng đi xanh.
Chia sẻ về hành trình này, chị Lê cho biết: Ban đầu chúng tôi thay thế giống dâu cũ bằng giống S7, cho năng suất và chất lượng cao hơn, có khả năng chống chịu thời tiết tốt. Song song đó, tôi chuyển từ sử dụng phân hóa học sang phân hữu cơ vi sinh, tận dụng cành lá dâu và phân tằm kết hợp chế phẩm vi sinh để ủ hoai mục, tạo nguồn phân bón sạch.
Giải pháp trong canh tác cây dâu mà chị Lê cũng như các thành viên hợp tác xã áp dụng vừa bảo vệ môi trường đất, giúp cây dâu phát triển bền vững, vừa tiết kiệm từ 50 - 60% chi phí phân bón, nâng cao hiệu quả kinh tế từ nghề trồng dâu, nuôi tằm tại địa phương.
Để thúc đẩy phát triển hợp tác xã nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, Liên minh Hợp tác xã tỉnh phối hợp cùng tổ chức Cowater International triển khai Dự án “Thúc đẩy khả năng chống chịu, bao trùm và chuyển đổi sáng tạo của các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SPRINT)” do Bộ Các vấn đề toàn cầu Canada tài trợ.
Sau hơn 3 năm, dự án đã hỗ trợ 19 gói tăng trưởng sạch cho 1 doanh nghiệp, 16 hợp tác xã và 2 tổ hợp tác với tổng kinh phí hơn 10 tỷ đồng, đầu tư vào dây chuyền công nghệ, nhà xưởng và các giải pháp sản xuất thân thiện môi trường.
Hỗ trợ tăng trưởng sạch tập trung vào 3 trụ cột chính là: tiết kiệm năng lượng; năng lượng tái tạo và nông nghiệp thông minh ứng phó biến đổi khí hậu. Gói hỗ trợ nhỏ lên đến 93 triệu đồng, gói hỗ trợ lớn lên đến 740 triệu đồng, được triển khai trong 8 chuỗi giá trị chủ chốt như dâu tằm, chè, dược liệu, quế, rau…, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng sạch trong nông nghiệp của tỉnh.
Những mô hình tăng trưởng sạch đang từng bước lan tỏa mạnh mẽ trong các hợp tác xã nông nghiệp ở Lào Cai. Với sự đồng hành của Liên minh Hợp tác xã tỉnh cùng các nguồn lực từ dự án trong và ngoài nước, các hợp tác xã đã khẳng định vai trò tiên phong trong chuyển đổi nông nghiệp xanh bằng các giải pháp tăng trưởng sạch. Đây chính là hướng đi tất yếu để nông nghiệp Lào Cai vừa tăng trưởng hiệu quả, vừa gìn giữ môi trường sinh thái.
