Để trốn cái nắng thiêu đốt của những ngày tháng 6, chúng tôi chọn xã vùng cao Vân Sơn là điểm đến nghỉ ngơi cuối tuần. Những ngày này, du khách đổ về Vân Sơn khá đông. Đến với Vân Sơn, du khách sẽ được trải nghiệm tắm mát dưới chân Thác Thung, cắm trại tại Bãi Pặng hay săn mây trên Đồi Mâm Xôi.
Và đặc biệt là thưởng thức các món ăn đậm đà bản sắc của bà con dân tộc Mường vùng cao nơi đây. Tự hào giới thiệu về ẩm thực vùng cao Vân Sơn, anh Bùi Văn Thọ, xóm Bắc Thung, xã Vân Sơn cho biết: Hiện gia đình đang có điểm kinh doanh dịch vụ ăn uống tại Bãi Pặng với sức chứa 150 khách. Đến với Vân Sơn, du khách sẽ được thưởng thức những món ăn dân dã nhưng không kém phần thơm ngon, hấp dẫn.
Các món ăn nơi đây được nhiều du khách yêu thích, chọn lựa là gà đồi hấp, nướng hoặc nấu măng chua, vịt cổ xanh hấp, ốc núi, canh da trâu nấu bon, thịt nướng lá bưởi, rau đồ, xôi ngũ sắc... Điểm làm nên sự thơm ngon của các món ăn chính là nguồn thực phẩm tươi sống được thu mua từ bà con dân làng tự nuôi trồng sạch sẽ, đảm bảo, không sử dụng thức ăn công nghiệp.
Phú Thọ không chỉ nổi tiếng với phong cảnh thiên nhiên hữu tình, hùng vĩ, mà còn thu hút du khách bởi những món ăn đặc trưng, mang đậm dấu ấn núi rừng vùng cao. Từ Vân Sơn cho đến Mai Hạ, Mai Châu, Pà Cò, Mường Hoa, Đà Bắc, Cao Sơn...ẩm thực dân tộc vùng cao chính là một điểm nhấn quan trọng làm nên sức hấp dẫn cho du lịch cộng đồng nơi đây.
Ẩm thực truyền thống gắn liền với văn hóa bản địa của cộng đồng các dân tộc: Mường, Thái, Tày, Mông, Dao... không chỉ phản ánh cuộc sống, phong tục tập quán mà còn thể hiện sự tinh tế, khéo léo trong cách chế biến, kết hợp các nguyên liệu tự nhiên. Mùa nào thức đấy, các món ăn luôn tươi ngon và đậm đà dư vị với rau rừng, cá suối, thịt lợn đen, gà đồi...
Ẩm thực của đồng bào dân tộc thiểu số các xã vùng cao Phú Thọ hấp dẫn bởi nó không chỉ “ngon” mà còn lạ, chân thật và luôn có một câu chuyện đi kèm. Từ nguồn nguyên liệu lấy trực tiếp từ núi rừng, đến cách chế biến phù hợp với khí hậu, tập quán sinh hoạt, mỗi món ăn đều phản ánh kinh nghiệm sống của cộng đồng qua nhiều thế hệ. Ẩm thực vùng cao chính là “điểm chạm” rõ nét nhất với văn hóa bản địa. Qua một bữa ăn, du khách không chỉ nếm hương vị mà còn nhìn thấy đời sống thường ngày, cảm được tính cách cộng đồng và nhịp sinh hoạt của cả một vùng đất.
Ẩm thực là một trong những yếu tố quan trọng góp phần định vị thương hiệu du lịch, phản ánh bản sắc văn hóa của cộng đồng địa phương. Do đó, việc xây dựng chiến lược quảng bá ẩm thực vùng cao để thu hút du khách gần xa là cần thiết đối với Phú Thọ hiện nay.
Để ẩm thực vùng cao được đông đảo du khách biết đến các địa phương đã chú trọng việc giới thiệu, quảng bá ẩm thực thông qua các lễ hội, chợ phiên và gần đây là sử dụng các nền tảng mạng xã hội để đưa sức hấp dẫn ẩm thực vùng cao đi xa.
Du khách Nguyễn Thị Hồng Vân (Hà Nội) cho biết: “Một trong những trải nghiệm không thể bỏ lỡ khi đến các điểm du lịch vùng cao Phú Thọ đó là khám phá và thưởng thức ẩm thực của người dân bản địa. Chúng tôi đặc biệt yêu thích mâm cỗ lá với những nguyên liệu tự nhiên từ núi rừng, vườn nhà với cách chế biến tuy giản đơn, mộc mạc nhưng lại mang đến hương vị thơm ngon, thực chất và rất phù hợp với khẩu vị khách du lịch. Thực sự, một trong những điểm hấp dẫn nhất của du lịch vùng cao Phú Thọ chính là ẩm thực”.
Thực tế đã cho thấy ẩm thực vùng cao có thể trở thành lợi thế của du lịch vùng cao Phú Thọ. Khi món ăn được giữ đúng hồn cốt, chất lượng thì du khách sẽ ở lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và muốn quay lại. Và người dân có thêm nguồn thu tại chỗ, thêm việc làm và thêm động lực để duy trì bếp lửa, gìn giữ tri thức bản địa, nuôi dưỡng bản sắc như một tài sản sống của cộng đồng.
Nếu cảnh đẹp đưa du khách đến với vùng cao, thì các món ăn lại là một trong những điều giữ họ ở lại lâu hơn và thôi thúc họ quay trở lại. Trong bối cảnh du lịch ngày càng ưu tiên cho trải nghiệm bản địa và sự khác biệt, ẩm thực vì thế trở thành một điểm nhấn quan trọng, góp phần định vị bản sắc cho mỗi điểm đến.
