Phân biệt say nóng và say nắng
Theo ThS.BSNT Nguyễn Minh Hiếu (Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai), say nóng và say nắng là tình trạng rối loạn điều hòa thân nhiệt do cơ thể tiếp xúc quá lâu với môi trường nhiệt độ cao hoặc vận động cường độ lớn trong điều kiện oi bức, độ ẩm cao.
Say nóng: Thường xảy ra trong môi trường kín gió, nóng bức, mặc quần áo bí hoặc thiếu nước khiến cơ thể không thể thải nhiệt hiệu quả. Nhóm nguy cơ cao là công nhân xây dựng, lao động ngoài trời, vận động viên.
Say nắng: Xảy ra do ánh nắng chiếu trực tiếp vào vùng đầu, cổ, gáy trong thời gian dài, tác động đến trung tâm điều hòa thân nhiệt của não. Tình trạng này xuất hiện nhanh, nhất là vào khung giờ giữa trưa.
Dấu hiệu cảnh báo từ nhẹ đến nặng
Giai đoạn nhẹ: Người bệnh mệt mỏi, khát nước, chóng mặt, tim đập nhanh, chuột rút.
Biểu hiện sốc nhiệt ở người lớn: Sốt trên 40 độ C, da khô nóng, tim đập nhanh, hoa mắt, thở gấp.
Giai đoạn nặng: Đau đầu dữ dội, buồn nôn, khó thở, rối loạn ý thức, co giật, hôn mê, thậm chí trụy tim mạch. Biến chứng nguy hiểm gồm suy gan, suy thận và tổn thương não.
Khuyến cáo từ chuyên gia: Ngay khi thấy mệt lả, khát nhiều, buồn nôn trong môi trường nóng bức, cần lập tức dừng hoạt động, di chuyển vào nơi mát và bù nước sớm để tránh diễn tiến nặng.
Quy trình sơ cứu và những sai lầm cần tránh
Khi phát hiện người bị say nắng, say nóng, cần lập tức thực hiện các bước sau:
- Di chuyển: Nhanh chóng đưa nạn nhân đến nơi thông thoáng hoặc có điều hòa.
- Hạ nhiệt: Cởi bớt quần áo, lau mát bằng khăn ẩm ở cổ, nách, bẹn kết hợp dùng quạt.
- Bù nước: Nếu nạn nhân còn tỉnh táo, cho uống oresol (pha đúng hướng dẫn), nước mát hoặc nước hoa quả.
- Cấp cứu: Trường hợp bất tỉnh, đặt nằm nghiêng an toàn và gọi cấp cứu ngay.
⚠️ Lưu ý đặc biệt: Không tự ý dùng thuốc hạ sốt, không cho uống nước đá lạnh hoặc tự pha nước muối đậm đặc vì có thể khiến tình trạng nặng hơn.
Cách phòng tránh sốc nhiệt ngày nắng đỉnh điểm
Khung giờ cao điểm: Hạn chế ra ngoài từ 11h đến 15h.
Quy tắc uống nước: Bổ sung đủ nước trước, trong và sau khi vận động. Người lao động ngoài trời nên uống 600 - 800ml nước trước khi làm việc, sau đó bổ sung khoảng 200ml mỗi 20 phút (kể cả khi chưa khát).
Trang phục: Mặc quần áo sáng màu, rộng rãi, thấm hút mồ hôi; đội mũ rộng vành và sử dụng kem chống nắng.
Hạn chế: Không uống rượu bia để tránh làm cơ thể mất nước trong thời tiết cực đoan.
