Tham dự hội thảo có lãnh đạo Ban Nội chính Tỉnh ủy; đại diện Hội Luật gia tỉnh Lào Cai; cùng các luật gia, cán bộ đến từ Công an tỉnh, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh, Tòa án nhân dân tỉnh, Cục Thi hành án dân sự tỉnh, Đoàn Luật sư và đại diện các cơ quan liên quan.
Theo báo cáo đề dẫn, trong bối cảnh cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, yêu cầu bảo đảm quyền con người, quyền công dân, không làm oan người vô tội, không bỏ lọt tội phạm tiếp tục đặt ra yêu cầu cao đối với các cơ quan tiến hành tố tụng.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi về việc thực hiện các nguyên tắc cơ bản của Bộ Luật Tố tụng hình sự năm 2015, nhất là nguyên tắc suy đoán vô tội, xác định sự thật của vụ án, bảo đảm tranh tụng trong xét xử; đồng thời phân tích nghĩa vụ chứng minh của cơ quan tiến hành tố tụng và các giải pháp hạn chế sai sót trong quá trình giải quyết án hình sự.
Theo số liệu được công bố tại hội thảo, từ ngày 01/10/2024 đến 31/03/2026, Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Lào Cai đã thụ lý 1.888 vụ án hình sự với 3.455 bị can, bị cáo. Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết, vẫn còn những vụ án phải trả hồ sơ để điều tra bổ sung; bị cáo bị sửa án và bị cáo bị hủy án sơ thẩm.
Các đại biểu cho rằng, những số liệu này đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng thu thập, kiểm tra, đánh giá chứng cứ; bảo đảm mọi quyết định tố tụng phải dựa trên căn cứ khách quan, toàn diện và đúng pháp luật.
Tham luận của Chi hội Luật gia Công an tỉnh nhấn mạnh vai trò của chứng cứ trong điều tra án hình sự, đặc biệt trong bối cảnh tội phạm sử dụng công nghệ cao ngày càng gia tăng và diễn biến phức tạp. Việc thu thập chứng cứ cần bảo đảm tính khách quan, tính liên quan, tính hợp pháp; đồng thời tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, kỹ thuật hình sự và nâng cao năng lực xử lý chứng cứ điện tử.
Các tham luận của Chi hội Luật gia Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh và Tòa án nhân dân tỉnh đề cao vai trò kiểm sát hoạt động tư pháp, bảo đảm tranh tụng tại phiên tòa. Theo đó, kiểm sát viên cần chủ động kiểm sát ngay từ giai đoạn điều tra; còn hoạt động xét xử cần coi kết quả tranh tụng công khai là căn cứ quan trọng để đánh giá chứng cứ và đưa ra phán quyết khách quan.
Một nội dung khác được quan tâm là quyền thu thập chứng cứ của người bào chữa. Đại diện Đoàn Luật sư tỉnh Lào Cai cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế để luật sư tiếp cận, thu thập tài liệu, chứng cứ theo quy định; từng bước xây dựng hồ sơ vụ án điện tử, chuẩn hóa biểu mẫu và nâng cao nhận thức về vai trò của luật sư trong việc góp phần làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án.
Bên cạnh đó, hội thảo cũng trao đổi về công tác quản lý vật chứng, phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng và cơ quan thi hành án dân sự; ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý hồ sơ, tài liệu, vật chứng.
Các đại biểu thống nhất cho rằng, để phòng, chống oan, sai trong tố tụng hình sự, cần thực hiện nghiêm các nguyên tắc tố tụng; nâng cao chất lượng chứng minh; bảo đảm tranh tụng; phát huy vai trò của luật sư; đồng thời tăng cường trách nhiệm phối hợp liên ngành.
Trong khuôn khổ hội thảo, Hội Luật gia tỉnh Lào Cai cũng giới thiệu cuốn sách “Một số luật và kỹ năng tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật”, phục vụ công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật tại cơ sở.
