Ngành Công an đang triển khai một cách làm mới đối với trường hợp chủ đất không còn sống ở nơi có đất: việc xác minh không dừng lại trong địa giới hành chính địa phương mà sẽ dùng cơ chế phối hợp liên tỉnh để quá trình xác minh không bị đình trệ khi hạn chót ngày 30/11/2026 đang đến gần.
Khi chủ đất không còn ở nơi có đất
Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo cấp tỉnh lần thứ 4, Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An ban hành Thông báo, giao Công an tỉnh phối hợp với Công an các tỉnh, thành phố khác trên cả nước tra cứu, xác minh, đối soát và cung cấp số căn cước, số định danh cá nhân của công dân đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo đề nghị của Công an cấp xã nơi có đất. Chi tiết này phản ánh một cách làm mới của chiến dịch làm sạch dữ liệu đất đai đang diễn ra trên cả nước. Khi chủ đất không còn sống ở nơi có đất, việc xác minh một thửa đất không thể dừng lại trong địa giới hành chính của một địa phương.
Sau nhiều đợt sáp nhập địa giới hành chính và làn sóng di cư, dịch chuyển dân cư kéo dài nhiều năm, không ít trường hợp người đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại một tỉnh hiện đang cư trú, đăng ký hộ khẩu tại một tỉnh, thành khác. Với những trường hợp này, Công an cấp xã nơi có đất không thể tự mình tra cứu số căn cước, số định danh cá nhân của người đó trong hệ thống quản lý cư trú tại địa phương mình, bởi thông tin nhân thân được lưu trữ theo nơi đăng ký thường trú. Đây chính là căn cứ để UBND tỉnh Nghệ An ban hành Thông báo số 849/TB-UBND đề nghị phối hợp ở Công an cấp tỉnh thay vì để Công an cấp xã tự loay hoay với những trường hợp vượt quá phạm vi quản lý của mình.
Vấn đề càng trở nên rõ hơn khi nhìn vào quy mô công việc còn tồn đọng. Cũng theo thông báo trên, đến ngày 10/9/2026, Nghệ An mới xây dựng cơ sở dữ liệu cho 2.730.931 thửa đất trên phần mềm Hệ thống Thông tin đất đai (VBDLIS), tăng 1.524.013 thửa so với chỉ tiêu được giao tại Kế hoạch số 2959/KH-BNNMT-BCA do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Bộ Công an xây dựng, trong khi vẫn còn gần 1,2 triệu thửa đất chưa được xây dựng dữ liệu, tính đến hạn chót 30/11/2026 theo chỉ đạo của Chính phủ. Với khối lượng lớn như vậy, chỉ cần một tỷ lệ nhỏ các trường hợp có chủ đất cư trú ngoài tỉnh cũng đủ tạo ra hàng nghìn hồ sơ cần đến sự phối hợp liên tỉnh giữa lực lượng Công an.
Việc đối khớp thông tin người sử dụng đất với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, trên thực tế, đã bộc lộ những tỷ lệ chưa xác thực đáng kể ngay trong nội bộ một tỉnh, chưa tính đến các trường hợp phải nhờ tỉnh khác hỗ trợ như Nghệ An đang làm.
Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo tỉnh Gia Lai, đại diện Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an tỉnh Gia Lai báo cáo, toàn tỉnh đã rà soát, xử lý 375.468 trường hợp đối khớp dữ liệu đất đai với dữ liệu dân cư, trong đó 281.707 trường hợp khớp hoàn toàn, còn 70.935 trường hợp chưa xác thực được, cần tiếp tục phối hợp với lực lượng Công an để xác minh. Chưa đầy một tuần sau, một cuộc họp tiếp theo ghi nhận con số chưa có kết quả đối khớp đã tăng lên 181.937 trường hợp. Vì vậy, UBND tỉnh Gia Lai đề nghị Văn phòng Đăng ký đất đai xác định các nhóm thông tin còn thiếu theo từng trường hợp cụ thể, đồng thời giao Công an tỉnh phân công lực lượng phối hợp đối chiếu, xác minh thông tin thông qua lịch sử hồ sơ đất đai, định danh cá nhân và tình trạng cư trú của từng người.
Tại Lào Cai, UBND tỉnh giao Công an tỉnh phối hợp xác thực thông tin người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất theo đúng quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, đồng thời hướng dẫn, kiểm tra việc bảo đảm an ninh mạng, an toàn hệ thống thông tin trong suốt quá trình triển khai; toàn tỉnh còn 1,6 triệu thửa đất đã có dữ liệu nhưng cần được cập nhật theo tiêu chí mới do Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn.
