Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí PNAS Nexus cho thấy việc tiếp xúc lâu dài với các chất ô nhiễm trong không khí có thể góp phần làm gia tăng tỷ lệ cận thị ở trẻ em, đặc biệt tại các khu vực có chất lượng không khí kém.
Nghiên cứu được tiến hành trên gần 30.000 học sinh tại thành phố Thiên Tân (Trung Quốc), kết hợp dữ liệu di truyền, lối sống và môi trường trong một mô hình học máy. Kết quả cho thấy yếu tố di truyền vẫn là nguyên nhân chính gây suy giảm thị lực, song trẻ em sống ở khu vực ô nhiễm không khí có thị lực kém hơn, trong khi môi trường trong lành gắn liền với thị lực tốt hơn.
“Chúng tôi đã chứng minh rằng ô nhiễm không khí góp phần vào sự phát triển bệnh cận thị ở trẻ em. Nghĩa là nếu mức độ tiếp xúc với ô nhiễm cao, nguy cơ bị cận sẽ lớn hơn”, Giáo sư Zongbo Shi, đồng tác giả nghiên cứu và là chuyên gia hóa sinh khí quyển tại Đại học Birmingham (Anh) cho biết.
Trong các mô phỏng “không khí sạch”, nhóm nghiên cứu phát hiện rằng việc giảm mức bụi mịn PM2.5 và khí NO₂ xuống ngưỡng thấp nhất quan sát được trong khảo sát có liên quan đến sự cải thiện thị lực, đặc biệt ở trẻ tiểu học với mức cải thiện gần gấp đôi so với học sinh lớn tuổi.
“Có những yếu tố bạn không thể thay đổi. Nhưng bạn có thể thay đổi thói quen sống. Bạn có thể giảm ô nhiễm không khí để từ đó cải thiện thị lực”, ông Shi nhấn mạnh.
Bên cạnh yếu tố di truyền, nghiên cứu cũng chỉ ra các thói quen sinh hoạt như thiếu ngủ và tăng thời gian sử dụng thiết bị điện tử làm gia tăng nguy cơ thị lực kém.
Tuy nhiên, một số chuyên gia bày tỏ sự thận trọng với kết quả nghiên cứu. Giáo sư Donald Mutti, chuyên ngành nhãn khoa tại Đại học Bang Ohio (Mỹ) cho rằng một số kết quả “không phù hợp” với các nghiên cứu trước đây, vốn thường kết luận rằng việc dành nhiều thời gian ngoài trời giúp giảm nguy cơ cận thị.
“Tôi lo ngại cách tiếp cận phi truyền thống này sẽ cho ra một câu trả lời cũng phi truyền thống”, ông nói, đồng thời cho rằng mô hình học máy của nhóm nghiên cứu đã đưa ra một số yếu tố rủi ro không hợp lý, chẳng hạn như ánh sáng nhân tạo ban đêm.
Dù còn nhiều tranh luận, nghiên cứu này bổ sung vào bằng chứng về mối liên hệ giữa ô nhiễm không khí và sức khỏe thị lực. Trước đó, một nghiên cứu tại Denver (Mỹ) cho thấy ô nhiễm không khí làm gia tăng số ca khám nhãn khoa và viêm màng ngoài của mắt; trong khi một nghiên cứu lâm sàng khác công bố đầu năm nay cũng chỉ ra rằng tiếp xúc với chất ô nhiễm làm tăng nguy cơ tiến triển cận thị ở trẻ em.
“Cải thiện chất lượng không khí không chỉ giúp giảm gánh nặng bệnh tật mà còn có thể cải thiện sức khỏe đôi mắt”, Giáo sư Shi khẳng định.
