Quyền lập pháp trước hết thể hiện ở xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Thông qua hoạt động thảo luận dân chủ, lắng nghe ý kiến của cử tri và các tầng lớp Nhân dân, Quốc hội ban hành nhiều luật quan trọng nhằm điều chỉnh các lĩnh vực của đời sống xã hội. Ví dụ như việc thông qua Luật Đất đai 2024 với nhiều điểm đổi mới, nhằm tháo gỡ những vướng mắc kéo dài trong quản lý và sử dụng đất đai, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Hay việc ban hành Luật Căn cước 2023 góp phần thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, xây dựng hệ thống quản lý dân cư hiện đại, phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.
Không chỉ dừng lại ở việc xây dựng luật, Quốc hội còn có quyền quyết định những vấn đề lớn mang tính chiến lược của đất nước. Một trong những ví dụ tiêu biểu là việc Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư các công trình trọng điểm quốc gia như Dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông hay Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Những dự án này không chỉ góp phần hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại mà còn tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Bên cạnh đó, Quốc hội còn quyết định các mục tiêu, định hướng phát triển đất nước qua việc thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước hằng năm. Những quyết sách này tạo cơ sở để Chính phủ và các địa phương triển khai các chương trình lớn như Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững... Nhờ đó, nhiều vùng nông thôn, miền núi đã được đầu tư hạ tầng, cải thiện sinh kế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Thực tiễn cho thấy, mỗi quyết định của Quốc hội đều gắn liền với lợi ích của quốc gia và nguyện vọng của Nhân dân. Khi những luật được ban hành, khi các chủ trương lớn được thông qua, đó không chỉ là quyết định của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất mà còn là sự kết tinh ý chí, trí tuệ và niềm tin của Nhân dân đối với sự phát triển của đất nước. Chính vì vậy, quyền lập pháp và quyền quyết định những vấn đề lớn của quốc gia chính là minh chứng sinh động cho quyền lực nhà nước thực sự thuộc về Nhân dân.
Tỉnh Lào Cai sau hợp nhất với đặc thù nhiều dân tộc, địa hình chia cắt, điều kiện phát triển chưa đồng đều, vai trò của cơ quan dân cử càng thể hiện rõ nét trong quyết định những vấn đề lớn, có tác động lâu dài. Chính vì vậy, những năm qua, HĐND tỉnh đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng về phát triển hạ tầng giao thông, du lịch, nông nghiệp hàng hóa, xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, khắc phục, xử lý tình trạng ngập, úng ven sông Hồng, quyết định chủ trương đầu tư các công trình động lực, phân bổ nguồn lực cho vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số...
Nhiều quyết sách được chuẩn bị trên cơ sở khảo sát thực tiễn, lấy ý kiến rộng rãi của cử tri và Nhân dân. Trong nhiệm kỳ qua, HĐND tỉnh Lào Cai đã ban hành 909 nghị quyết, trong đó có 256 nghị quyết quy phạm pháp luật, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho các lĩnh vực phát triển của tỉnh. Các nghị quyết tập trung vào những vấn đề then chốt như: Hoàn thiện thể chế về phân cấp, ủy quyền; Nghị quyết quy định về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi, giúp các địa phương sau hợp nhất có nguồn lực tài chính chủ động để đầu tư lại hạ tầng tại những khu vực mới hợp nhất còn khó khăn; Nghị quyết về quản lý quy hoạch, đầu tư xây dựng, phát triển nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phòng, chống dịch bệnh, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số… Đặc biệt, HĐND tỉnh đã kịp thời ban hành các nghị quyết về lĩnh vực y tế, giáo dục và an sinh xã hội, góp phần bảo vệ sức khỏe Nhân dân và ổn định đời sống xã hội.
Cùng với đó, quyền giám sát được phát huy. Thông qua các phiên chất vấn tại kỳ họp, các cuộc giám sát chuyên đề về quản lý đất đai, tài nguyên khoáng sản, giải ngân vốn đầu tư công, thực hiện chính sách dân tộc, an sinh xã hội… nhiều hạn chế đã được chỉ rõ, yêu cầu khắc phục với lộ trình cụ thể. Hoạt động giải trình giữa hai kỳ họp, tăng cường chất vấn trực tiếp người đứng đầu các sở, ngành, địa phương tạo sức ép tích cực, nâng cao trách nhiệm giải trình của cơ quan hành chính.
Không chỉ dừng ở cơ quan dân cử, quyền làm chủ của Nhân dân ở Lào Cai còn được thể hiện thông qua thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở. Công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; niêm yết thủ tục hành chính; lấy ý kiến cộng đồng dân cư trước khi triển khai các dự án liên quan đến đời sống người dân; vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong giám sát, phản biện xã hội… đã góp phần tạo nên cơ chế kiểm soát quyền lực từ sớm, từ cơ sở.
Tuy nhiên, để “quyền trong tay Nhân dân” thực sự phát huy đầy đủ, vẫn còn những yêu cầu đặt ra. Ở một số nơi, việc tiếp xúc cử tri chưa được đổi mới; tỷ lệ cử tri tham gia góp ý vào các dự thảo chính sách chưa cao; chất lượng một số cuộc giám sát chưa cao; theo dõi, đôn đốc thực hiện kiến nghị sau giám sát có lúc còn chậm. Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, ứng dụng công nghệ để mở rộng kênh tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân cần được đẩy mạnh hơn nữa.
Qua thực tế, khi cơ quan dân cử thực sự lắng nghe, xuất phát từ lợi ích chính đáng và chịu sự giám sát của người dân, các quyết sách sẽ đi vào cuộc sống nhanh hơn, tạo đồng thuận xã hội cao hơn. Sự phát triển của Lào Cai hôm nay là kết quả của những nghị quyết sát thực tiễn và sự giám sát chặt chẽ, trách nhiệm.
Quyền lập pháp, quyền quyết định và quyền giám sát của Nhân dân không phải là khái niệm trừu tượng. Đó là quyền lựa chọn người đại diện xứng đáng; quyền tham gia góp ý, phản biện; quyền yêu cầu giải trình; quyền theo dõi và đánh giá thực thi chính sách. Khi mỗi người dân nhận thức đầy đủ và chủ động thực hiện quyền làm chủ của mình, bộ máy Nhà nước sẽ vận hành minh bạch, hiệu quả hơn.
Trong kỷ nguyên phát triển mới, yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đặt ra ngày càng cao. Với Lào Cai, phát huy dân chủ, tăng cường kiểm soát quyền lực, nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND các cấp và sự tham gia của Nhân dân chính là nền tảng để đưa các quyết sách lớn thực sự vì dân, do dân và vì sự phát triển bền vững của địa phương.
Trình bày: Hữu Huỳnh
