Từ "tài nguyên mềm" đến lợi thế cạnh tranh
Trong nhiều năm, khi nhắc đến lợi thế thu hút đầu tư của Lào Cai, người ta thường nghĩ đến vị trí cửa ngõ giao thương quốc tế, hệ thống hạ tầng ngày càng hoàn thiện hay tiềm năng phát triển công nghiệp, logistics. Tuy nhiên, Hội nghị Xúc tiến đầu tư năm 2026 cho thấy một cách tiếp cận mới khi tỉnh đưa văn hóa trở thành một phần trong chiến lược thu hút đầu tư.
Theo đó, hội nghị dự kiến dành không gian để giới thiệu nông sản đặc trưng, sản phẩm làng nghề, ẩm thực, các sản phẩm du lịch và tổ chức các tọa đàm về phát triển văn hóa. Thay vì chỉ quảng bá hạ tầng, quỹ đất hay cơ chế ưu đãi, Lào Cai lựa chọn đưa bản sắc văn hóa trở thành "tài sản mềm", tạo dấu ấn riêng và gia tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư.
Cách làm này cũng phù hợp với xu hướng phát triển của nhiều địa phương trên thế giới trong cạnh tranh thu hút các dòng vốn chất lượng cao. Nhà đầu tư ngày nay không chỉ quan tâm đến mặt bằng sản xuất hay chính sách ưu đãi mà còn coi trọng môi trường sống, thương hiệu điểm đến và những giá trị văn hóa có khả năng tạo nên các sản phẩm khác biệt.
Lào Cai có nền tảng để hiện thực hóa cách tiếp cận đó. Toàn tỉnh hiện có không gian văn hóa của hơn 30 dân tộc; 210 di tích được xếp hạng, gồm 1 di tích quốc gia đặc biệt, 34 di tích quốc gia và 175 di tích cấp tỉnh; 60 di sản văn hóa phi vật thể đã được ghi danh, trong đó có 4 di sản được UNESCO ghi danh và 56 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Cùng với đó là hệ thống lễ hội truyền thống, nghề thủ công, chợ phiên, nghệ thuật dân gian, ẩm thực và kho tàng tri thức bản địa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Những giá trị ấy không chỉ là di sản cần bảo tồn mà còn là nguồn lực có thể tạo ra giá trị gia tăng nếu được khai thác đúng hướng.
Khi di sản tạo ra giá trị kinh tế
Điều đáng chú ý là Lào Cai không lựa chọn con đường thương mại hóa văn hóa một cách đơn giản mà hướng tới chuyển hóa các giá trị văn hóa thành những sản phẩm có sức cạnh tranh và có khả năng tạo ra giá trị kinh tế.
Theo định hướng của ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nhiều cơ chế, chính sách đã được tham mưu ban hành nhằm tạo nền tảng phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa. Từ các đề án phát triển du lịch, bảo tồn bản sắc văn hóa đến chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đều hướng tới mục tiêu huy động nguồn lực xã hội và tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư.
Song song với đó, công tác bảo tồn và phục dựng di sản tiếp tục được đẩy mạnh thông qua việc phát huy vai trò của đội ngũ nghệ nhân, duy trì các câu lạc bộ văn hóa, đội văn nghệ dân gian tại các điểm du lịch. Những giá trị vốn tồn tại trong đời sống cộng đồng được "đánh thức", trở thành sản phẩm và trải nghiệm du lịch hấp dẫn thay vì chỉ dừng lại ở hoạt động bảo tồn.
Trên nền tảng đó, nhiều sản phẩm du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm bốn mùa đã hình thành, gắn với Sa Pa, Bắc Hà, Y Tý, hồ Thác Bà, Mù Cang Chải... Hệ sinh thái sản phẩm ngày càng đa dạng, mở ra dư địa phát triển cho các lĩnh vực nghỉ dưỡng, dịch vụ, giải trí và công nghiệp văn hóa.
Điểm khác biệt trong cách làm của Lào Cai là không chỉ khai thác lợi thế cảnh quan thiên nhiên mà còn kết nối cảnh quan với văn hóa, biến bản sắc thành giá trị gia tăng trong từng sản phẩm du lịch và dịch vụ.
