Ký ức người lái phà trên bến Âu Lâu

Bến phà Âu Lâu chở bộ đội, vận chuyển hàng chục vạn tấn vũ khí đạn dược qua sông năm xưa giờ đã là di tích lịch sử quốc gia.
Hàng chục năm trôi qua song ký ức về những năm tháng hào hùng vẫn vẹn nguyên trong tâm trí nhiều người.
Ngày giấu phà, đêm chở bộ đội qua sông
Những ngày tháng 8, chúng tôi tìm gặp ông Phạm Trung Tốn (96 tuổi, ở thôn Nước Mát, xã Âu Lâu, TP Yên Bái, tỉnh Yên Bái). 
Gần 60 năm tuổi Đảng, ông là người chở phà qua ba cuộc chiến (chống Pháp, chống Mỹ và chiến tranh biên giới). Dù tuổi cao, hơi nặng tai, nhưng ông vẫn nhớ như in về những ngày tháng oanh liệt thuở nào.
Ông Tốn quê huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương. Năm 18 tuổi, ông nhập ngũ vào Tiểu đoàn 20 quân giới, chuyên sửa chữa, chế tạo vũ khí, đạn dược cung cấp cho chiến dịch Việt Bắc và Thu Đông năm 1947, rồi đến chiến dịch Biên giới 1950.
Chậm rãi nhấp ly nước, ông Tốn nhớ lại, năm 1952, ông được điều sang lái phà trên bến Âu Lâu.
Tới năm 1953, tiểu đoàn quân giới cùng nhân dân xã Âu Lâu đóng ba phà ghép bằng gỗ, có trọng tải 8 tấn. 
Phà chạy bằng sức người, mỗi chuyến qua sông dùng 12 công nhân đẩy lên phía thượng nguồn sông Hồng chừng 300m, sau đó thả xuôi theo dòng nước và chèo bằng tay chèo để dần qua sông. 
Vất vả nhất là khi chở xe và pháo hạng nặng, phải huy động thêm dân công cùng nhân dân giúp sức.
Đến tháng 3/1953 bến phà Âu Lâu được trang bị thêm một phà gỗ trọng tải 12 tấn, có ca nô lai dắt. Lúc đó, ông được giao nhiệm vụ điều khiển máy nổ.
"Ca nô được chế tạo từ những chiếc thùng phuy, nhưng vào thời điểm đó như thế là hiện đại lắm rồi. 
Còn ông Nguyễn Văn Tiến làm thuyền trưởng trực tiếp lái phà, mỗi đêm chở hàng chục chuyến xe, pháo cùng bộ đội, dân công qua sông", ông Tốn kể và cho biết, nhờ cano, mỗi đêm phà chạy được 30 - 40 chuyến, chở xe, pháo và bộ đội qua sông.
Để tránh máy bay địch bắn phá, ban ngày phà được kéo vào suối Ngòi Lâu, cách bến Âu Lâu khoảng một cây số, rồi dìm xuống nước giấu dưới những rặng tre.
"Chúng tôi phải cho nước chảy vào phà rồi chất đá mới dìm được phà xuống lòng ngòi suối Ngòi Lâu. Đến 5h chiều lại dỡ đá ra vớt phà lên. 
Sau khi bịt hết các lỗ thủng, khoảng 30-40 dân công dùng xô, chậu tát nước từ lòng phà ra cho phà nổi lên mặt nước. 
Đêm đến, phà mới nổ máy hoạt động, hai phía bờ sông có người cầm đèn bão làm tín hiệu", ông Tốn kể.
Vận chuyển hàng chục vạn tấn vũ khí
Ký ức người lái phà trên bến Âu Lâu ảnh 1
Suối Ngòi Lâu nơi cất giấu phà, thuyền tránh máy bay giặc Pháp.
Theo ông Tốn, gian khổ nhất là vào mùa lũ, nước sông Hồng dâng cao, chảy xiết. Những khúc gỗ, rác trôi từ thượng nguồn đổ xuống đâm bình bịch vào mạn phà. Rác quấn vào chân vịt làm ca nô thường xuyên chết máy. 
Mỗi lần như thế, ông phải tắt máy rồi cùng anh em lặn xuống nước để gỡ. Những người còn lại thì dùng sào chống chọi với dòng nước để phà không bị trôi.
"Hồi đó, tôi là người lặn nhiều nhất và ở dưới nước lâu nhất, nên một bên tai tôi nghe không rõ nữa", ông Tốn bộc bạch.
Từ lời kể của ông Tốn, chúng tôi tìm gặp một nhân chứng khác là ông Nguyễn Văn Chí (86 tuổi, ở thôn Cửa Ngòi, xã Âu Lâu). 
Trong căn nhà gỗ đơn sơ, ông Chí bồi hồi nhớ lại những kỷ niệm trên bến Âu Lâu cách đây gần 70 năm về trước.
Ký ức người lái phà trên bến Âu Lâu ảnh 2
