Từ yêu cầu thực tiễn phải phòng ngừa ma túy từ sớm, từ xa, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Lào Cai đã triển khai đồng bộ các giải pháp với phương châm: “Mỗi người dân là một chiến sĩ, mỗi gia đình là một trận địa, mỗi địa phương là một pháo đài trên mặt trận đấu tranh phòng, chống ma túy”. Qua đó, phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân trong cuộc chiến phòng, chống ma túy căn cơ và bền vững.
Tại thôn Tân Phong - thôn được chọn là điểm xây dựng mô hình “thôn không ma túy” của xã Bảo Ái, công tác phòng, chống ma túy không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng chức năng mà đã trở thành ý thức tự giác của mỗi người dân. Thông qua các buổi họp chi bộ, họp thôn, nội dung về tác hại của ma túy, cách nhận diện các hành vi vi phạm được chi bộ thôn lồng ghép tuyên truyền thường xuyên, giúp người dân hiểu rõ và nâng cao cảnh giác. Cùng với đó, 100% hộ dân trong thôn ký cam kết không vi phạm, không tiếp tay cho tội phạm ma túy. Mỗi gia đình đều chủ động quản lý con em, nắm bắt các mối quan hệ xã hội, kịp thời phát hiện những biểu hiện bất thường để giáo dục cảm hóa.
Ông Hoàng Duy Biên - Bí thư Chi bộ thôn Tân Phong cho biết: “Chúng tôi có thể khẳng định, hơn 50 năm nay, từ khi thành lập thôn đến nay chưa xảy ra trường hợp nào tàng trữ, sử dụng hay vi phạm pháp luật về ma túy. Kết quả này có được là nhờ sự đồng lòng, ý thức rất cao của người dân trong việc tự quản, tự phòng ngừa.”
Không chỉ riêng thôn Tân Phong, tại nhiều thôn trên địa bàn xã Bảo Ái, tinh thần này đang ngày càng lan tỏa. Người dân nói “không” với ma túy và chủ động tham gia phát hiện, tố giác các hành vi vi phạm.
Từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng Công an xã Bảo Ái đã tiếp nhận 10 thông tin do quần chúng Nhân dân cung cấp liên quan đến ma túy. Trong đó, có nguồn tin đã giúp Công an xã Bảo Ái điều tra, làm rõ 1 vụ vi phạm về ma túy, bắt 4 đối tượng.
Đại úy Nông Văn Mười - Công an xã Bảo Ái cho biết: “Mô hình thôn không ma túy có sự tham gia tích cực của toàn thể Nhân dân mang lại hiệu quả rất cao trong quản lý các đối tượng và hành vi vi phạm về ma túy. Bên cạnh đó, người dân cũng chủ động hơn trong việc tố giác tội phạm kịp thời. Đến nay, xã Bảo Ái đã có 31/36 thôn đạt tiêu chí “không ma túy”.
Ý thức phòng, chống ma túy cũng trở thành việc làm thường xuyên của nhiều người dân khắp các thôn, bản trong tỉnh. Nhiều tổ dân phố, thôn, bản đã linh hoạt xây dựng mô hình tự quản gắn với đặc điểm dòng họ, gia đình, khu dân cư để tạo sự gần gũi và phát huy được trách nhiệm cộng đồng của mỗi thành viên. Chính sự gần gũi, thường xuyên và mang tính tự giác này đã giúp việc phòng ngừa đi vào chiều sâu, không mang tính hình thức.
Ông Nguyễn Văn Thân - Trưởng mô hình “Giáo họ bình yên, không có tội phạm ma tuý và tệ nạn xã hội” ở xã Thác Bà chia sẻ: “Giáo họ Hán Đà vẫn giữ vững uy tín là địa bàn an toàn về mọi mặt trong khu vực. Bên cạnh tuyên truyền trực tiếp, Ban hành giáo giáo xứ Hán Đà đã lồng ghép nội dung phòng, chống ma túy, tệ nạn xã hội vào các buổi sinh hoạt tôn giáo. Đồng thời, giáo họ phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an để nắm tình hình. Nhờ các giải pháp đồng bộ, giáo dân trong giáo họ luôn nêu cao tinh thần cảnh giác, tích cực tham gia phòng, chống tội phạm ma túy.”
