Con đường dẫn vào Pang Cáng uốn lượn qua những triền núi phủ xanh chè Shan tuyết cổ thụ. Càng lên cao, làn mây lạnh từ phía rừng già bất ngờ sà xuống rồi lại tan biến. Những mái nhà người Mông thấp thoáng trong sương, nép mình dưới tán chè già, tạo nên bức tranh vừa hoang sơ, vừa thi vị.
Theo lời các bậc cao niên như ông Giàng A Chư, năm nay đã gần 90 tuổi, Pang Cáng có lịch sử hơn hai thế kỷ. Từ những bước chân di cư đầu tiên của người Mông lên vùng núi cao lập nghiệp, mảnh đất này dần hình thành nên cộng đồng quần cư bền chặt. Từ vài chục hộ ban đầu, đến nay thôn đã có 181 hộ với gần 900 nhân khẩu - trở thành một trong những bản người Mông đông nhất vùng.
Điều đặc biệt làm nên giá trị riêng của Pang Cáng chính là những cây chè Shan tuyết cổ thụ. Không phải ngẫu nhiên mà Suối Giàng được mệnh danh là “thủ phủ chè cổ” của vùng Tây Bắc.
Ở Pang Cáng, những cây chè hàng trăm năm tuổi vươn mình giữa mây núi, thân phủ rêu phong, tán rộng như ô che nắng. Người dân gọi đó là “chè tổ” như cách thể hiện sự tôn kính. Chè không chỉ là sinh kế mà còn là niềm tự hào của người dân nơi đây.
Mỗi sớm, khi sương còn đọng trên từng búp non, người Mông đã lên đồi hái chè. Những búp chè Shan tuyết trắng mịn, phủ lớp lông tơ như tuyết, được nâng niu, chế biến thủ công, giữ trọn hương vị tinh khiết của núi rừng. Chính điều đó đã làm nên danh tiếng của chè Suối Giàng.
Ông Vàng A Hà - Trưởng thôn Pang Cáng chia sẻ: Có tới 98% dân số là người Mông, người dân nơi đây đã có kinh nghiệm trồng, chế biến chè từ hàng trăm năm nay. Chè Shan tuyết Suối Giàng từ lâu đã nổi tiếng trong và ngoài nước với hương thơm, vị đượm, giàu dinh dưỡng.
Không chỉ có thiên nhiên, Pang Cáng còn là nơi lưu giữ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào Mông. Lễ hội Gầu Tào đầu xuân là một trong những nét sinh hoạt cộng đồng tiêu biểu. Đây không chỉ là dịp cầu may, cầu mùa mà còn là ngày hội lớn để người dân gặp gỡ, vui chơi, gắn kết. Tiếng khèn, tiếng sáo, những điệu múa truyền thống vang lên giữa núi rừng, tạo nên không gian văn hóa vừa sôi động, vừa thiêng liêng.
Những năm gần đây, Pang Cáng đã được du khách biết đến như điểm đến du lịch cộng đồng giàu bản sắc. Người dân nơi đây lựa chọn phát triển du lịch theo hướng hài hòa với thiên nhiên, gìn giữ trọn vẹn nếp sống truyền thống.
Ngoài gần chục hộ làm homestay, Pang Cáng đã xuất hiện thêm một số điểm du lịch hấp dẫn như: Không gian văn hóa trà, vườn sim tím trải nghiệm, nhiều khu nghỉ dưỡng có sức chứa tới hàng trăm người…, đón du khách đến tìm hiểu và hòa mình vào cuộc sống bản địa.
Ông Sùng A Hềnh làm homestay ở Pang Cáng cho biết: “Gia đình tôi đã đón khách du lịch khoảng 5 năm nay. Dù đã trang bị một số tiện nghi cơ bản để đáp ứng nhu cầu của du khách, nhưng chúng tôi vẫn giữ nguyên kiến trúc truyền thống. Khách đến chủ yếu để trải nghiệm đời sống của người Mông. Mình cứ sinh hoạt như thường ngày, chính điều đó lại khiến du khách thấy gần gũi và trân trọng hơn”.
Không gian trà Suối Giàng, những đồi sim tím vào mùa hoa, hay những cây chè cổ thụ… đang dần trở thành điểm dừng chân thú vị cho du khách gần xa. Nhưng điều níu chân họ không chỉ là cảnh đẹp, mà còn là cảm giác bình yên.
Chị Nguyễn Thu Hà - du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: Ở đây có sự tĩnh lặng rất đặc biệt. Buổi sáng mở cửa ra là thấy mây trôi ngang tầm mắt. Tôi ngồi uống trà cùng người dân, nghe họ kể chuyện về cây chè, về cuộc sống. Người dân rất thân thiện, sẵn sàng chỉ cho tôi cách hái chè, sao chè. Đó là những trải nghiệm rất thú vị!.
Trong tương lai gần, Pang Cáng xác định phát triển du lịch theo hướng gắn với bảo tồn, chú trọng chiều sâu thay vì “chạy” theo số lượng.
Trưởng thôn Pang Cáng Vàng A Hà cho biết thêm: “Chúng tôi không “chạy” theo số lượng khách mà hướng tới làm du lịch bền vững, giữ gìn bản sắc với mong muốn mỗi du khách khi đến đều hiểu, yêu và tôn trọng văn hóa bản địa”.
Pang Cáng - “ngôi làng hạnh phúc trên mây” không chỉ khiến người ta say lòng bởi mây trời bảng lảng hay những đồi chè Shan tuyết cổ thụ, mà còn bởi chính nhịp sống bình yên, đậm đà nghĩa tình của con người nơi đây. Giữa những đổi thay của cuộc sống hiện đại, Pang Cáng vẫn giữ những giá trị nguyên sơ, để mỗi sớm mai thức dậy trong làn sương bảng lảng giữa mây ngàn, con người được sống chậm lại, lắng nghe thiên nhiên và cảm nhận tiếng lòng. Có lẽ, hạnh phúc ở Pang Cáng không phải là điều gì lớn lao, mà giản dị như một chén trà ấm giữa mây trời - đủ để ai từng một lần ghé đến đều muốn được trở lại.
