Năm 2026, với quyết tâm tạo dư địa mới cho tăng trưởng kinh tế, Lào Cai chủ động giao kế hoạch đầu tư công ở mức trên 12.400 tỷ đồng, cao hơn kế hoạch vốn được Chính phủ giao. Đây được xem là nguồn lực quan trọng để hoàn thiện hệ thống hạ tầng, thúc đẩy liên kết vùng, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Tuy nhiên, đến hết tháng 5, giá trị giải ngân toàn tỉnh mới đạt hơn 1.400 tỷ đồng, tương đương 11,67% kế hoạch năm. Con số này đặt ra áp lực rất lớn cho các chủ đầu tư, địa phương và nhà thầu khi khối lượng công việc còn lại trong những tháng cuối năm là rất lớn.
Tại xã Pha Long, công trường xây dựng Trường Phổ thông Dân tộc nội trú liên cấp TH&THCS đang vào giai đoạn nước rút. Chỉ còn vài tháng nữa, công trình phải hoàn thành để kịp phục vụ năm học mới.
Giữa cái nắng gay gắt của mùa hè vùng biên, hàng chục công nhân vẫn miệt mài làm việc. Những tốp thợ chia nhau từng phần việc, người hoàn thiện kết cấu, người lắp đặt hệ thống điện, nước, người thi công các hạng mục phụ trợ.
Anh Nguyễn Văn Thủy - công nhân thi công công trình chia sẻ: “Thời tiết năm nay nắng nóng kéo dài, nhiều lúc thiếu nước phục vụ thi công nhưng chúng tôi đều xác định phải tranh thủ từng giờ. Ban ngày làm sớm hơn, buổi tối tăng ca để bù tiến độ. Ai cũng hiểu rằng công trình này có ý nghĩa rất lớn với học sinh vùng cao biên giới nên dù vất vả vẫn quyết tâm hoàn thành đúng kế hoạch”.
Không chỉ riêng Pha Long, 3 dự án trường nội trú liên cấp tại Mường Khương, Y Tý và A Mú Sung cũng đang “chạy đua” với thời gian. Đây đều là những công trình có ý nghĩa đặc biệt, góp phần nâng cao điều kiện học tập cho học sinh khu vực biên giới.
Theo ông Vũ Đình Dũng - Chỉ huy trưởng dự án tại Pha Long, áp lực tiến độ hiện nay là rất lớn bởi thời gian hoàn thành không còn nhiều trong khi khối lượng công việc còn khá lớn.
“Chúng tôi đã xây dựng kế hoạch thi công chi tiết theo từng ngày, từng tuần. Nhà thầu bố trí tăng ca, tăng kíp, huy động tối đa nhân lực và thiết bị để bảo đảm tiến độ. Quan điểm là không để bất cứ khó khăn nào làm ảnh hưởng đến mục tiêu hoàn thành công trình đúng hạn” - ông Dũng cho biết thêm.
Sự quyết tâm ấy đang được thể hiện bằng những con số cụ thể. Dù đối mặt với nhiều khó khăn về địa hình, thời tiết và giá vật liệu xây dựng biến động, nhưng đến nay tiến độ giải ngân và khối lượng thực hiện tại các dự án trường nội trú đều đạt tỷ lệ cao, tạo tiền đề quan trọng để hoàn thành kế hoạch trong năm nay.
Nếu như ở khu vực vùng cao, khó khăn chủ yếu đến từ điều kiện thi công thì tại các dự án đô thị, công tác giải phóng mặt bằng vẫn là “điểm nghẽn” lớn nhất ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công.
Tại dự án Tiểu khu đô thị số 15, phường Cam Đường, nhiều máy móc đã được huy động đến hiện trường. Tuy nhiên, khối lượng mặt bằng được bàn giao vẫn còn hạn chế do phần lớn diện tích ở trong khu vực rừng phòng hộ và phải thực hiện nhiều thủ tục liên quan.