Ông Phạm Trung Tốn hồi tưởng lại với phóng viên Báo Giao thông.
Ông bảo, riêng tại bến phà Âu Lâu cả thôn có 20 thuyền nan với 40 tay chèo, mỗi thuyền chở 8 - 9 người nườm nượp tiến lên Tây Bắc đông như trảy hội. 
Cũng giống như phà, do ban ngày địch bắn phá nên người dân trong xã phải giấu thuyền ở suối Ngòi Lâu rồi ban đêm lại đưa thuyền ra.
"Những ngày ấy khí thế đánh giặc của bộ đội lên cao nên chúng tôi chèo thuyền suốt đêm không biết mệt. Cứ xong một chuyến đưa bộ đội sang sông an toàn lại có thêm động lực để tiếp tục chèo thuyền vượt sông", ông Chí nói.
Tranh thủ những thời điểm nước rút, chính quyền tỉnh Yên Bái huy động nhân dân trong vùng vừa tập trung vật liệu bắc cầu phao qua sông vừa thi đua tăng tần suất những chuyến phà. 
Mỗi chuyến phà qua sông từ 30 phút đã giảm xuống 15 phút, tần suất tăng từ 8-9 xe qua phà/đêm lên 30-50 xe, thậm chí 93 xe/đêm.
Từ tháng 4/1952 cho tới khi chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc, đã có tới 300.000 tấn vũ khí, lương thực, thực phẩm cùng gần 200.000 lượt ô tô, hàng vạn lượt bộ đội, dân công được vận chuyển qua bến Âu Lâu an toàn.
Tiếp tục lưu dấu giá trị lịch sử
Ký ức người lái phà trên bến Âu Lâu ảnh 3
Phối cảnh Di tích lịch sử quốc gia bến Âu Lâu được Yên Bái chi gần 15 tỷ đồng để tu bổ, tôn tạo.
Công trình tôn tạo, tu bổ di tích lịch sử quốc gia bến Âu Lâu là dự án có ý nghĩa rất quan trọng. Sở đã phối hợp chặt chẽ với TP Yên Bái trong quá trình triển khai thực hiện dự án. Hy vọng, dự án sẽ về đích trong năm nay để kịp đưa vào sử dụng trong dịp kỷ niệm 70 năm chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ tháng 5/2024.
Ông Nguyễn Lâm Tới, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Yên Bái 
Nhờ những chiếc đò nan, phà gỗ qua sông mỗi đêm, nhân dân xã Âu Lâu đã góp phần công sức tạo nên thắng lợi vang dội của chiến dịch Tây Bắc; chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu.
Sau này, bến Âu Lâu vẫn là tuyến huyết mạch nối hai bờ sông Hồng. Ngày 30/12/1992, cầu Yên Bái được khánh thành cũng là lúc bến phà Âu Lâu kết thúc sứ mệnh sau gần 40 năm hoạt động.
Ngày nay, di tích lịch sử bến Âu Lâu đứng sừng sững phía tả ngạn sông Hồng, thuộc phường Nguyễn Phúc, TP Yên Bái. Bờ hữu thuộc xã Âu Lâu, nằm im lìm dưới những rặng tre xanh ngắt, ngay cửa Ngòi Lâu chảy ra sông Hồng.
Để lưu dấu giá trị lịch sử, tỉnh Yên Bái đã xây dựng tượng đài bến Âu Lâu nơi ngã ba đường thuộc phường Nguyễn Phúc. Ngày 7/8/2012, bến Âu Lâu được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia.
Năm 2020, TP Yên Bái lập kế hoạch tôn tạo, tu bổ di tích lịch sử quốc gia bến Âu Lâu. Dự án được thực hiện trong thời gian ba năm (2021-2023) với tổng mức đầu tư 15 tỷ đồng.
Trao đổi với Báo Giao thông, ông Lê Thanh Hải, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư và xây dựng TP Yên Bái cho biết, khi làm dự án, dự kiến ban đầu sẽ di dời tượng đài tại ngã ba đường ra sát bờ sông. 
Sau khi lắng nghe ý kiến của các cơ quan chuyên môn cũng như các chuyên gia, thành phố đã quyết định giữ nguyên hiện trạng tượng đài hiện có.
Riêng hạng mục xây dựng nội dung phù điêu gần 1,25 tỷ đồng, tỉnh Yên Bái đã có văn bản gửi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét, chấp thuận thành lập hội đồng nghệ thuật và sẽ lựa chọn đơn vị thực hiện sau khi chọn được nội dung phù điêu.
(Theo Báo Giao thông)

