Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
Hương trời, vị đất Thẳm Dương

Hương trời, vị đất Thẳm Dương

Thổ nhưỡng, khí hậu cùng tập quán canh tác lâu đời của người Tày, người Thái đã làm nên thứ nếp Khẩu Tan Đón dẻo thơm được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao của vùng đất Thẳm Dương, huyện Văn Bàn.

Khẩu Tan Đón là cái tên mà người Tày, người Thái ở xã Thẳm Dương đặt cho giống lúa nếp trắng, hạt tròn, dẻo thơm gắn liền với câu chuyện nguồn gốc nhuốm màu huyền bí. Cộng đồng dân cư nơi đây vẫn truyền tai nhau câu chuyện bà tiên vì thương dân mà ban cho giống lúa quý. Sau đó, người dân đã mất nhiều công sức tìm vùng đất phù hợp, cuối cùng thành công gieo hạt lúa quý trên cánh đồng ven dòng suối Nậm Con có nguồn nước trong mát. Sau mỗi vụ thu hoạch, người dân lại làm cốm, đồ xôi để tỏ lòng biết ơn bậc tiền nhân đã có công phát hiện ra giống nếp dẻo thơm. Với cộng đồng dân cư nơi đây, nếp Khẩu Tan Đón không chỉ là gạo nếp mà còn là niềm tự hào, là báu vật mà họ luôn gìn giữ.

Giữa tháng 10, khi đất trời đón những cơn gió lạnh đầu mùa là lúc nếp Khẩu Tan Đón vào thời kỳ chắc xanh, hạt thóc vẫn còn ngậm một chút sữa trắng, đúng độ để người Tày, người Thái ở các thôn Bản Ngoang, Bản Thẳm, Bản Bô… của xã Thẳm Dương cắt về làm cốm.

2.jpg

Trong các sản phẩm chế biến từ nếp Khẩu Tan Đón, cốm là món ăn được nhiều người ưa thích. Nhờ bàn tay khéo léo của phụ nữ Tày, Thái, những bông lúa “móc câu” còn ngậm sữa trở thành hạt cốm xanh mỏng, dẻo dai, thơm nhẹ. Mỗi hạt cốm là một “hạt ngọc” được kết tinh từ “hương trời, vị đất” đem đến cho thực khách cảm giác dễ chịu khi thưởng thức trong tiết trời se lạnh.

Chị La Thị Nơi ở thôn Bản Bô chia sẻ: Lúa làm cốm phải đúng độ chắc xanh, ngậm chút sữa mới cho ra được những mẻ cốm dẻo thơm, màu sắc bắt mắt. Nếu lúa non khi giã cốm sẽ bị nát, còn nếu lúa quá già, cốm sẽ cứng, ăn không ngon. Quá trình rang cốm phải canh lửa vừa đủ để hạt cốm chín tới, giữ được màu sắc tự nhiên và độ dẻo…

Không ai biết nếp Khẩu Tan Đón được người Tày, người Thái trồng ở Thẳm Dương từ bao giờ, nhưng ai cũng biết cứ đến mùa này, nhà nào cũng phải làm cốm để mời tổ tiên về chứng kiến và làm quà mời bà con, xóm làng. Ngày nay, cốm được làm từ nếp Khẩu Tan Đón trở thành đặc sản được nhiều người săn lùng, nhiều hộ trong thôn đã làm cốm bán ra thị trường với giá trung bình 100 nghìn đồng/kg.

Nep (1).jpg

Ngoài sử dụng cốm để “ăn chơi” như một món quà vặt, cốm Khẩu Tan Đón còn được những phụ nữ Tày, Thái ở Thẳm Dương chế biến thành những món ăn khác như xôi cốm, chả cốm, bánh cốm nhân thịt lợn bản hấp… Mỗi món ăn có hương vị riêng nhưng dư vị đọng lại với thực khách vẫn là độ dẻo, vị ngọt, mùi thơm đặc trưng của nếp Khẩu Tan Đón.

