Có nhiều cách hiểu về Ngày quốc tế Hạnh phúc, nhưng theo cách diễn đạt của Liên hợp quốc, đây là lời kêu gọi hướng tới một cách tiếp cận phát triển toàn diện, công bằng và cân bằng hơn, nhằm thúc đẩy hạnh phúc và thịnh vượng cho mọi người.
Các chỉ số đánh giá hạnh phúc
Ngày quốc tế Hạnh phúc (20/3) được Liên hợp quốc chính thức quyết định chọn vào tháng 6/2012 (Nghị quyết A/RES/66/281) và tổ chức lần đầu tiên trên toàn thế giới vào ngày 20/3/2013.
Ý tưởng về ngày này xuất phát từ Bhutan, quốc gia đã ghi nhận vai trò của hạnh phúc quốc gia hơn là thu nhập quốc gia bằng việc thực thi mục tiêu tổng hạnh phúc quốc gia thay vì tổng sản phẩm quốc nội.
Ý nghĩa: Tôn vinh hạnh phúc nhân loại, khuyến khích các quốc gia hành động vì hạnh phúc, công bằng và bền vững.
Tại Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án tổ chức các hoạt động nhân Ngày quốc tế Hạnh phúc 20/3 hàng năm từ cuối năm 2013.
Báo cáo Hạnh phúc thế giới (World Happiness Report) là thước đo hạnh phúc, được Cơ quan Mạng lưới giải pháp phát triển bền vững của Liên hợp quốc chịu trách nhiệm xuất bản. Báo cáo đầu tiên được phát hành vào 1/4/2012.
Báo cáo thường được chia thành nhiều chương, phân tích các khía cạnh khác nhau của hạnh phúc. Các tiêu chí chính gồm GDP bình quân đầu người, hỗ trợ xã hội, sự hào phóng, tuổi thọ khỏe mạnh, quyền tự do lựa chọn và nhận thức về tham nhũng.
Trong đó, GDP phản ánh mức độ giàu có và có tương quan nhất định với hạnh phúc. Tuy nhiên, các yếu tố xã hội cũng đóng vai trò quan trọng. “Hỗ trợ xã hội” được đo qua khả năng mỗi người có thể nhận được giúp đỡ khi cần, còn “sự hào phóng” thể hiện qua hành vi chia sẻ, như quyên góp từ thiện. Những yếu tố này cho thấy mức độ gắn kết và sẵn sàng cho đi, qua đó góp phần nâng cao hạnh phúc.
Khác với đánh giá về hạnh phúc ở cấp độ cá nhân, việc đánh giá hạnh phúc ở cấp độ quốc gia lại có sự khác biệt. Theo đó, để đánh giá mức độ hạnh phúc quốc gia, việc đánh giá về chất lượng cuộc sống sẽ được lựa chọn để thực hiện thay vì đánh giá về cảm xúc của từng cá nhân. Việc đánh giá chất lượng sống của mỗi quốc gia có sự khác biệt rõ rệt dựa vào những trải nghiệm sống đa dạng của người dân của chính các quốc gia khác nhau.
Đáng chú ý, Báo cáo Hạnh phúc thế giới sẽ đưa ra Bảng xếp hạng các quốc gia hạnh phúc. Bảng xếp hạng này được sắp xếp dựa trên việc đặt ra các tiêu chí đánh giá trên thang điểm từ 0 đến 10, được liên tục theo dõi và so sánh giữa các quốc gia trên thế giới, trong đó đại lượng cơ bản đánh giá mức độ hạnh phúc từ “cực kỳ không hài lòng” đến “cực kỳ hài lòng”.
Mức độ hài lòng của người dân trong các quốc gia được xem xét không phải dựa vào ý kiến đánh giá của các nhà nghiên cứu hay nhà hoạch định chính sách, mà là cá nhân mỗi con người tự đánh giá về phúc lợi của chính họ, điều được coi là quan trọng nhất trong nghiên cứu mức độ hài lòng với cuộc sống. Các đại lượng khác như tăng trưởng kinh tế, thất nghiệp hay lạm phát, học vấn hay hoàn cảnh cá nhân… chỉ có ý nghĩa nhất định.
Bảng xếp hạng hạnh phúc
Theo Báo cáo Hạnh phúc của Liên hợp quốc năm 2025, thế giới có 193 quốc gia thành viên của Liên hợp quốc đồng thời tham gia vào Ngày quốc tế Hạnh phúc được tổ chức hàng năm vào ngày 20/3. Bắt nguồn từ Bhutan, một quốc gia vốn được đánh giá là nơi người dân luôn hạnh phúc. Khẩu hiệu ngày quốc tế Hạnh phúc của người dân Bhutan là “Hạnh phúc tự nhiên cho dân tộc”. Việc lựa chọn ngày 20/3 là bởi đây là ngày xuân phân và vào ngày này, Mặt trời nằm ngang đường xích đạo, độ dài ngày và đêm bằng nhau đại diện cho sự cân bằng, hài hòa của vũ trụ.