Còn tại Thái Nguyên, vai trò của Công an thể hiện xuyên suốt từ cấp tỉnh đến cấp xã. Bộ phận tàng thư của Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an tỉnh đã hỗ trợ làm sạch thành công 45.869 thửa đất tính đến 29/7/2026, với cán bộ chiến sĩ tăng ca cả những ngày nghỉ để kịp chuyển kết quả tra cứu theo tiến độ báo cáo hằng ngày. Ở cấp xã, Công an xã Trại Cau phối hợp làm sạch được 4.890 trên tổng số 9.990 thửa đất tính đến 27/8/2026, còn Công an xã Phú Xuyên vừa công bố hoàn thành phối hợp làm sạch hơn 10.000 dữ liệu đất đai trên địa bàn tính đến ngày 17/9/2026. Nhìn vào 4 địa phương trên, có thể thấy công thức chung là Công an cấp tỉnh giữ vai trò đầu mối đối khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, còn Công an cấp xã trực tiếp bám địa bàn xác minh từng trường hợp cụ thể.
TPHCM: Nơi bài toán liên tỉnh có thể còn lớn hơn
Nếu so với các tỉnh nói trên, TPHCM là một siêu đô thị hợp nhất từ 3 địa phương cũ, gồm: TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, với hơn 4,9 triệu bản ghi thông tin người sử dụng đất, người sở hữu nhà ở được gộp lại thành một khối thống nhất ngay trong tháng đầu triển khai chiến dịch cuối năm 2025. Ngoài ra, TPHCM vốn đã là nơi tập trung một lượng lớn thửa đất, bất động sản mà chủ sở hữu là người từ khắp cả nước đến sinh sống, làm việc, đầu tư qua nhiều thập niên. Không ít trường hợp một người quê ở tỉnh khác nhưng đứng tên nhà, đất tại TPHCM, hoặc ngược lại, một người từng cư trú lâu năm tại TPHCM nhưng nay đã chuyển hộ khẩu về quê, trong khi tài sản đất đai vẫn còn đứng tên tại Thành phố.
Với đặc điểm dân cư có tính di động cao như vậy, số lượng hồ sơ đất đai tại TPHCM cần đến sự phối hợp xác minh với Công an các tỉnh, thành khác, về mặt lý thuyết hoàn toàn có thể lớn hơn mức trung bình của một tỉnh có dân cư tương đối ổn định như các địa phương đã nêu. Với người dân, ý nghĩa thiết thực nhất của cơ chế phối hợp liên tỉnh này nằm ở chỗ nó giúp tránh một tình huống vốn từng khiến nhiều thủ tục hành chính bị kéo dài trước đây. Người dân phải tự mình đi lại giữa hai tỉnh, xin xác nhận cư trú ở nơi này để bổ túc hồ sơ đất đai ở nơi kia. Khi việc xác minh được thực hiện trực tiếp giữa hai cơ quan Công an theo đề nghị chính thức, thay vì đặt gánh nặng chứng minh lên vai người dân, thời gian hoàn tất một hồ sơ thuộc diện phức tạp có thể được rút ngắn đáng kể, đúng với mục tiêu giảm giấy tờ, giảm phiền hà mà toàn bộ chiến dịch làm sạch dữ liệu đất đai hướng tới.
Về bản chất, sở dĩ cơ chế phối hợp liên tỉnh giữa lực lượng Công an có thể vận hành được là nhờ toàn bộ dữ liệu dân cư trên cả nước đều nằm trong một Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thống nhất do Bộ Công an quản lý, không bị chia cắt theo địa giới hành chính như trước đây. Việc Công an tỉnh này tra cứu, xác minh giúp Công an tỉnh khác, do đó, không phải là một ngoại lệ đặc biệt mà là hệ quả tự nhiên của việc dữ liệu dân cư đã được tập trung hóa; điều còn thiếu, như Nghệ An đã chỉ ra, chỉ là một quy trình đề nghị - phản hồi rõ ràng giữa Công an các địa phương để những trường hợp vượt phạm vi quản lý tại chỗ không bị bỏ ngỏ.
Nhìn rộng ra, khi ngày càng nhiều tỉnh, thành công bố số liệu cụ thể về tỷ lệ trường hợp "chưa xác thực" trong quá trình đối khớp dữ liệu đất đai với dữ liệu dân cư, như 70.935 trường hợp tại Gia Lai hay gần 1,2 triệu thửa đất còn thiếu dữ liệu tại Nghệ An, phần không nhỏ trong số đó nhiều khả năng thuộc dạng cần phối hợp liên tỉnh. Việc các địa phương chủ động vận dụng cơ chế này, thay vì chỉ báo cáo số liệu tổng, là điều kiện cần thiết để quá trình xác minh không bị đình trệ ở đúng những trường hợp phức tạp nhất, khi hạn chót 30/11/2026 của cả nước đang đến gần.
