Mức năng lượng của bánh trung thu bạn cần biết
Theo các số liệu dinh dưỡng của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, một chiếc bánh trung thu nướng truyền thống có trọng lượng khoảng 180 đến 200 gram chứa trung bình từ 700 đến 900 kilocalo. Mức năng lượng này tương đương với 2 đến 3 bát cơm trắng hoặc một bữa ăn chính đầy đủ.
Ngay cả những loại bánh dẻo có vẻ nhẹ hơn, lượng calo vẫn dao động từ 600 đến 800 kilocalo mỗi chiếc. Bánh trung thu nhân trứng muối, thập cẩm hay có thêm lạp xưởng, mỡ đường thường chứa thêm nhiều cholesterol và chất béo bão hòa, làm tăng nguy cơ rối loạn lipid máu.
Bác sĩ Chu Thị Dung, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh cơ sở 3 chia sẻ, việc thưởng thức bánh trung thu như thế nào là nỗi băn khoăn lớn của những người đang sống chung với bệnh đái tháo đường.
Với người khỏe mạnh, ăn một phần bánh trung thu cũng đủ để no lâu trong vài giờ. Nhưng với người bị tiểu đường, hàm lượng đường tinh luyện và tinh bột hấp thu nhanh trong bánh có thể làm tăng glucose máu đột ngột, khiến cơ thể phải hoạt động vất vả để điều hòa.
Khi đường huyết tăng cao, người bệnh dễ gặp cảm giác mệt mỏi, khát nước, chóng mặt hoặc buồn nôn. Nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên, lâu dài sẽ ảnh hưởng đến chức năng tim mạch, thận và thị giác.
Khẩu phần ăn bánh trung thu hợp lý cho người mắc đái tháo đường
Theo bác sĩ Dung, người bệnh tiểu đường không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối bánh trung thu. Vấn đề quan trọng là cần hiểu rõ cách lựa chọn, kiểm soát khẩu phần và thời điểm ăn hợp lý.
Theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế thế giới, người bệnh tiểu đường nên duy trì chế độ ăn cân bằng, giảm thực phẩm chứa đường đơn, tăng cường chất xơ và protein để làm chậm quá trình hấp thu đường. Vì vậy, nếu muốn thưởng thức bánh trung thu, cần xem đó là một phần trong khẩu phần tinh bột của cả ngày, không nên coi như món ăn thêm.
Về khẩu phần, người bệnh chỉ nên ăn khoảng 1/8 đến 1/4 chiếc bánh nặng 180 gram trong mỗi lần ăn. Lượng này tương đương từ 100 đến 200 kilocalo, phù hợp để cơ thể kiểm soát được mức năng lượng nạp vào.
Ăn bánh ngay sau bữa chính từ 1 - 2 giờ là thời điểm hợp lý, vì lúc này dạ dày đã có sẵn chất đạm và chất xơ giúp làm chậm hấp thu đường, hạn chế tăng đường huyết đột ngột. Không nên ăn bánh vào buổi tối muộn, vì quá trình chuyển hóa đường và chất béo chậm lại khi nghỉ ngơi, khiến đường huyết dễ tăng kéo dài qua đêm.
Khi chọn bánh, người bệnh nên ưu tiên các loại bánh ít ngọt, bánh dành riêng cho người tiểu đường hoặc bánh tự làm tại nhà với lượng đường giảm. Một số cơ sở sản xuất hiện đã sử dụng chất tạo ngọt tự nhiên như stevia, maltitol hay isomalt thay cho đường sucrose thông thường.
Các loại nhân như đậu xanh, hạt sen, đậu đỏ hay yến mạch sẽ tốt hơn so với nhân thập cẩm, trứng muối hay lạp xưởng. Tuy nhiên, dù là bánh “ăn kiêng”, năng lượng của chúng vẫn cao vì chứa bột mì, dầu và hạt, nên người bệnh không nên ăn nhiều hoặc liên tục trong nhiều ngày.
Bên cạnh đó, nên tránh ăn bánh cùng với nước ngọt, sữa đặc hay nước ép trái cây đóng chai vì các loại đồ uống này làm tăng thêm lượng đường hấp thu vào máu.
Uống một ly trà xanh hoặc nước lọc sau khi ăn vừa giúp giảm vị ngọt, vừa hỗ trợ tiêu hóa chất béo tốt hơn. Với người đang dùng thuốc hạ đường huyết hoặc insulin, việc theo dõi chỉ số đường huyết sau khi ăn một đến hai giờ là rất cần thiết để điều chỉnh liều thuốc kịp thời.
Để cân bằng năng lượng trong ngày, nếu đã ăn bánh trung thu, người bệnh nên giảm bớt lượng tinh bột hoặc trái cây khác trong khẩu phần. Thí dụ, nếu ăn khoảng một phần tư chiếc bánh trung thu (tương đương hai bát cơm nhỏ), có thể giảm bớt một phần cơm trong bữa chính hoặc bỏ qua món tráng miệng ngọt.
Sau khi ăn bánh, duy trì vận động nhẹ như đi bộ 20 đến 30 phút cũng là cách giúp cơ thể sử dụng năng lượng hiệu quả, hỗ trợ kiểm soát đường huyết ổn định hơn.
"Người bệnh tiểu đường nên xem việc thưởng thức bánh trung thu như một niềm vui nhỏ mang ý nghĩa tinh thần hơn là nhu cầu ăn uống. Một miếng bánh nhỏ ăn chậm rãi, nhâm nhi cùng trà và chia sẻ với người thân vẫn có thể đem lại cảm giác trọn vẹn của ngày Tết Đoàn viên mà không gây ảnh hưởng đến sức khỏe.
Trong trường hợp đường huyết chưa được kiểm soát ổn định, có biến chứng tim mạch hoặc đang điều trị tích cực, người bệnh nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi dùng bánh", bác sĩ Dung khuyến cáo.
Ngoài bánh thương mại, hiện nay nhiều gia đình lựa chọn tự làm bánh trung thu lành mạnh hơn bằng cách sử dụng bột mì nguyên cám, giảm đường, thêm yến mạch, hạt chia, nhân hạt sen hoặc đậu đỏ.
Loại bánh này có chỉ số đường huyết thấp hơn, giàu chất xơ và khoáng chất, phù hợp với người cần kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên, dù nguyên liệu lành mạnh đến đâu, tổng lượng calo vẫn cần được tính toán để tránh dư thừa năng lượng.
Theo khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam năm 2024, người tiểu đường nên duy trì chế độ ăn cân bằng giữa tinh bột phức hợp, chất đạm nạc, rau xanh và chất béo lành mạnh.
Việc ăn bánh trung thu, nếu có, cần được tính vào phần năng lượng trong ngày và không vượt quá nhu cầu tổng thể. Cùng với đó, hoạt động thể chất đều đặn mỗi ngày ít nhất 30 phút sẽ giúp cải thiện độ nhạy insulin và giảm biến chứng lâu dài của bệnh.
Với người bình thường, việc ăn quá nhiều bánh trung thu cũng có thể dẫn đến tăng cân và rối loạn chuyển hóa, vì vậy việc giới hạn khẩu phần không chỉ dành riêng cho người tiểu đường. Thói quen chia nhỏ bánh, ăn cùng gia đình, thưởng thức cùng trà thay vì ăn cả chiếc một mình là cách để mọi người tận hưởng trọn vẹn hương vị truyền thống mà vẫn giữ được sức khỏe.