Đến nay, dự án mới giải phóng được khoảng 30% diện tích. Dù vậy, chủ đầu tư và nhà thầu không lựa chọn phương án chờ đợi. Ở khu vực đã có mặt bằng sạch, các hạng mục được triển khai nhằm tận dụng tối đa thời gian và nguồn lực. Phương châm được áp dụng là “có mặt bằng đến đâu, thi công dứt điểm đến đó”.
Anh Bùi Đức Thịnh - Chỉ huy công trường dự án Tiểu khu đô thị số 15 cho biết: “Nhà thầu đã cam kết với chủ đầu tư tập trung toàn bộ nhân lực, máy móc để đẩy nhanh tiến độ ở những khu vực đủ điều kiện thi công. Mặc dù giá vật liệu, nhiên liệu có thời điểm tăng cao nhưng chúng tôi vẫn duy trì nhịp độ thi công liên tục, không để công trình bị gián đoạn”.
Cách làm này không chỉ giúp bảo đảm tiến độ xây dựng mà còn tạo điều kiện giải ngân vốn ngay sau khi có khối lượng hoàn thành, tránh tình trạng vốn được bố trí nhưng không thể đưa vào nền kinh tế.
Thực tế cho thấy, mỗi đồng vốn đầu tư công được giải ngân đúng tiến độ sẽ kéo theo nhu cầu về lao động, vật liệu, dịch vụ vận tải và nhiều ngành nghề liên quan. Ngược lại, nếu vốn chậm giải ngân, không chỉ công trình bị ảnh hưởng mà cơ hội tăng trưởng của cả nền kinh tế cũng bị bỏ lỡ.
Nhìn từ thực tiễn triển khai các dự án trọng điểm cho thấy, giải ngân vốn đầu tư công không còn là nhiệm vụ riêng của ngành xây dựng hay tài chính, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị.
Với quyết tâm quý II/2026, giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh đạt 45%, hiện nay các ngành, địa phương, các chủ đầu tư đang tập trung nhiều giải pháp, trong đó, tỉnh đã đẩy mạnh phân cấp cho các địa phương và chủ đầu tư. Nhiều thủ tục được rút gọn, trách nhiệm cá nhân được xác định rõ hơn, qua đó, tăng tính chủ động trong quá trình tổ chức thực hiện.
Song song với đó, công tác kiểm tra, giám sát được tăng cường. Các dự án trọng điểm, công trình liên kết vùng đều được theo dõi thường xuyên để kịp thời phát hiện và tháo gỡ những khó khăn phát sinh. Những vấn đề liên quan đến mặt bằng, quy hoạch, vật liệu xây dựng hay thủ tục hành chính đều được rà soát và xử lý ngay từ cơ sở. Đây được xem là giải pháp quan trọng để duy trì “dòng chảy” của nguồn vốn đầu tư công.
Anh Cù Minh Quân - Phó Trưởng Phòng Quản lý dự án 1, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh cho biết: “Quan điểm của chúng tôi là thi công đến đâu phải nghiệm thu và giải ngân đến đó. Đồng thời, đẩy nhanh thu hồi vốn tạm ứng, hạn chế tối đa tình trạng vốn bị tồn đọng. Mỗi dự án đều phải xây dựng lộ trình giải ngân cụ thể gắn với trách nhiệm của từng đơn vị, từng cá nhân”.
Tinh thần “không để vốn đợi dự án” đang được lan tỏa mạnh mẽ từ các cơ quan quản lý đến từng công trường. Đây không chỉ là khẩu hiệu hành động mà còn là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh tỉnh đang đặt mục tiêu tăng trưởng cao và cần nguồn lực đầu tư công làm động lực dẫn dắt.
Khi từng đồng vốn được đưa vào công trình cũng là lúc động lực tăng trưởng được khơi thông mạnh mẽ hơn. Đó chính là nền tảng để Lào Cai hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới - nơi vốn đầu tư công thực sự phát huy vai trò “vốn mồi”, dẫn dắt và tạo sức bật cho toàn bộ nền kinh tế.