Những hành động tưởng chừng giản dị nhưng lại có ý nghĩa rất lớn. Để thu hút đông đảo người dân tham gia phòng, chống tội phạm ma tuý từ cộng đồng, tỉnh Lào Cai đã chú trọng xây dựng, phát động phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”, xây dựng và nhân rộng các mô hình tự quản về an ninh, trật tự tại khu dân cư.
Toàn tỉnh đã duy trì trên 3.450 mô hình, trong đó nhiều mô hình phát huy hiệu quả rõ nét trong phòng, chống ma túy. Điểm cốt lõi của các mô hình là lấy người dân làm trung tâm.
Theo thống kê, thời gian qua, Nhân dân trên địa bàn tỉnh đã cung cấp trên 1.500 tin báo liên quan đến an ninh, trật tự, tệ nạn xã hội và hỗ trợ Công an giải quyết 545 vụ việc. Qua đó, góp phần ngăn chặn, không để hình thành "điểm nóng" phức tạp về an ninh, trật tự, trong đó, có nhiều vụ việc liên quan đến tội phạm ma túy.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phòng, chống ma tuý tại cơ sở vẫn còn nhiều khó khăn. Là tỉnh có trên 30 dân tộc anh em cùng chung sống, địa bàn rộng, dân cư phân tán, một bộ phận người dân nhận thức còn hạn chế, trong khi tội phạm ma túy ngày càng tinh vi, sử dụng nhiều thủ đoạn mới để lôi kéo, dụ dỗ và vận chuyển ma tuý từ ngoại tỉnh vào Lào Cai tiêu thụ. Thực tế này đòi hỏi sự kiên trì, bền bỉ và quyết tâm cao hơn nữa của cả hệ thống chính trị cùng toàn xã hội trong cuộc chiến đẩy lùi tệ nạn ma túy trên địa bàn.
Với mục tiêu xây dựng 100% xã, phường “không ma tuý”, Công an tỉnh Lào Cai đã chủ động tham mưu cho Tỉnh ủy, UBND tỉnh ban hành Nghị quyết số 51, Kế hoạch 73 về lãnh đạo, chỉ đạo và tập trung triển khai quyết liệt các giải pháp phòng, chống ma túy. Đặc biệt, thực hiện Kế hoạch số 373 ngày 14/02/2026 của Công an tỉnh, 109 tổ công tác với 327 cán bộ, chiến sĩ từ các phòng chức năng đã được thành lập để tăng cường xuống 67 xã, phường chưa sạch về ma túy. Lực lượng này có nhiệm vụ đồng hành cùng địa phương quyết tâm làm sạch địa bàn, đồng thời triển khai đồng bộ các giải pháp cụ thể theo 3 nhóm trọng tâm: cắt cầu, chặn cung và duy trì bền vững.
Để hoàn thành mục tiêu năm 2026, 100% xã, phường sạch ma túy, bên cạnh việc chủ động triển khai các biện pháp nghiệp vụ thì rất cần sự vào cuộc của Nhân dân trong phòng ngừa và hỗ trợ lực lượng Công an hoàn thành nhiệm vụ. Mỗi cán bộ, đảng viên, người đứng đầu các cơ quan, ban, ngành phải là tấm gương trong xây dựng xã, phường không ma túy.
Có thể khẳng định, bình yên là kết quả của sự chung sức, đồng lòng của cả hệ thống chính trị và cộng đồng dân cư như lời Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Khi Nhân dân giúp đỡ ta nhiều thì thành công nhiều, giúp đỡ ta ít thì thành công ít, giúp đỡ ta hoàn toàn thì thắng lợi hoàn toàn”. Thực tế cho thấy, khi người dân thực sự trở thành chủ thể trong phòng, chống ma túy thì đó là nền tảng lâu dài để xây dựng xã hội an toàn, bền vững.
