Biệt danh chè Shan tuyết đã gắn liền với Suối Giàng bao đời nay bởi ngoài chất lượng thì hiện Suối Giàng là địa phương duy nhất sở hữu quần thể hàng nghìn cây chè có tuổi đời từ 100 năm đến trên 300 năm tuổi, tổng diện tích gần 500 ha. Nhiều năm nay, cây chè Shan tuyết là cây chủ lực, mang lại nguồn thu nhập chính của phần lớn người Mông nơi đây, làm nên thương hiệu chè Shan tuyết nổi tiếng trong và ngoài nước.
Song do đặc tính sinh trưởng, phát triển tự nhiên, chè Shan tuyết bị ảnh hưởng bởi nhiều tác nhân gây hại như: mối, mọt, gia súc phá hoặc khai thác bán cho dân chơi cây cảnh..., làm giảm tuổi thọ, số lượng, diện tích, đe dọa đến sự phát triển bền vững của cây chè cổ thụ.
Vì vậy, để bảo tồn, gìn giữ cây đặc sản của địa phương, cấp ủy, chính quyền xã luôn chú trọng, quan tâm hướng dẫn nhân dân cách chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh; phối hợp với các cấp, các ngành chức năng rà soát, nghiên cứu chống mối, mọt, đánh dấu những cây đầu dòng để bảo tồn nguồn gen quý; tăng cường kiểm tra, giám sát, cấm khai thác, vận chuyển cây chè cổ thụ ra khỏi địa bàn, xử lý nghiêm hành vi chặt hạ, khai thác chè cổ thụ chơi cây cảnh.
Đồng thời, xã cũng đã phối hợp với huyện quy hoạch diện tích chè cổ thụ gắn với quy hoạch Khu du lịch sinh thái Suối Giàng; hướng dẫn nhân dân đẩy mạnh trồng mới, chăm sóc diện tích chè hiện có theo hướng hữu cơ, vừa thu hái, vừa khai thác phát triển du lịch cộng đồng để ngày càng nâng cao giá trị cây chè Shan tuyết của địa phương.
Ông Vàng A Của, thôn Pang Cáng chia sẻ: "Nhằm giữ gìn và bảo vệ cây chè Shan tuyết, những năm gần đây chúng tôi luôn quan tâm chăm sóc tốt cây chè của gia đình và tích cực trồng mới vào những diện tích đất trống. Để giữ gìn thương hiệu, uy tín cây chè của ông cha, chúng tôi không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón vô cơ. Về thu hoạch, chúng tôi đều hái bằng tay theo phương pháp truyền thống, hạn chế việc đốn, tỉa cành để bảo đảm thời gian tích lũy dinh dưỡng trong cây dài nhất, tạo búp chè có chất lượng cao nhất. Nhờ đó gia đình tôi đã có những cây chè gốc to đến cả người ôm không hết, tán xòe rộng vài mét nên sản phẩm chè búp luôn được giá cao. Hiện nay giá chè búp tươi đang được bán từ 12.000 - 18.000 đồng/kg. Từ trồng chè, mỗi năm gia đình tôi thu nhập trên 70 triệu đồng, cuộc sống giờ cũng khá hơn trước nhiều...”.
Những năm gần đây, với sự quan tâm của huyện, xã đã triển khai hỗ trợ người dân công tác phục tráng và nhân rộng diện tích chè Shan tuyết hữu cơ theo tiêu chuẩn châu Âu nhằm bảo tồn nguồn gen quý hiếm, tạo vùng nguyên liệu chè sạch, bảo đảm chất lượng tuyệt hảo, nhằm xây dựng thương hiệu và nâng tầm giá trị các sản phẩm chè Shan mang gốc bản địa đến với người tiêu dùng trong và ngoài nước.
Hiện nay, chè Shan tuyết Suối Giàng đã được sản xuất thành sản phẩm OCOP với mẫu mã, bao bì, giá trị cao, được xuất khẩu đi nhiều nước trên thế giới.
Bà Lâm Thị Kim Thoa - Giám đốc Hợp tác xã Suối Giàng chia sẻ: "Để giữ vững thương hiệu, uy tín của sản phẩm chè Shan tuyết Suối Giàng, chúng tôi đã ký cam kết với các hộ dân trong xã để bao tiêu, thu mua chè búp tươi cho bà con với giá thành ổn định và quy hoạch vùng nguyên liệu lâu dài. Việc chăm sóc, thu hái của bà con cũng như công đoạn sản xuất, chế biến, đóng gói các sản phẩm trong hợp tác xã cũng được thực hiện nghiêm ngặt theo đúng quy trình kỹ thuật, bảo đảm các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, chỉ tiêu chất lượng, thiết kế bao bì, nhãn mác theo tiêu chuẩn thị trường châu Âu”.
Cùng với tăng cường quảng bá, tìm kiếm, mở rộng thị trường tiêu thụ, xã Suối Giàng cũng chú trọng tổ chức liên kết hợp tác theo chuỗi giá trị; thu hút đầu tư du lịch sinh thái cho những vùng chè Shan tuyết tập trung, nâng cao thu nhập cho người dân...
Với những nỗ lực của địa phương và người dân Suối Giàng, quần thể hàng nghìn cây chè Shan tuyết cổ thụ với tuổi đời từ 100 đến trên 300 năm tuổi, trong đó có hơn 400 cây được công nhận là cây Di sản Việt Nam đang được bảo vệ và phát triển tốt, qua đó không chỉ giúp bảo tồn nguồn gen quý và thương hiệu chè Suối Giàng trong tương lai mà còn là niềm tự hào cho địa phương và người dân.
Châu Á
