Iran ngày 5/8 cho biết Tehran và Muscat đã đạt được thống nhất về tọa độ địa lý của tuyến hàng hải mới qua eo biển Hormuz. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết tuyên bố chung giữa hai nước đang được hoàn thiện và có thể được công bố nếu không có sự can thiệp từ các bên thứ ba.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Iran và Oman tiếp tục trao đổi về cơ chế tổ chức hoạt động hàng hải qua Hormuz. Theo Reuters, các cuộc đàm phán được phía Iran đánh giá là mang tính xây dựng, nhưng một số chi tiết của thỏa thuận vẫn đang được xem xét.
Một bước tiến đáng chú ý, nhưng chưa phải là mở cửa hoàn toàn
Điểm quan trọng trong diễn biến lần này là thỏa thuận mới tập trung vào việc xác định tuyến và tọa độ hàng hải, chứ chưa đồng nghĩa với việc eo biển Hormuz đã trở lại trạng thái vận hành bình thường.
Reuters dẫn lời ông Baghaei cho biết một thỏa thuận giữa Iran và Oman, nếu được hoàn tất, tự thân không thể bảo đảm an ninh cho tuyến đường thủy chiến lược này. Một số quan chức khu vực cũng cho rằng những vấn đề liên quan đến cơ chế vận hành vẫn còn cần được giải quyết.
The Guardian cũng đưa tin thỏa thuận đang ở giai đoạn hoàn thiện và việc khôi phục hoạt động hàng hải qua Hormuz vẫn gắn với những diễn biến rộng hơn về an ninh khu vực.
Vì vậy, việc Iran và Oman đạt đồng thuận về tọa độ tuyến hàng hải nên được nhìn nhận là một bước tiến trong quá trình tổ chức lại hoạt động vận tải qua Hormuz, thay vì khẳng định rằng cuộc khủng hoảng hàng hải tại khu vực đã được giải quyết hoàn toàn.
Vì sao eo biển Hormuz đặc biệt quan trọng?
Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, kết nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và Biển Arab. Đây là cửa ngõ quan trọng đối với dòng chảy năng lượng từ khu vực Trung Đông ra thị trường quốc tế.
Do đó, bất kỳ thay đổi nào liên quan đến việc tàu thuyền đi qua eo biển đều có thể được các hãng vận tải, doanh nghiệp năng lượng và thị trường quốc tế đặc biệt quan tâm.
Việc Iran và Oman cùng tìm kiếm một cơ chế tuyến hàng hải mới vì thế không chỉ mang ý nghĩa song phương mà còn có thể tác động đến tính ổn định của hoạt động vận tải biển và tâm lý trên thị trường năng lượng.
Iran và Oman tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong vấn đề Hormuz
Oman từ lâu duy trì vai trò đối thoại quan trọng trong các vấn đề liên quan đến Iran. Trong diễn biến mới nhất, Muscat tiếp tục tham gia trao đổi với Tehran nhằm tìm kiếm phương án tổ chức hoạt động hàng hải tại Hormuz.
Theo các thông tin được Reuters và The Guardian đưa tin, dự thảo tuyên bố chung Iran-Oman vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Điều này cho thấy tiến trình đàm phán đã đạt thêm một bước tiến nhưng chưa thể xem là đã kết thúc.
Một số báo cáo quốc tế cũng cho biết các bên đang thảo luận về cách thức phân luồng tàu qua eo biển. Tuy nhiên, những chi tiết về quyền quản lý, phí dịch vụ và các điều kiện vận hành vẫn cần được phân biệt rõ với nội dung đã được Iran chính thức xác nhận.
Tín hiệu mới đối với vận tải và thị trường năng lượng
Nếu cơ chế hàng hải mới được hoàn thiện và triển khai, việc xác định rõ tuyến di chuyển có thể tạo thêm cơ sở cho hoạt động vận tải qua Hormuz.
Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là an ninh và khả năng duy trì hoạt động ổn định của tuyến đường biển. Chính phía Iran cũng lưu ý rằng thỏa thuận về tuyến hàng hải không tự động giải quyết vấn đề an ninh tại eo biển.
Vì vậy, thị trường năng lượng và ngành vận tải quốc tế nhiều khả năng sẽ tiếp tục theo dõi sát các bước tiếp theo, đặc biệt là thời điểm Iran và Oman công bố tuyên bố chung chính thức cũng như cách thức triển khai tuyến hàng hải mới.
