Theo số liệu thống kê của ngành chức năng, giai đoạn 2021 - 2025, tốc độ tăng trưởng ngành thủy sản bình quân đạt 4,13%/năm; giá trị sản xuất năm 2025 ước đạt 905,8 tỷ đồng, sản lượng đạt khoảng 28.000 tấn.
Trong đó, nuôi ao, hồ nhỏ khoảng 4.900 ha, sản lượng 20.850 tấn; nuôi cá nước lạnh khoảng 435.000 m³, sản lượng 950 tấn; nuôi cá lồng khoảng 248.100 m³, sản lượng 6.200 tấn. 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng thủy sản toàn tỉnh ước đạt hơn 9.000 tấn, tăng 5,49% so với cùng kỳ năm 2025.
Cùng với sản lượng, nhiều sản phẩm thủy sản đã được công nhận OCOP, từng bước khẳng định thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ, trong đó, sản phẩm cá hồ Thác Bà; cá hồi, cá tầm Sa Pa... ngày càng đa dạng.
Minh chứng rõ nét tại xã Thác Bà. Với hơn 3.100 ha mặt nước trên hồ Thác Bà, toàn xã hiện có 676 lồng nuôi cá, với 41 hộ dân và 2 doanh nghiệp tham gia. Các đối tượng nuôi chủ yếu gồm cá trắm, chép, rô phi, lăng, diêu hồng và một số loài cá đặc sản. Sản lượng hàng trăm tấn sản phẩm thủy sản mỗi năm.
Giá trị không dừng trên mặt hồ, từ sản lượng hiện có, địa phương có 2 hợp tác xã (HTX) thu mua, chế biến sản phẩm. Đến nay, có 10 sản phẩm được chứng nhận OCOP 3 sao, từng bước đưa vào các chuỗi phân phối như Siêu thị GO!, WinMart và thị trường trong, ngoài tỉnh.
Đánh giá về hiệu quả từ thủy sản, ông Nguyễn Vinh Quang - Phó Chủ tịch UBND xã Thác Bà cho biết: “Nghề nuôi và chế biến cá đã trở thành một trong những hướng sản xuất quan trọng, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân”.
Phía sau những kết quả tích cực, thủy sản Lào Cai vẫn còn không ít “điểm nghẽn”, chưa xứng với tiềm năng, thế mạnh. Cụ thể, sản xuất vẫn còn nhỏ, phân tán; liên kết giữa người nuôi với HTX, doanh nghiệp và thị trường chưa chặt chẽ. Thủy sản chịu tác động mạnh do chi phí thức ăn, con giống, vật tư tăng trong khi giá bán thiếu ổn định; hạ tầng phục vụ nuôi, sơ chế, bảo quản còn hạn chế.
Bên cạnh đó, nuôi thủy sản còn chịu tác động trực tiếp của thiên tai và môi trường. Thời gian qua, nhiều cơ sở nuôi thủy sản và nhiều hộ dân đã lâm vào cảnh “trắng tay” do lũ quét, sạt lở đất. Ví dụ như thôn Nậm Cang, xã Mường Bo, từng có khoảng 90 hộ nuôi cá nước lạnh, nhưng sau tác động của thiên tai, hiện chỉ còn khoảng 30 hộ duy trì nghề.
Bên cạnh tác động của thiên tai, phát triển thủy sản thiếu tính toán cũng để lại những hệ lụy. Tại Bắc Hà, Tả Củ Tỷ và một số địa phương, do việc phát triển nuôi thủy sản có thời điểm mang tính “nóng”, mật độ lồng nuôi cao, lượng thức ăn và chất thải gia tăng, tạo áp lực lên nguồn nước, môi trường sinh thái, phát sinh dịch bệnh không chỉ gây thiệt hại cho người nuôi. Hậu quả còn tác động đến cảnh quan, môi trường và các hoạt động kinh tế khác, trong đó có du lịch.
Mục tiêu đặt ra đến năm 2030, toàn tỉnh đưa tổng sản lượng thủy sản đạt khoảng 33.000 tấn. Để hiện thực hóa mục tiêu trên, Lào Cai đã ban hành các cơ chế, chính sách và kế hoạch cụ thể nhằm tạo động lực phát triển thủy sản theo hướng hàng hóa, nâng cao giá trị và phát triển bền vững.
Cụ thể là Nghị quyết 21/2025/NQ-HĐND ngày 9/12/2025 về Chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển sản xuất nông - lâm nghiệp và thủy sản trên địa bàn tỉnh và Kế hoạch số 382/KH-UBND ngày 11/8/2026 về phát triển nuôi thủy sản hồ chứa giai đoạn 2026 - 2030.
Để khai thác tiềm năng, thế mạnh và nâng tầm thủy sản, ngành nông nghiệp và các địa phương phải tổ chức thực hiện tốt các chính sách đã ban hành. Do đó, ngành nông nghiệp cần tiếp tục làm tốt vai trò tham mưu, hướng dẫn, chuyển giao khoa học - kỹ thuật, phân vùng và xác định đối tượng nuôi phù hợp...
Như ông Nguyễn Thái Bình - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Tài nguyên Lào Cai, ngành sẽ phối hợp đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, phát triển nuôi công nghệ cao, công nghệ tuần hoàn; ứng dụng công nghệ trong quan trắc môi trường, cảnh báo dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc và sản xuất theo chuỗi giá trị. Phấn đấu đến năm 2030, trên 60% diện tích nuôi thâm canh áp dụng công nghệ tiên tiến.
Đối với các địa phương nhất là vùng lợi thế về thủy sản như các xã vùng hồ Thác Bà, xã Phong Hải, Xuân Quang, Sa Pa, Bát Xát, Bắc Hà... phải cụ thể hóa chính sách bằng việc rà soát vùng nuôi, củng cố HTX, vận động người dân liên kết, kết nối doanh nghiệp với người nuôi và thị trường.
Cùng với phát triển nuôi thủy sản, cần quan tâm bảo vệ và tái tạo nguồn lợi thủy sản, nhất là tại các sông, hồ chứa; tăng cường tuyên truyền, kiểm tra, xử lý khai thác tận diệt, bảo vệ khu vực sinh sản và tổ chức thả bổ sung nguồn lợi phù hợp. Đây là nền tảng để phát triển thủy sản lâu dài, hài hòa với bảo vệ hệ sinh thái.
Nếu tăng sản lượng là mục tiêu thì nâng giá trị sản phẩm phải là hướng đi quyết định hiệu quả của ngành thủy sản. Vì vậy, cần khuyến khích HTX, doanh nghiệp đầu tư công nghệ, đa dạng sản phẩm chế biến, nâng chất lượng, mẫu mã, bao bì, bảo quản, đồng thời xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và mở rộng hệ thống phân phối.
Trong đó, cá hồ Thác Bà có thể gắn với ẩm thực, du lịch vùng hồ; cá hồi, cá tầm ở Sa Pa, Bát Xát... tiếp tục phát triển các sản phẩm chất lượng cao, chế biến sâu; các vùng nuôi cá nước ngọt phát triển sản phẩm đặc trưng, OCOP phù hợp... Khi giá trị được nối dài từ mặt nước đến bàn ăn, người nuôi mới có thêm phần lợi ích tương xứng trong chuỗi sản xuất.
Phát huy tiềm năng sẵn có cùng các chính sách của tỉnh, với sự đồng hành của ngành nông nghiệp, chính quyền địa phương, HTX, doanh nghiệp và người dân, thủy sản Lào Cai sẽ có thêm động lực phát triển bền vững, tạo giá trị mới cho kinh tế và đời sống.
