Cao tốc Nội Bài - Lào Cai đang được mở rộng; tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được triển khai; Cảng hàng không Sa Pa cùng các trục Đông - Tây đang từng bước hoàn thiện thủ tục đầu tư. Những công trình chiến lược đang định hình mạng lưới giao thông mới, tạo dư địa phát triển công nghiệp, logistics, cửa khẩu, đô thị, du lịch và tăng cường liên kết vùng.
Nhộn nhịp trên công trường
Dọc cao tốc Nội Bài - Lào Cai, đoạn Yên Bái - Lào Cai, nhiều mũi thi công đang đồng loạt triển khai. Những đoạn nền đường mới mở chạy song song với phần đường đang khai thác. Tại các vị trí cầu, cống, nền và mặt đường, máy móc, phương tiện hoạt động liên tục.
Dự án mở rộng đoạn Yên Bái - Lào Cai khởi công ngày 1/10/2025. Theo báo cáo của Sở Xây dựng, đến nay, giá trị khối lượng thực hiện đạt khoảng 59,95% hợp đồng, dự kiến hoàn thành trong năm 2026.
Ông Trần Ngọc Hải - Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án các đường cao tốc phía Bắc (Tổng Công ty Đầu tư Phát triển đường cao tốc Việt Nam) cho biết: “Các đơn vị nhà thầu chủ động điều chỉnh kế hoạch thi công, tranh thủ thời tiết thuận lợi để tăng tốc thi công mặt đường”.
Trong khi Dự án mở rộng đoạn Yên Bái - Lào Cai tăng tốc về đích, một trục ngang quan trọng cũng đang dần hoàn thành. Dự án kết nối giao thông các tỉnh miền núi phía Bắc, đoạn qua Lào Cai đã đạt khoảng 98,49%, dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Tuyến đường sẽ nối hành lang sông Hồng, cao tốc Nội Bài - Lào Cai với khu vực phía Tây của tỉnh và vùng Tây Bắc.
Ở khu vực biên giới, cầu đường bộ qua sông Hồng Bát Xát (Việt Nam) - Bá Sái (Trung Quốc) cũng đang dần hiện hữu. Công trình được 2 tỉnh Lào Cai (Việt Nam) và Vân Nam (Trung Quốc) phối hợp khởi công ngày 31/3/2025. Phía Việt Nam đã hoàn thành mố M2, trụ T8, T9 và các khối K0 đến K3; đang đúc khối K4, thi công trụ tháp và nền đường.
Tại cuộc hội đàm ngày 29/7, Sở Xây dựng tỉnh Lào Cai và Sở Giao thông vận tải tỉnh Vân Nam thống nhất phấn đấu hợp long nhịp chính vào đầu tháng 12/2026, đưa công trình vào khai thác trong quý I/2027. Cây cầu mới sẽ tăng năng lực thông quan, tạo thêm hướng kết nối qua biên giới.
Trên trục hành lang kinh tế, dự án có tầm ảnh hưởng lớn là tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Dự án thành phần 1 đã khởi công ngày 19/12/2025. Công tác giải phóng mặt bằng được triển khai song song; cọc mốc đã bàn giao tại toàn bộ 12 xã, phường có tuyến đi qua; 28/38 khu tái định cư và 3/4 dự án san gạt mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật đã khởi công.
Từ những công trình đang triển khai, mạng lưới giao thông của Lào Cai từng bước được hoàn thiện, tăng năng lực kết nối liên vùng, quốc tế. Quan trọng hơn, các dự án đang tạo nền tảng để tỉnh khai thác lợi thế cửa khẩu, mở rộng không gian kinh tế và tăng liên kết với các trung tâm phát triển.
Mở rộng không gian phát triển
Đầu tư hạ tầng giao thông kết nối được Lào Cai xác định là nhiệm vụ chiến lược. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 khẳng định nhất quán đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông liên vùng, quốc tế, đa phương thức, gắn với khu kinh tế cửa khẩu và trung tâm logistics hiện đại là 1 trong 3 khâu đột phá chiến lược.
Chủ trương này xuất phát từ chính vị trí của Lào Cai. Trên hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, tỉnh vừa là "cửa ngõ" giao thương với thị trường Tây Nam Trung Quốc, vừa là điểm kết nối vùng Tây Bắc với Hà Nội và hệ thống cảng biển phía Bắc.
Vì vậy, năng lực của hệ thống giao thông tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế cửa khẩu, công nghiệp, logistics, đô thị và du lịch.
Trong không gian phát triển mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện từng tuyến, mà phải tạo mạng lưới liên hoàn. Cao tốc Nội Bài - Lào Cai và tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng giữ vai trò trục dọc; các tuyến Đông - Tây mở kết nối sang vùng phía Tây; Cảng hàng không Sa Pa bổ sung phương thức vận tải hàng không. Tỉnh đồng thời định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD dọc cao tốc và đường sắt; nghiên cứu kết nối đường thủy - đường sắt - đường bộ với cảng cạn (ICD), trung tâm logistics.
Theo đồng chí Phí Công Hoan - Giám đốc Sở Xây dựng, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng là trục kết nối chiến lược của Hành lang kinh tế, nối Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai với Hà Nội, cảng biển Hải Phòng, Quảng Ninh và mạng lưới đường sắt Vân Nam - Tây Nam Trung Quốc. Đây là động lực tái cấu trúc không gian phát triển, tổ chức lại chuỗi logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn hành lang.
Định hướng đã rõ, song để các công trình lớn phát huy hiệu quả, Lào Cai còn nhiều việc phải giải quyết. Trong đó phải đảm bảo tính đồng bộ trong kết nối các loại hình giao thông.
Đường sắt sẽ khó phát huy hết lợi thế nếu thiếu đường kết nối ga và các trung tâm logistics; cao tốc khó tạo sức lan tỏa nếu các trục ngang chưa hoàn chỉnh. Tương tự, hạ tầng cửa khẩu phải đi cùng năng lực thông quan và tổ chức vận tải.
Thời gian tới, cùng với đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và tiến độ các công trình trọng điểm, tỉnh sẽ ưu tiên hoàn thiện các tuyến kết nối giữa cao tốc, đường sắt, sân bay với khu kinh tế cửa khẩu, khu công nghiệp, vùng sản xuất và trung tâm du lịch.
Quy hoạch giao thông gắn chặt với quy hoạch đô thị, công nghiệp, logistics và sử dụng đất, tạo điều kiện khai thác quỹ đất và thu hút nguồn lực đầu tư.
Từ cao tốc Nội Bài - Lào Cai đến tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; từ Cảng hàng không Sa Pa đến các trục Đông - Tây và những cây cầu qua biên giới, mạng lưới giao thông mới đang dần định hình.
Khi các công trình được kết nối thành hệ thống, giá trị mang lại lớn nhất là khả năng hình thành các không gian công nghiệp, logistics, đô thị, du lịch; đưa vùng sản xuất đến gần thị trường; kết nối cửa khẩu với các trung tâm kinh tế và cảng biển. Đó là cơ sở để Lào Cai phát huy vị trí "cửa ngõ", tăng liên kết vùng và tham gia sâu hơn vào các hành lang kinh tế trong nước, quốc tế.