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Cơ sở lưu trú Trạm Tấu sẵn sàng đón du khách dịp hè

Cơ sở lưu trú Trạm Tấu sẵn sàng đón du khách dịp hè

Theo thống kê, trên địa bàn huyện Trạm Tấu hiện có 43 cơ sở dịch vụ lưu trú đang hoạt động. Mặc dù dịp hè không phải là thời điểm “vàng” để Trạm Tấu đón khách, tuy nhiên trước nhu cầu du lịch ngày càng tăng cao của người dân, các khu, điểm du lịch trên địa bàn huyện đều sẵn sàng tâm thế để đón du khách tới tham quan, trải nghiệm.
Nguyễn Tùng Dương và hành trình chinh phục tri thức

Nguyễn Tùng Dương và hành trình chinh phục tri thức

Là học sinh lớp 12A7, Trường THPT Chu Văn An, huyện Văn Yên, so với các bạn bè cùng trang lứa, em Nguyễn Tùng Dương có hoàn cảnh gia đình khó khăn. Thế nhưng Tùng Dương đã luôn nỗ lực, cố gắng, biến nghịch cảnh thành động lực, thắp sáng con đường học vấn bằng nghị lực phi thường và khát vọng thành công.
Chị Thu Ngọc cùng gia đình tại An Lành Farm ở xã Bạch Hà, huyện Yên Bình.

Xu hướng du lịch ven thành phố

Trong nhịp sống hối hả, xô bồ của đô thị, xu hướng tìm về những không gian xanh mát, yên bình ven các đô thị đang ngày càng được ưa chuộng. Tại Yên Bái, trào lưu du lịch “staycation” (du lịch tại nơi mình sinh sống) hoặc những chuyến đi ngắn ngày đến các địa điểm lân cận thành phố đang trở thành lựa chọn hàng đầu của nhiều du khách và người dân địa phương.
Anh Phí Văn Tiệp (ngoài cùng bên trái) cùng cán bộ xã An Thịnh kiểm tra sản phẩm quế điếu của Công ty.

Phí Văn Tiệp - Giám đốc doanh nghiệp tư nhân tiêu biểu

Nói đến ngành chế biến, xuất khẩu quế ở huyện Văn Yên, nhiều người sẽ nhớ đến doanh nhân Phí Văn Tiệp - Giám đốc Công ty TNHH Đại Lâm, xã An Thịnh. Khởi nghiệp với 2 bàn tay trắng, song nhờ ý chí, nghị lực, anh Tiệp đã gây dựng thương hiệu trong lĩnh vực chế biến các sản phẩm từ quế và đưa quế Văn Yên vươn xa ra thị trường quốc tế. Anh là một trong những điển hình doanh nhân tư nhân góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, nâng tầm giá trị cây quế.
Thiếu tá Đoàn Thị Hạnh (người thứ hai từ trái sang) cùng đồng đội trao đổi tài liệu chuyên môn.

Sống đẹp từ những điều giản dị

Không ồn ào, không phô trương thành tích, nhưng dấu ấn của Thiếu tá Đoàn Thị Hạnh - cán bộ Phòng Tham mưu Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh lại lặng lẽ khắc sâu trong đồng đội bằng những việc làm thiết thực.
Du khách trải nghiệm trên hồ Thác Bà.

Hứa hẹn bùng nổ du lịch hè

Giữa vô vàn lựa chọn, Yên Bái - cửa ngõ miền Tây Bắc đang nổi lên như một điểm hẹn đầy mê hoặc, không chỉ để “giải nhiệt” mà còn để khám phá những giá trị nguyên bản và sâu sắc. Với những con số tăng trưởng ấn tượng và sự chuyển mình mạnh mẽ trong chiến lược phát triển, du lịch hè Yên Bái 2025 hứa hẹn một mùa bùng nổ.
Lãnh đạo UBND huyện Văn Chấn trao Giấy chứng nhận giáo viên dạy giỏi cấp huyện năm học 2024 - 2025 cho cô giáo Hà Thị Huyền.