Ai đã từng một lần thử cốm, xôi và những sản phẩm chế biến từ nếp Khẩu Tan Đón sẽ không bao giờ quên hương vị đặc biệt của nó. Có lẽ do thời gian sinh trưởng kéo dài (hơn các giống lúa khác 2 tháng), lại không được sử dụng nhiều phân bón vì cây lúa cao dễ đổ, gãy, cùng khí hậu thổ nhưỡng riêng của vùng đất này đã giúp nếp Khẩu Tan Đón giữ được “tinh hoa” của đất trời trong từng “hạt ngọc”.

Chị Nguyễn Thị Sen, thôn Bản Bô.

Cốm là thức quà được người Tày, người Thái chế biến để “ăn chơi”, còn gạo nếp Khẩu Tan Đón lại được người tiêu dùng trong và ngoài xã “săn lùng”, tìm mua bởi mùi thơm đặc trưng, khi đồ xôi, làm bánh rất dẻo, có vị ngọt đặc trưng mà không giống nếp nào có được.

Anh Hoa Văn Ngân, Phó Giám đốc Hợp tác xã Thống Nhất, xã Thẳm Dương cho biết: Do chỉ trồng 1 vụ nên sản phẩm lúa, gạo nếp, cốm Khẩu Tan Đón thường xuyên “cháy hàng”. Từ khi được công nhận đạt sản phẩm OCOP 4 sao (năm 2021), nếp Khẩu Tan Đón được người tiêu dùng biết đến nhiều hơn. Mỗi năm, hợp tác xã thu mua hàng chục tấn lúa nếp của người dân để cung ứng ra thị trường với giá trung bình khoảng 45 nghìn đồng/kg gạo. Ngoài sản phẩm chính là gạo nếp Khẩu Tan Đón, hợp tác xã đang nghiên cứu để tung ra thị trường các sản phẩm mới như xôi nếp, bánh chưng, cốm, rượu ngâm đòng lúa… làm đa dạng thêm các sản phẩm từ đặc sản nếp Khẩu Tan Đón.

Nep (2).jpg

Với việc được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao, giá trị thương hiệu của nếp Khẩu Tan Đón ngày càng được nâng lên. Diện tích trồng nếp Khẩu Tan Đón xã Thẳm Dương đến nay đã đạt hơn 80 ha, sản lượng thóc đạt hơn 400 tấn. Nếp Khẩu Tan Đón trở thành cây trồng có giá trị cao, mở ra cơ hội thoát nghèo cho người dân Thẳm Dương. Ước tính mỗi năm nếp Khẩu Tan Đón mang lại nguồn thu khoảng 8 tỷ đồng cho người dân trên địa bàn xã.

Để duy trì và phát triển thương hiệu nếp Khẩu Tan Đón đặc sản, chính quyền và người dân xã Thẳm Dương đã thực hiện nhiều giải pháp để mở rộng diện tích, nâng cao năng suất, chất lượng và làm đa đạng sản phẩm chế biến từ giống nếp quý này.

Chúng tôi kỳ vọng những sản phẩm từ nếp Khẩu Tan Đón sẽ ngày càng “bay xa”, được người tiêu dùng trong và ngoài huyện yêu thích, qua đó thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển.

Ông Đỗ Quốc Khánh, Chủ tịch UBND xã Thẳm Dương

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Khó thực hiện giấc mơ xuất khẩu thuỷ sản

Khó thực hiện giấc mơ xuất khẩu thuỷ sản

Xã Phong Hải, tỉnh Lào Cai hiện có hơn 180 ha mặt nước nuôi thuỷ sản. Sản phẩm thuỷ sản Phong Hải được tiêu thụ tại thị trường nội tỉnh và các tỉnh, thành phố: Hải Phòng, Bắc Ninh, Lai Châu, Sơn La... Đầu năm 2025, thuỷ sản Phong Hải nhận tin vui khi có cơ hội xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ. Tuy nhiên vì chính sách thuế quan mới do Hoa Kỳ áp dụng khiến thuỷ sản địa phương đang gặp khó trước "giấc mơ" xuất khẩu.

