Ngược dòng thời gian, ngày 30/1/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ Liên hiệp lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ban hành Sắc lệnh số 14, thành lập Nha Thể dục Trung ương, chính thức khai sinh nền thể dục thể thao (TDTT) cách mạng Việt Nam. Với nhiệm vụ “nghiên cứu phương pháp và thực hành thể dục trong toàn quốc”, mục tiêu đặt ra ngay từ buổi đầu là “tăng bổ sức khỏe quốc dân và cải tạo nòi giống Việt Nam”.
Chỉ hơn hai tháng sau, ngày 27/3/1946, trong bối cảnh đất nước vừa giành Độc lập, Người viết bài “Sức khỏe và thể dục”, kêu gọi toàn dân tập thể dục. Lời dạy giản dị mà sâu sắc: “Dân cường thì quốc thịnh”, “Tự tôi, ngày nào cũng tập” đã trở thành kim chỉ nam xuyên suốt cho sự phát triển của TDTT Việt Nam.
Trải qua 80 năm hình thành và phát triển, tư tưởng ấy không chỉ dừng lại ở lời kêu gọi mà đã trở thành một phong trào sâu rộng, bền bỉ trong toàn xã hội, gắn liền với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Phong trào lan tỏa sâu rộng, nâng cao chất lượng cuộc sống
Từ nền tảng tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, phong trào TDTT quần chúng ngày càng phát triển mạnh mẽ, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống nhân dân. Đặc biệt, Cuộc vận động “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại” đã tạo nên sự chuyển biến rõ nét cả về nhận thức lẫn hành động.
Hiện nay, tỷ lệ người dân tham gia tập luyện TDTT thường xuyên đạt khoảng 37,5% - 38,5% dân số; tỷ lệ gia đình thể thao đạt gần 29%. Hơn 95% trường học triển khai chương trình giáo dục thể chất chính khóa, khoảng 75% trường duy trì hoạt động ngoại khóa. Trong lực lượng vũ trang, 100% cán bộ, chiến sĩ duy trì rèn luyện thể lực thường xuyên.
Ở cấp địa phương, Thủ đô Hà Nội vẫn luôn đi đầu trong phong trào toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại. Vào dịp tháng 3 hằng năm, thành phố Hà Nội tổ chức Ngày chạy Olympic vì sức khỏe toàn dân nhằm hưởng ứng lời kêu gọi của Bác Hồ. Đáng chú ý, nhiều vận động viên xuất sắc đã trưởng thành từ thể thao phong trào, trong đó có Giải chạy Hànộimới - Vì hòa bình. Những con số ấn tượng đã minh chứng cho sức lan tỏa của sự kiện. Gần nhất, năm 2025, 100% xã phường trên địa bàn thành phố tổ chức Ngày chạy Olympic và phát động giải chạy, thu hút hơn 350.000 người tham gia. Từ đó cho thấy thể thao phong trào đã thực sự ăn sâu, bén rễ trong đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân.
Không chỉ dừng ở những con số, từ thành thị đến nông thôn, từ miền núi đến hải đảo, đâu đâu cũng có thể bắt gặp hình ảnh người dân tập thể dục buổi sáng, chạy bộ ven hồ, chơi cầu lông, bóng chuyền hơi hay tập dưỡng sinh.
Các môn thể thao đơn giản, ít tốn kém như đi bộ, chạy bộ, võ thuật, cờ tướng, bóng đá mini… phát triển mạnh mẽ, phù hợp với nhiều lứa tuổi, điều kiện kinh tế khác nhau. Cùng với đó, các xu hướng thể thao hiện đại như marathon, chạy địa hình, đạp xe, ba môn phối hợp, yoga… cũng ngày càng thu hút đông đảo người tham gia.
Đáng chú ý, hệ thống hơn 100.000 câu lạc bộ TDTT trên cả nước đang hoạt động hiệu quả, trở thành “hạt nhân” lan tỏa phong trào tại cơ sở. Đây chính là nền tảng quan trọng góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng, xây dựng lối sống lành mạnh và môi trường văn hóa tích cực.
Không chỉ dừng lại ở mục tiêu nâng cao thể chất, phong trào TDTT còn đóng vai trò gắn kết cộng đồng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, góp phần ổn định xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế - văn hóa.