Tấm lòng của núi

Khi ánh bình minh còn e ấp vén nhẹ làn mây mỏng để tia nắng đầu tiên dịu dàng lách qua những rặng núi trập trùng phủ sương của xã Thượng Bằng La - một miền đất yên bình nằm nép mình giữa đại ngàn Văn Chấn cũng là lúc cô giáo Hà Thị Huyền - người con gái dân tộc Tày khoác lên mình tà áo dài giản dị, bắt đầu một ngày mới.
Bà Mai Thị Thu Hương - Bí thư Chi bộ thôn Tiền Phong, xã Giới Phiên, thành phố Yên Bái luôn sát sao với mọi công việc.

Những “ngọn đuốc sáng” trong lòng dân

Với vai trò là hạt nhân chính trị ở cơ sở, những năm qua, nhiều bí thư chi bộ đã phát huy tốt vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu tổ chức Đảng ở cơ sở, nhiệt huyết, trách nhiệm, gương mẫu, đi đầu trong các phong trào thi đua. Họ không chỉ là cầu nối vững chắc giữa Đảng với nhân dân mà còn là “ngọn đuốc sáng”, góp phần xây dựng quê hương Yên Bái ngày càng phát triển.
Trần Thị Mai Anh (giữa) cùng các đại biểu tỉnh Yên Bái tại Lễ Tuyên dương Thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác toàn quốc lần thứ VIII - năm 2025.

Như ánh sao Khuê

Nếu mặt trời mang đến ánh sáng cho ban ngày, sao Khuê thắp sáng màn đêm thì Trần Thị Mai Anh - Giám đốc Hợp tác xã Nhật Khuê chính là sự kết hợp lặng thầm nhưng rực rỡ của cả hai - một ngọn lửa nhỏ bền bỉ cháy lên từ gian khó, một vì sao kiên định soi đường giữa bóng tối số phận.
Du khách trải nghiệm du lịch số qua công nghệ thực tế ảo gắn với bảo tồn bản sắc văn hoá dân tộc

Yên Bái xây dựng hệ thống du lịch thông minh

Trong thời gian qua, tỉnh Yên Bái đã tích cực triển khai các chương trình ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và xây dựng hệ thống du lịch thông minh, nhằm nâng cao tính cạnh tranh công nghệ của ngành du lịch, tạo ra dịch vụ có giá trị gia tăng cao và tăng tiện ích cho người dân và du khách.
Với nhiều giải pháp đồng bộ, Yên Bái đang tăng sức hấp dẫn để thu hút các nhà đầu tư lĩnh vực du lịch.

Yên Bái có 26 dự án du lịch được chấp thuận chủ trương đầu tư

Nhằm phát triển du lịch hiệu quả từ nguồn tài nguyên thiên nhiên và văn hóa, thời gian qua, cùng với tăng cường quảng bá, tập trung chọn lọc, giới thiệu những nét nổi bật về tiềm năng, thế mạnh, tỉnh Yên Bái đã chú trọng, quan tâm đầu tư, từng bước hoàn thiện hạ tầng du lịch, nhất là tại các khu du lịch trọng điểm để mời gọi, thu hút các nhà đầu tư.
Cầu Vàng (Đà Nẵng), một trong những điểm du lịch thu hút khách trong và người nước đến tham quan.

Khi du lịch bền vững trở thành hướng phát triển mới

Du lịch bền vững không còn là lựa chọn, mà đang trở thành cách tiếp cận phát triển toàn diện, nơi mỗi hành trình không chỉ để tận hưởng mà còn để đóng góp. Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng đó và đang bước vào làn sóng chuyển đổi một cách chủ động, đầy tiềm năng.
Đồng chí Hoàng Thị Hồng Thương (ngoài cùng bên phải) tham dự Đại hội Thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác toàn quốc lần thứ VIII, năm 2025 tại thành phố Hồ Chí Minh.

Bông hoa rực rỡ trong “vườn Bác”

Đồng chí Hoàng Thị Hồng Thương - Bí thư Đoàn xã Đại Minh, huyện Yên Bình thời gian qua luôn nỗ lực rèn luyện, vượt qua khó khăn, trở thành bông hoa rực rỡ trong “vườn Bác”, góp phần xây dựng lớp thanh niên thời kỳ mới “tâm trong - trí sáng - hoài bão lớn”.
Thiếu tá Hoàng Vũ Trung hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng VNeID trên điện thoại thông minh.

Thiếu tá Hoàng Vũ Trung tận tuỵ vì bình yên của nhân dân

Thiếu tá Hoàng Vũ Trung - Bí thư chi bộ, Trưởng Công an xã Ngòi A, huyện Văn Yên là một trong những điển hình tiêu biểu cống hiến không ngừng nghỉ ở nhiều vị trí công tác, để lại những dấu ấn đậm nét về một người cán bộ công an tận tụy, bản lĩnh, hết lòng vì nhân dân phục vụ.
fb yt zl tw