Hoàn thiện đồng bộ thể chế, tháo gỡ "điểm nghẽn" để tạo động lực phát triển đất nước

9 nghị quyết chiến lược - Đường băng thể chế đưa Việt Nam cất cánh

Xuyên suốt 96 năm xây dựng và trưởng thành, bài học thành công trong lãnh đạo cách mạng của Đảng ta là luôn xác định khâu đột phá phù hợp với bối cảnh, tình hình để tập trung mọi nguồn sức mạnh của dân tộc, tạo ra bước ngoặt lịch sử.

Tổng Bí thư Tô Lâm trong nhiều bài viết và phát biểu đã nhấn mạnh: “Điểm nghẽn thể chế chính là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, kìm hãm sự phát triển của đất nước”.

Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu: “Công tác xây dựng pháp luật phải thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng; xuất phát từ lợi ích toàn cục của đất nước; dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”; phát huy dân chủ, tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ hiệu quả quyền con người, quyền công dân; bảo đảm sự cân đối, hợp lý giữa mức độ hạn chế quyền với lợi ích chính đáng đạt được”.

Chính vì vậy, bên cạnh yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật, Đảng, Nhà nước đã có nhiều chỉ đạo quyết liệt phải tháo gỡ những rào cản thể chế, nhất là đề ra mục tiêu năm 2025, cơ bản hoàn thành việc tháo gỡ những “điểm nghẽn” do quy định pháp luật, đòi hỏi cả hệ thống chính trị phải vào cuộc hết sức rốt ráo mới có thể hoàn thành mục tiêu này.

Từ cuối năm 2024 đến nay, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều nghị quyết mang tính đột phá về đường lối, thể chế, chính sách, tạo nền tảng vững chắc để đất nước sẵn sàng bước vào kỷ nguyên mới.

Tinh thần xuyên suốt của các nghị quyết là chuyển nhanh từ "ban hành chủ trương" sang "quản trị thực thi", biến chủ trương thành hành động, dòng chảy trong cuộc sống; lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo.

Các nghị quyết đều nhấn mạnh vai trò lãnh đạo, cầm quyền thống nhất của Đảng, sự quản lý, điều hành của Chính phủ, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, lấy người dân và doanh nghiệp làm chủ thể, trung tâm.

Các nghị quyết tạo động lực cho “cỗ máy quốc gia” tăng tốc bằng “cánh tay vươn dài” của hội nhập quốc tế; đột phá của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong ổn định vĩ mô, các cân đối lớn, định hướng chiến lược và dẫn dắt; kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế…

Tất cả đang được vận hành trơn tru, nhịp nhàng trên trục đổi mới xây dựng thể chế, thi hành pháp luật trong dòng chảy và nhịp đập của thời đại. Tại Hội nghị tổng kết năm 2025, triển khai công tác năm 2026 của Chính phủ và chính quyền địa phương ngày 8/1/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: “Tư duy từ “quản lý” sang “kiến tạo phát triển” từng bước được cụ thể hóa, nhất là sau khi Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị được ban hành, góp phần tháo gỡ nhiều điểm nghẽn kéo dài, khơi thông nguồn lực và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Cải cách tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp gắn với phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh, tạo chuyển dịch quan trọng trong phương thức quản trị theo hướng trao quyền đi đôi với trách nhiệm, phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, giúp bộ máy tinh gọn hơn, điều hành ở địa phương chủ động hơn, chi phí tuân thủ giảm dần”.

Biến “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trở thành “đột phá của đột phá”

Sự quyết liệt từ Tổng Bí thư Tô Lâm - người đứng đầu Đảng ta được cụ thể hóa bằng những chỉ đạo, những giải pháp rất mới từ Chính phủ, Quốc hội để từ đó cả hệ thống chính trị đã vào guồng để có thể sớm biến thể chế từ “điểm nghẽn của điểm nghẽn” thành lợi thế cạnh tranh. Nhìn lại nhiệm kỳ 2021 - 2025, công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế và thi hành pháp luật của Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ban, ngành trung ương và địa phương có những biến chuyển từ tư duy đến hành động. Kết quả thực hiện với bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng đã để lại dấu ấn đột phá, đặc biệt là trong nửa cuối nhiệm kỳ.

Trong 5 năm qua, Quốc hội đã quyết liệt đổi mới công tác xây dựng thể chế pháp luật, kịp thời tháo gỡ các "điểm nghẽn" về cơ chế, chính sách. Từ đó không chỉ tạo động lực, mà còn giải phóng các nguồn lực cho phát triển đất nước. Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV (2021 - 2026) có khối lượng lập pháp tăng gấp nhiều lần so với các nhiệm kỳ trước, với nhiều nội dung hoàn toàn mới, chưa có tiền lệ.

Trình bày báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng tại buổi khai mạc Đại hội XIV của Đảng sáng 20/1/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục nhấn mạnh việc thực hiện các đột phá chiến lược đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển giàu mạnh. Trong ba đột phá chiến lược, thể chế được đặt lên trước hết bởi đó là điều kiện “mở khóa” cho mọi nguồn lực.

Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: “Hoàn thiện thể chế phát triển và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa: Lấy thực thi làm thước đo. Thể chế là "điểm nghẽn của điểm nghẽn" nhưng cũng là "đột phá của đột phá". Phải tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển, tháo gỡ rào cản, khơi thông nguồn lực, tạo động lực phát triển mới. Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng. Đổi mới mạnh mẽ phương thức quản trị phát triển quốc gia theo hướng hiện đại, minh bạch, trách nhiệm giải trình cao; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính; xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, liêm chính, phục vụ”.

"Kiên quyết xóa bỏ cơ chế 'xin - cho', giảm tối đa thủ tục hành chính; đẩy mạnh số hóa toàn diện, toàn trình, liên thông dữ liệu. Lấy thời gian, chi phí của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng cải cách; bảo đảm môi trường đầu tư, kinh doanh an toàn, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh", Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ.

Song hành với cải cách, Tổng Bí thư Tô Lâm lưu ý phải xây dựng kỷ luật pháp quyền và kỷ luật thực thi. Kiên quyết khắc phục bằng được các tình trạng: "Luật thì đúng mà làm thì khó", "trên nghị trường thì thông, dưới cơ sở thì vướng", "trên nóng, dưới lạnh", "nói nhiều, làm ít", "quyết sách đúng nhưng thực thi chậm"… Những biểu hiện này gây lãng phí nguồn lực, làm suy giảm niềm tin của Nhân dân. Đồng thời, thiết kế cơ chế kiểm soát quyền lực để quyền lực luôn trong khuôn khổ pháp luật, đạo đức, văn hoá, truyền thống dân tộc và niềm tin của Nhân dân.

Cùng với đột phá thể chế, báo cáo xác định rõ ba đột phá chiến lược cần tập trung “làm thật mạnh, làm thật nhanh, làm đến nơi đến chốn”, trong đó nhấn mạnh quan hệ hữu cơ: “Thể chế mở đường; nhân lực quyết định tốc độ và chất lượng; hạ tầng tạo không gian và sức bật”. Đây chính là cơ sở để tiếp tục khơi thông, giải phóng mọi nguồn lực, mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực tự chủ và sức chống chịu của nền kinh tế.