Thực tế, việc có thiết bị thông minh và sử dụng thành thạo các tiện ích vẫn còn khoảng cách. Một bộ phận người dân, nhất là người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số, nông dân, phụ nữ vẫn còn lúng túng khi thao tác trên các ứng dụng. Trong khi đó, đoàn viên, thanh niên có lợi thế về công nghệ. Đây là lực lượng nhanh nhạy với các nền tảng mới, dễ tiếp cận các ứng dụng và có khả năng hướng dẫn người khác.
Từ thực tế đó, Đoàn xã Bắc Hà đã triển khai mô hình “1+10” - Một đoàn viên, mười công dân số, gắn với chương trình công tác Đoàn năm 2026 và phong trào “Tiếp sức chuyển đổi số thôn, bản” của Tỉnh Đoàn. Theo đó, mỗi đoàn viên hỗ trợ ít nhất 10 người dân nâng cao kỹ năng số. Mô hình được triển khai gắn với các nhiệm vụ chuyển đổi số ở cơ sở, trong đó có xây dựng “Thôn số nâng cao” Na Quang và “Thôn thông minh” Nậm Sắt. Mục tiêu đưa công nghệ đến với người dân từ những việc thiết thực trong cuộc sống.
Đoàn viên Đinh Phương Hà - Trường THPT số 1 Bắc Hà cho biết: “Chúng tôi không đặt mục tiêu cài được bao nhiêu ứng dụng, mà quan trọng là người dân có thể tự mình sử dụng được các tiện ích số. Chúng tôi luôn ghi nhớ mục tiêu: Không chạy theo số lượng, không hướng dẫn cho có, không làm thay người dân, mà phải hướng dẫn để người dân tự làm được”.
Quan điểm này cũng là yêu cầu đặt ra đối với mô hình. Hỗ trợ người dân không dừng lại ở việc cài ứng dụng, tạo tài khoản hay hướng dẫn một lần mà quan trọng là đoàn viên phải giúp người dân hiểu và tự thao tác.
Để “1+10” không trở thành phong trào mang tính hình thức, Đoàn xã Bắc Hà chú trọng chuẩn bị kỹ năng cho đoàn viên.
Sau khi được hướng dẫn những nội dung cần thiết, đoàn viên được phân công theo chi đoàn, địa bàn và nhóm người dân.
Cách làm này giúp việc hỗ trợ cụ thể hơn, tránh tình trạng triển khai đồng loạt nhưng thiếu chiều sâu.
Với những người chưa quen công nghệ, đoàn viên hướng dẫn từng thao tác. Từ đăng nhập, sử dụng VNeID, thực hiện dịch vụ công trực tuyến đến thanh toán không dùng tiền mặt, cách tiếp cận chủ yếu là “cầm tay chỉ việc”.
Đây là khâu quan trọng để chuyển từ “biết” sang “biết làm”. Bởi nếu chỉ được hướng dẫn một lần, người dân có thể quên hoặc tiếp tục phụ thuộc vào người hỗ trợ.
Với các hộ kinh doanh, homestay và người làm du lịch cộng đồng, kỹ năng số giúp giới thiệu sản phẩm, dịch vụ và kết nối với khách hàng thuận lợi hơn. Đối với nông dân, các nền tảng số mở thêm cơ hội tiếp cận thông tin thị trường, giới thiệu nông sản địa phương và từng bước mở rộng đầu ra cho sản phẩm.
Chị Cư Thị Ngọc Linh - Bí thư Đoàn xã Bắc Hà cho biết: “Có thể người dân đã nghe nhiều đến khái niệm chuyển đổi số nhưng kỹ năng sử dụng công nghệ chưa đồng đều. Vì vậy, đoàn viên phải hỗ trợ theo từng đối tượng, từng nhu cầu cụ thể. Người cao tuổi cần hướng dẫn những thao tác cơ bản; người sản xuất, kinh doanh cần được hỗ trợ khai thác các tiện ích phục vụ công việc”.
Đoàn xã Bắc Hà xác định phải hỗ trợ đúng nhu cầu người dân cần. Mục tiêu của tuổi trẻ Bắc Hà là giúp người dân sử dụng dịch vụ số thuận tiện hơn, an toàn hơn; giúp hộ kinh doanh, homestay biết khai thác công nghệ; đồng thời nâng cao khả năng ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) của chính đoàn viên, thanh niên.
Điểm đáng chú ý của mô hình “1+10” là cách tiếp cận lấy hiệu quả sử dụng của người dân làm thước đo. Một ứng dụng được cài đặt thành công chưa phải kết quả cuối cùng. Từ “hỗ trợ cài đặt”, mô hình hướng tới “đồng hành sử dụng”. Bởi, chuyển đổi số không thể thành công nếu người dân chỉ sử dụng công nghệ khi có cán bộ hoặc đoàn viên hướng dẫn.
Để duy trì hiệu quả mô hình, Đoàn xã Bắc Hà xác định tiếp tục củng cố lực lượng đoàn viên nòng cốt, gắn mô hình với hoạt động của các chi đoàn và tổ công nghệ số cộng đồng tại cơ sở.
Việc rà soát những người còn hạn chế kỹ năng số cũng sẽ được thực hiện thường xuyên để có phương án hỗ trợ phù hợp. Khi 1 đoàn viên giúp 10 người dân sử dụng được các tiện ích số, những người này có thể tiếp tục hướng dẫn người thân, hàng xóm. Hiệu quả vì thế không dừng ở 10 người, mà có khả năng lan rộng trong cộng đồng.
Với “1+10”, đoàn viên Bắc Hà đang đảm nhận vai trò “cầu nối” giữa công nghệ và người dân, trở thành những “hạt nhân số” trong cộng đồng. Từ các thao tác cơ bản, người dân từng bước hình thành thói quen sử dụng dịch vụ số, tiếp cận thông tin và giao dịch trên môi trường mạng. Từ “Một đoàn viên - mười công dân số”, những kỹ năng ấy tiếp tục được lan tỏa trong từng gia đình, từng thôn, bản ở cao nguyên trắng Bắc Hà.
Trình bày: Hữu Huỳnh