Từ phong trào quần chúng đến sức mạnh quốc gia
Một trong những minh chứng rõ nét cho sự lan tỏa của phong trào “Rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại” là quy mô và sức hút của các sự kiện thể thao quần chúng.
Tiêu biểu là “Ngày chạy Olympic vì sức khỏe toàn dân - Vì an ninh Tổ quốc” năm 2026, được tổ chức đồng loạt tại hơn 3.300 xã, phường, đặc khu và trung tâm của 34 tỉnh, thành phố, thu hút gần 1,4 triệu người tham gia. Riêng tại khu vực hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội), hơn 17.000 người cùng hòa mình vào không khí sôi động, tạo nên hình ảnh ấn tượng về một cộng đồng khỏe mạnh, năng động.
Sự kiện không chỉ mang ý nghĩa thể thao mà còn là thông điệp mạnh mẽ về tinh thần “Khỏe để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. Đây cũng là dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thể thao Việt Nam (27-3-1946 – 27-3-2026), nhắc nhớ về cội nguồn và sứ mệnh của ngành TDTT.
Theo Thượng tướng Lê Quốc Hùng, Thứ trưởng Bộ Công an, việc rèn luyện thể lực không chỉ giúp nâng cao sức khỏe mà còn góp phần xây dựng bản lĩnh, ý chí chiến đấu của lực lượng vũ trang, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Quan điểm “Khỏe để bảo vệ an ninh Tổ quốc” chính là sự cụ thể hóa lời dạy của Bác trong bối cảnh hiện đại.
Ở góc độ quản lý nhà nước, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương cho rằng, phong trào TDTT quần chúng đã có bước phát triển vững chắc, song cần tiếp tục được đầu tư đồng bộ hơn về cơ sở vật chất, thiết chế thể thao cơ sở và đa dạng hóa hình thức tổ chức để duy trì tính bền vững.
Trong khi đó, lãnh đạo thành phố Hà Nội khẳng định, việc gắn Ngày chạy Olympic với các giải thể thao truyền thống như Giải chạy Báo Hànộimới – Vì hòa bình đã tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, thu hút hàng trăm nghìn người tham gia, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của rèn luyện thể chất.
Từ nền tảng phong trào quần chúng, thể thao thành tích cao Việt Nam cũng có những bước tiến đáng kể. Tại đấu trường khu vực, Việt Nam nhiều lần dẫn đầu bảng tổng sắp huy chương SEA Games. Ở đấu trường châu lục và thế giới, những dấu ấn như tấm Huy chương Vàng Olympic của xạ thủ Hoàng Xuân Vinh hay thành công của bóng đá Việt Nam đã khơi dậy niềm tự hào dân tộc.
Những thành tích ấy không chỉ là kết quả của đầu tư cho thể thao đỉnh cao mà còn bắt nguồn từ nền tảng phong trào rộng khắp trong nhân dân – nơi phát hiện, nuôi dưỡng và phát triển tài năng.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với mục tiêu trở thành quốc gia hùng cường, thịnh vượng, vai trò của TDTT càng trở nên quan trọng. Không chỉ góp phần nâng cao thể lực, tầm vóc người Việt, phong trào còn là yếu tố quan trọng trong xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.
Để tiếp tục lan tỏa tinh thần “Rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại”, các cấp, ngành cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức; đồng thời đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất, ứng dụng khoa học công nghệ, đa dạng hóa hoạt động để thu hút đông đảo người dân tham gia.
Quan trọng hơn, mỗi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và người lao động cần nêu gương trong rèn luyện thể chất, xây dựng lối sống lành mạnh. Khi mỗi người dân đều ý thức được giá trị của sức khỏe, phong trào TDTT sẽ thực sự trở thành động lực nội sinh mạnh mẽ cho sự phát triển của đất nước.
Từ lời kêu gọi năm xưa của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đến những bước chạy hôm nay trên khắp mọi miền Tổ quốc, tinh thần “Khỏe để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” đang tiếp tục được khẳng định và lan tỏa. Đó không chỉ là một phong trào, mà còn là biểu hiện sinh động của ý chí, bản lĩnh và khát vọng vươn lên của dân tộc Việt Nam trong thời đại mới.