Đầu tư vào văn hóa là đầu tư cho tăng trưởng bền vững
Theo ông Trần Sơn Bình - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, định hướng của tỉnh trong thời gian tới là chuyển mạnh từ tư duy quản lý văn hóa sang tư duy phát triển kinh tế văn hóa, lấy bản sắc văn hóa các dân tộc, đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ số làm ba nền tảng phát triển. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong bối cảnh công nghiệp văn hóa đang trở thành một trong những lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng cao tại nhiều quốc gia.
Không gian phát triển vì thế cũng không chỉ dừng ở du lịch truyền thống mà được mở rộng sang nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật, nhiếp ảnh, triển lãm, quảng cáo, kinh tế đêm, kinh tế số và chuỗi giá trị sáng tạo. Khi các lĩnh vực này được kết nối, giá trị văn hóa không chỉ được bảo tồn mà còn tạo việc làm, nâng cao thu nhập và tăng sức cạnh tranh của địa phương.
Mục tiêu đến năm 2030 đón khoảng 15 triệu lượt khách, doanh thu du lịch khoảng 70.000 tỷ đồng, đóng góp trực tiếp từ 17 - 20% GRDP cho thấy kỳ vọng lớn của tỉnh trong việc đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch xác định ưu tiên phát triển du lịch xanh, du lịch văn hóa, nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe, thể thao mạo hiểm, du lịch cộng đồng và du lịch qua biên giới; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng dịch vụ và trải nghiệm của du khách.
Cùng với đó, tỉnh tiếp tục duy trì và nâng tầm nhiều sự kiện văn hóa, du lịch quy mô lớn như Festival sông Hồng, Lễ hội Văn hóa - Du lịch Mường Lò, Lễ hội Trà Shan, chương trình "Sắc màu thổ cẩm Lào Cai" và "Điểm hẹn bản sắc Lào Cai". Những sự kiện này không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh địa phương mà còn tạo thêm sản phẩm du lịch, kéo dài thời gian lưu trú của du khách và mở rộng cơ hội hợp tác, thu hút đầu tư.
Biến bản sắc thành sức hút dài hạn
Thu hút đầu tư bằng văn hóa không phải là câu chuyện của một hội nghị hay một chiến dịch quảng bá, mà là quá trình xây dựng hệ sinh thái phát triển, trong đó doanh nghiệp nhìn thấy cơ hội đầu tư lâu dài, cộng đồng địa phương được hưởng lợi từ chính những giá trị văn hóa của mình và di sản tiếp tục được bảo tồn bằng nguồn lực xã hội.
Lào Cai ưu tiên thu hút các nhà đầu tư chiến lược trong các lĩnh vực nghỉ dưỡng cao cấp, du lịch sinh thái, chăm sóc sức khỏe, tổ hợp văn hóa - giải trí, không gian sáng tạo, bảo tàng và các dự án bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch bền vững. Đồng thời, tỉnh tiếp tục phát triển Khu du lịch quốc gia Sa Pa theo tầm quốc tế; xây dựng hồ Thác Bà, Bắc Hà, Y Tý và Danh thắng Ruộng bậc thang Mù Cang Chải trở thành các khu du lịch quốc gia; mở rộng các điểm du lịch cộng đồng đạt tiêu chuẩn ASEAN.
Những định hướng này cho thấy văn hóa không còn giữ vai trò hỗ trợ phía sau phát triển kinh tế mà đang trực tiếp tham gia tạo dựng giá trị mới.
Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, hạ tầng và chính sách ưu đãi có thể được nhiều địa phương xây dựng tương đồng. Điều tạo nên dấu ấn riêng chính là bản sắc. Khi những giá trị văn hóa được bảo tồn bằng tư duy phát triển, được kết nối với du lịch, công nghiệp văn hóa và đổi mới sáng tạo, chúng sẽ trở thành "tài sản" khó có thể sao chép.
Hội nghị Xúc tiến đầu tư năm 2026 vì thế không chỉ mở ra cơ hội hợp tác mới, còn gửi đi một thông điệp rõ ràng: Lào Cai đang lựa chọn phát triển bằng chính bản sắc của mình, biến văn hóa thành nguồn lực nội sinh, lợi thế cạnh tranh và động lực thu hút những dòng vốn đầu tư chất lượng cao.