Thực tế cho thấy, mặc dù mỗi quốc gia đều có những chỉ số hạnh phúc riêng biệt, nhưng theo báo cáo cho thấy về cơ bản các quốc gia trên thế giới có những tiêu chí đánh giá chung như mức GDP bình quân đầu người, tuổi thọ, tự do lựa chọn cuộc sống (tự do cá nhân), mức độ hào phóng, hỗ trợ xã hội và tình trạng tham nhũng.
Trong Báo cáo Hạnh phúc năm 2024 của Liên hợp quốc, các quốc gia Bắc Âu giữ vị trí dẫn đầu trong danh sách các quốc gia hạnh phúc nhất thế giới. Trái lại, Afghanistan là quốc gia đứng ở vị trí cuối bảng, xếp thứ 143 quốc gia được khảo sát của Liên hợp quốc. Đáng chú ý, các nền kinh tế hàng đầu thế giới không phải là các quốc gia nằm trong nhóm đứng đầu về quốc gia hạnh phúc nhất thế giới. Mỹ và Đức lần đầu tiên không nằm trong số 20 quốc gia hạnh phúc nhất trong năm 2024, lần lượt đứng ở vị trí thứ 23, 24. Costa Rica và Kuwait lọt vào top 20 ở vị trí 12, 13.
Thêm vào đó, Báo cáo năm 2024 còn cho thấy, thế hệ trẻ hạnh phúc hơn so với những người lớn ở hầu hết các khu vực trên thế giới, nhưng không phải tất cả. Cụ thể, ở Bắc Mỹ, Australia, New Zealand, mức độ hạnh phúc ở các nhóm dưới 30 tuổi đã giảm đáng kể kể từ giai đoạn 2006-2010, trong khi thế hệ lớn tuổi lại hạnh phúc hơn giới trẻ. Khu vực Trung và Đông Âu có mức độ hạnh phúc tăng lên đáng kể ở mọi lứa tuổi trong cùng thời kỳ, trong khi ở Tây Âu, người dân ở mọi lứa tuổi đều có mức độ hạnh phúc tương tự nhau.
Cùng với sự khác biệt về mức độ hạnh phúc ở các độ tuổi, vấn đề bất bình đẳng về hạnh phúc lại trở thành một “xu hướng đáng lo ngại”, trong đó bất bình đẳng hạnh phúc đặc biệt nghiêm trọng ở người cao tuổi tại khu vực châu Phi cận Sahara, cho thấy sự bất bình đẳng về thu nhập, giáo dục, chăm sóc sức khỏe, sự chấp nhận của xã hội, niềm tin và sự hiện diện của môi trường xã hội ở cấp độ gia đình, cộng đồng quốc gia”.
Đến Báo cáo Hạnh phúc thế giới năm 2025, Phần Lan tiếp tục là quốc gia hạnh phúc nhất thế giới. Đây là năm thứ 8 liên tiếp quốc gia Bắc Âu này ở vị trí thứ nhất. Với nhà nghiên cứu John Helliwell, nhà kinh tế học và biên tập viên của Báo cáo Hạnh phúc thế giới, lý do Phần Lan là quốc gia hạnh phúc nhất là bởi vì người dân nước này luôn tập trung vào bản thân thay vì vật chất, có tư tưởng đoàn kết, họ có cuộc sống nhẹ nhàng hơn so với nước Mỹ, họ có niềm tin vào chính quyền nhà nước, có phúc lợi xã hội mạnh mẽ, mức độ tham nhũng thấp, giáo dục và chăm sóc sức khỏe miễn phí, bởi vậy họ là những người hạnh phúc nhất thế giới.
Các vị trí tiếp sau Phần Lan là Đan Mạch, Iceland, Thụy Điển. Trong đó, Đan Mạch, xếp vị trí thứ hai là nhờ vào chất lượng cuộc sống, mức GDP đầu người, tuổi thọ...; còn Iceland là quốc gia xếp thứ ba nhờ vẻ đẹp hoang sơ, có phần kỳ ảo của sông băng, núi lửa, cực quang; Thụy Điển đứng thứ tư nhờ những điểm đến du lịch luôn được khách tham quan đánh giá là không thay đổi.
Việt Nam đứng ở vị trí thứ 46 trong Báo cáo năm 2025, tăng 8 bậc so với năm 2024 và là mức cao nhất từ trước đến nay. Điều đáng thú vị mà báo cáo đưa ra đó là việc “ngồi ăn theo nhóm” có mối liên hệ chặt chẽ với hạnh phúc.
Với chủ đề “quan tâm và chia sẻ” trong đó tập trung vào kết nối cộng đồng, lòng trắc ẩn và hạnh phúc trong thời đại số, thế giới đang háo hức và chờ đợi đến Ngày quốc tế Hạnh phúc năm 2026. Liệu chăng sẽ có sự “đổi ngôi” hay vẫn là Phần Lan đứng đầu danh sách quốc gia hạnh phúc nhất thế giới? Các tiêu chí đánh giá hạnh phúc sẽ được điều chỉnh thế nào trong bối cảnh thế giới nhiều thách thức vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ.