Chủ động nguồn giống gia cầm chất lượng cao

Chủ động nguồn giống gia cầm chất lượng cao

Nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển chăn nuôi và giảm phụ thuộc vào nguồn giống từ các tỉnh khác, mô hình chăn nuôi gà giống 18M1 đã được triển khai tại một số địa phương của tỉnh. Đây là bước tiến quan trọng trong chủ động nguồn giống gia cầm, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và phát triển bền vững cho ngành chăn nuôi.

Cơ hội lớn cho nông sản Việt xuất khẩu

Hội chợ Thương mại Quốc tế Việt - Trung 2025 khép lại: Cơ hội lớn cho nông sản Việt xuất khẩu

Hội chợ Thương mại Quốc tế Việt – Trung 2025 đã khép lại, nhưng những dấu ấn và tác động tích cực của sự kiện vẫn lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng doanh nghiệp và người nông dân Việt Nam. Không chỉ là một hội chợ xúc tiến thương mại quy mô lớn, sự kiện còn trở thành điểm hội tụ của hàng trăm đơn vị sản xuất, chế biến và xuất khẩu nông sản đến từ khắp các vùng miền.

Mùa quế dóc vỏ

Mùa quế dóc vỏ

Những ngày này, người dân tại các vùng trồng quế trong tỉnh đang tất bật vào mùa thu hoạch vỏ quế cuối năm. Cây quế vừa tăng thu nhập cho nhiều gia đình vừa cung cấp nguyên liệu cho cơ sở chế biến, sản xuất đồ gỗ và các nhà máy chưng cất tinh dầu trên địa bàn.

Phụ nữ xã Phong Dụ Hạ nỗ lực phát triển kinh tế

Phụ nữ xã Phong Dụ Hạ nỗ lực phát triển kinh tế

Phát huy truyền thống cần cù, sáng tạo, những năm qua, phụ nữ xã Phong Dụ Hạ đã có nhiều đóng góp trong phát triển kinh tế địa phương. dám nghĩ, dám làm, cùng sự hỗ trợ thiết thực từ các nguồn vốn vay ưu đãi, nhiều hội viên đã vươn lên làm giàu, góp phần quan trọng vào công tác giảm nghèo trên địa bàn.

Khẩn trương hỗ trợ người dân sửa chữa, xây dựng nhà ở sau thiên tai

Khẩn trương hỗ trợ người dân sửa chữa, xây dựng nhà ở sau thiên tai

Sau gần hai tháng, trận lũ do hoàn lưu bão số 10 (Bualoi) quét qua, nhiều địa phương trong tỉnh vẫn còn ngổn ngang dấu tích thiên tai. Những ngôi nhà đổ tường, sụt nền, tốc mái, bị cát vùi lấp… cho thấy mức độ tàn phá nặng nề. Dù chính quyền các địa phương đã chủ động hỗ trợ người dân sửa chữa nhà ở, ổn định cuộc sống, song do nguồn lực còn nhiều hạn chế nên công tác khắc phục vẫn đang gặp nhiều khó khăn.

Cam sen - trái ngọt trên đất rừng Văn Chấn (Lào Cai)

Cam sen - trái ngọt trên đất rừng Văn Chấn (Lào Cai)

Ở vùng trung du miền núi phía Bắc, khi những cơn gió heo may bắt đầu tràn về, cũng là lúc vùng đồi Văn Chấn (Lào Cai) khoác lên mình tấm áo vàng óng của những vườn cam sen đang vào vụ chín rộ. Nhìn từ xa, những triền đồi trập trùng như được phủ kín bởi nắng, từng quả cam, quả quýt lấp ló sau tán lá xanh, gợi cảm giác ấm áp, đủ đầy. Với người dân nơi đây, cam sen không chỉ là thứ quả ngọt lành của đất trời, mà còn là ký ức mùa vụ, niềm tự hào gắn bó qua bao thế hệ.

fb yt zl tw