Chiều muộn, căn nhà của gia đình ông Đặng Anh Tuyến ở thôn Cổ Phúc 3, xã Trấn Yên lại rộn ràng tiếng nói cười khi các thành viên trở về sau một ngày làm việc, học tập.
Trong gian bếp, mỗi người một việc, rộn rã tiếng cười nói chuẩn bị cho bữa cơm chiều. Gia đình ông Tuyến hiện có bốn thế hệ cùng gắn bó. Trong mái ấm ấy có cụ ông Đặng Xuân Nghị, sinh năm 1934, từng tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử; cụ bà Nguyễn Thị Định cùng các thế hệ con cháu tiếp nối. Nhiều thành viên trong gia đình công tác trong ngành y tế, 7 trong số 8 người trưởng thành là đảng viên. Dù mỗi người một công việc, một nhịp sống khác nhau, nhưng sự gắn bó, yêu thương luôn được vun đắp từ những điều bình dị nhất, trong đó có những bữa cơm sum họp.
Ông Đặng Anh Tuyến cho biết, từ khi còn nhỏ, ông đã quen với hình ảnh cả nhà quây quần bên mâm cơm. Những bữa cơm đông đủ con cháu luôn mang đến niềm vui cho ông bà, cha mẹ và trở thành ký ức đẹp theo suốt cuộc đời.
Cuộc sống hiện đại mang đến nhiều cơ hội nhưng cũng khiến quỹ thời gian dành cho gia đình ít đi. Công việc, học tập và những mối quan hệ xã hội khiến việc tập trung đầy đủ các thành viên không phải lúc nào cũng dễ dàng. Chính vì vậy, mỗi bữa cơm sum họp càng trở nên đáng quý.
“Chúng tôi luôn mong có những bữa cơm vui vẻ, đầm ấm để các con, cháu được gần gũi nhau hơn. Qua những bữa cơm, các thế hệ có dịp chia sẻ những câu chuyện trong cuộc sống, động viên và giúp đỡ nhau vượt qua khó khăn”, ông Tuyến cho biết thêm.
Từ câu chuyện gia đình bốn thế hệ ở thôn Cổ Phúc 3, xã Trấn Yên câu chuyện về bữa cơm gia đình tiếp tục được nối dài ở những gia đình trẻ nơi đô thị. Dẫu điều kiện sống và nhịp sinh hoạt có nhiều khác biệt, nhưng giá trị của sự sum họp vẫn luôn được gìn giữ bằng những cách riêng. Gia đình chị Phạm Thị Thảo ở tổ dân phố Yên Ninh 10, phường Yên Bái là một trong những gia đình như vậy.
Cả chị Thảo và chồng đều công tác trong ngành y tế, lĩnh vực có đặc thù thường xuyên trực đêm, làm việc ngoài giờ và tham gia các đợt công tác đột xuất. Không phải ngày nào các thành viên cũng có thể ngồi bên nhau trong bữa cơm đúng giờ, nhưng vợ chồng chị luôn cố gắng duy trì những bữa cơm gia đình sau giờ làm việc. Đó là khoảng thời gian để bố mẹ lắng nghe con cái, vợ chồng chia sẻ công việc và cùng nhắc nhau giữ sự gắn bó gia đình.
Chị Phạm Thị Thảo chia sẻ: “Công việc của hai vợ chồng đều khá bận rộn nên không phải lúc nào cũng có nhiều thời gian dành cho gia đình. Vì vậy, những bữa cơm sau giờ làm việc hay những dịp cuối tuần quây quần cùng ông bà, bố mẹ rất quan trọng. Đây là lúc mọi người hỏi han công việc, chia sẻ việc học hành của các con và những khó khăn trong cuộc sống. Sau những giờ làm việc căng thẳng, đó thực sự là khoảng thời gian giúp các thành viên gắn kết và hiểu nhau hơn”.
Trong nhịp sống hiện đại, bữa cơm gia đình đang dần bị thu hẹp cả về thời gian lẫn ý nghĩa. Nhiều gia đình không còn duy trì được thói quen ăn cơm chung thường xuyên bởi người lớn bận công việc, con cái bận học tập, mỗi thành viên trở về nhà vào một khung giờ khác nhau. Có những bữa ăn diễn ra vội vàng, người lớn tranh thủ xử lý công việc, trẻ nhỏ vừa ăn vừa xem điện thoại, tivi; sự trò chuyện, hỏi han vì thế cũng ít dần đi.
Sự phát triển của công nghệ số, mạng xã hội và nhịp sống cá nhân hóa khiến không gian chung trong nhiều gia đình bị thu hẹp. Mỗi người có thể ở cùng một mái nhà nhưng lại chìm vào một thế giới riêng sau màn hình điện thoại. Khi bữa cơm không còn là nơi các thành viên ngồi lại với nhau, những câu chuyện nhỏ trong ngày, lời nhắc nhở của ông bà, sự quan tâm của bố mẹ hay tiếng cười của con trẻ cũng dễ bị bỏ lỡ.
Người già ít có dịp được con cháu hỏi han; bố mẹ khó nắm tâm tư của con; trẻ nhỏ cũng thiếu đi một môi trường tự nhiên để học cách yêu thương, lễ phép, chia sẻ và sống có trách nhiệm với gia đình. Bởi vậy, việc giữ gìn bữa cơm gia đình không chỉ là giữ thói quen sinh hoạt, mà còn là giữ không gian văn hóa trong mỗi mái nhà.
Ngày Gia đình Việt Nam (28/6) là dịp để mỗi người thêm trân trọng giá trị của mái ấm và những điều bình dị trong đời sống thường ngày. Giữa nhịp sống hiện đại nhiều đổi thay, bữa cơm gia đình vẫn là khoảng thời gian quý giá để các thành viên chậm lại, lắng nghe và quan tâm đến nhau nhiều hơn. Khi mâm cơm sum họp còn được gìn giữ, tình yêu thương, sự hiếu kính và nếp nhà cũng tiếp tục được trao truyền giữa các thế hệ, góp phần giữ gìn những nét đẹp văn hóa truyền thống của gia đình Việt trong cuộc sống hôm nay.
