Năm 2012, Quốc hội ban hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Luật có hiệu lực từ ngày 1/5/2013 và đã trở thành quy định về pháp lý ở mức cao nhất, thể hiện quyết tâm trong ngăn chặn những hệ lụy của thuốc lá đối với sức khỏe người dân cũng như các lĩnh vực kinh tế-xã hội. Bộ Y tế với vai trò quản lý nhà nước về phòng, chống tác hại của thuốc lá đã phối hợp các bộ, ngành ban hành và thực thi nhiều quyết định, kế hoạch, chỉ thị, văn bản chỉ đạo điều hành về phòng, chống tác hại của thuốc lá. Nhờ đó, tỷ lệ người hút thuốc lá đã giảm đáng kể.
Trước sự gia tăng tỷ lệ thanh thiếu niên sử dụng thuốc lá thế hệ mới, tháng 11/2024, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 173/2024/QH15, trong đó quy định “Cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025”. Như vậy, từ 1/1, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng được coi là mặt hàng cấm tại Việt Nam. Đây là một quyết định nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giảm thiểu những hệ lụy nghiêm trọng mà thuốc lá gây ra, nhất là với thế hệ trẻ.
Tại kỳ họp tháng 6/2025 vừa qua, Quốc hội cũng đã thông qua Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi, bao gồm việc áp dụng hệ thống thuế tiêu thụ đặc biệt hỗn hợp áp dụng từ năm 2027, với lộ trình tăng thuế thuốc lá liên tục đến năm 2031 với mục tiêu giúp giảm tỷ lệ sử dụng và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Tổ chức Y tế thế giới đã trao tặng Bộ Y tế Việt Nam Giải thưởng Ngày thế giới không thuốc lá 2025 để ghi nhận vai trò lãnh đạo trong kiểm soát các sản phẩm thuốc lá mới.
Tại Hội nghị toàn cầu về phòng chống tác hại của thuốc lá tại Dublin (Ireland), Phó Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) Phan Thị Hải khẳng định: Chính phủ Việt Nam cam kết mạnh mẽ trong công cuộc phòng, chống tác hại của thuốc lá. Bên cạnh xây dựng, ban hành hệ thống pháp luật, Quỹ Phòng, chống tác hại thuốc lá cũng được thành lập từ đóng góp bắt buộc của các doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu thuốc lá. Mô hình quản lý quỹ được đánh giá cao nhờ tính đa ngành, minh bạch và dựa trên bằng chứng.
Quỹ do Bộ Y tế chủ trì và có sự tham gia của nhiều bộ, ngành, hoạt động theo nguyên tắc cấp kinh phí dựa trên kết quả đầu ra. Các quy trình lựa chọn, lập kế hoạch, giám sát và đánh giá đều được thực hiện công khai, khoa học, với các chương trình được xây dựng và triển khai dựa trên dữ liệu tin cậy và bằng chứng thực tiễn.
Để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, trong giai đoạn tới, Bộ Y tế và Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá sẽ cùng các bộ, ngành và đơn vị liên quan tiếp tục rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật và đánh giá việc xây dựng, thực hiện các văn bản liên quan đến hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá, kiến nghị hoàn thiện hệ thống pháp luật.
Đồng thời, đẩy mạnh thực hiện các giải pháp để giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong cộng đồng. Đây là một trong những mục tiêu quan trọng trong việc giảm các yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe, giảm tỷ lệ tử vong do sử dụng các sản phẩm thuốc lá gây ra, thực hiện các cam kết của Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá mà Việt Nam là thành viên. Trong đó thực hiện cả 2 nhóm giải pháp giảm nhu cầu sử dụng cũng như giảm cung cấp và bổ sung các sản phẩm thuốc lá mới, giảm tiếp cận, giảm tính hấp dẫn của các sản phẩm thuốc lá để giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá một cách hiệu quả. Tăng cường các quy định, giải pháp để bảo đảm quyền của mọi người, đặc biệt là người không hút thuốc được sống, làm việc và học tập trong môi trường không khói thuốc….
