Đề nghị từ Trung Đông và điều kiện của Washington
Trên mạng xã hội Truth Social tối 1/8 (giờ địa phương), Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ đã chuẩn bị hoàn toàn để hành động với mức độ sức mạnh quân sự chưa từng thấy. Tuy nhiên, Iran cùng một số quốc gia Trung Đông đã đề nghị Mỹ tạm hoãn cuộc tấn công do các bên đạt được khuôn khổ cho một thỏa thuận.
Nhà lãnh đạo Mỹ đồng ý hủy cuộc tấn công vì lợi ích của thế giới và sự tồn tại của một nước Iran thành công, thịnh vượng, với điều kiện các bên phải nhanh chóng đạt được thỏa thuận. Thỏa thuận này bắt buộc phải bao gồm việc mở hoàn toàn eo biển Hormuz và chấm dứt mối đe dọa hạt nhân từ Iran.
Động thái ngoại giao và quân sự dồn dập trước giờ G
Trước đó cùng ngày 1/8, hai nguồn tin Israel nói với The Jerusalem Post rằng nước này đã nâng mức cảnh giác và sẵn sàng chiến đấu do đánh giá Tổng thống Donald Trump đang tiến gần tới quyết định nối lại không kích. Trang tin Axios cũng đưa tin Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman đã điện đàm với ông Donald Trump để đề nghị Tổng thống Mỹ cân nhắc lại khả năng tiến hành chiến dịch quân sự.
Về phía Tehran, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã tiến hành các cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan, Ngoại trưởng Saudi Arabia Faisal bin Farhan Al Saud và Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Pakistan. Ngoại trưởng Iran cảnh báo Tehran sẽ có phản ứng kiên quyết, dứt khoát và tương xứng với bất kỳ hành động gây hấn nào từ Mỹ, Israel hoặc các quốc gia khác trong khu vực.
Chuỗi leo thang quân sự dẫn tới bước ngoặt
Tuyên bố hủy không kích của Tổng thống Donald Trump diễn ra sau chuỗi biến cố dồn dập bùng phát từ đầu tháng 7:
Ngày 8/7, Washington nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran sau khi Tehran tấn công các tàu đi qua tuyến hàng hải tại eo biển Hormuz. Phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ), Tổng thống Donald Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn với Iran kết thúc và Mỹ thu hồi giấy phép bán dầu của Iran trước thời hạn. Đáp trả lại, Iran phóng tên lửa và thiết bị bay không người lái vào các mục tiêu của Mỹ tại Bahrain, Kuwait, Oman, Jordan, Qatar và tấn công tàu tại eo biển Hormuz, khiến bốn binh sĩ Mỹ tại Jordan và Iraq thiệt mạng.
Ngày 10/7, lực lượng Houthi tại Yemen áp đặt phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia và đe dọa mở rộng tấn công trên Biển Đỏ.
Ngày 25/7, Mỹ tạm dừng 13 đêm không kích liên tiếp. Tổng thống Donald Trump tuyên bố hai bên đang có các cuộc đàm phán tích cực.
Ngày 28/7, Tổng thống Donald Trump gặp Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tại Nhà Trắng. Cùng ngày, tên lửa đạn đạo của Iran nhắm vào căn cứ quân sự Mỹ tại Jordan.
Tối 29/7, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tái khởi động các cuộc không kích để đáp trả vụ tấn công tại Jordan.
Ngày 30/7, Saudi Arabia cùng 13 quốc gia thành lập Liên minh Phòng thủ Hàng hải Đa quốc gia nhằm bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Bab al-Mandeb, Biển Đỏ và Vịnh Aden.
Ngày 31/7, tại cuộc họp nội các ở Trại David (Camp David), Tổng thống Donald Trump tuyên bố tiếp tục đánh mạnh vào Iran. Truyền thông Mỹ đưa tin Mỹ và Israel chuẩn bị chiến dịch ném bom khắc nghiệt nhất từ trước đến nay nhằm vào hạ tầng năng lượng của Iran.
Phân tích từ giới chuyên gia
Đánh giá về quyết định mới nhất của Washington, chuyên gia cấp cao Ross Harrison tại Viện Trung Đông cho rằng rất khó xác định một chiến lược nhất quán của Mỹ do Tổng thống Donald Trump nhiều lần phát tín hiệu leo thang quân sự rồi lại rút lại quyết định.
Chuyên gia Harrison cảnh báo việc hủy cuộc tấn công chưa thể xem là bước xuống thang thực sự trừ khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận rõ ràng về cơ chế vận hành và mở lại eo biển Hormuz. Nếu chưa có thỏa thuận cụ thể về việc dỡ bỏ phong tỏa và quyền quản lý hoạt động hàng hải, động thái này nhiều khả năng chỉ tạo ra khoảng dừng trước khi căng thẳng tái diễn.
