Để người dân cảm nhận rõ hơn những giá trị tốt đẹp mà chủ nghĩa xã hội hướng tới

- Được biết tỉnh Lào Cai đang rất chủ động, tích cực xây dựng Đề án về xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa. Vậy, xin đồng chí cho biết, xã, phường xã hội chủ nghĩa mà tỉnh đang xây dựng có những đặc trưng, tiêu chí chủ yếu nào? Căn cứ vào cơ sở nào để tỉnh xây dựng bộ tiêu chí như vậy?

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thường trực Ban Bí thư tại Công văn số 17065 CV/VPTW ngày 26/8/2025, Lào Cai đã tích cực, khẩn trương triển khai xây dựng Đề án thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa. Sự chủ động và quyết tâm đó đã được thể hiện rõ nét trong Nghị quyết và Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Lào Cai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, đồng thời đã được cụ thể hoá bằng Kế hoạch xây dựng Đề án thí điểm mô hình Xã xã hội chủ nghĩa của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ.

Trước hết cần khẳng định, Lào Cai không tiếp cận mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” như một mô hình hành chính mới hay một phong trào thi đua mang tính khẩu hiệu, hình thức. Chúng tôi xác định đây là quá trình cụ thể hóa những giá trị và mục tiêu của chủ nghĩa xã hội thành các tiêu chí, các nhiệm vụ có thể vận hành, kiểm chứng và người dân có thể trực tiếp cảm nhận được trong đời sống hằng ngày. Từ định hướng đó, mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa mà Lào Cai đang nghiên cứu có một số đặc trưng cốt lõi:

Thứ nhất, lấy người dân làm trung tâm, chủ thể và mục tiêu của phát triển; lấy chất lượng cuộc sống, sự hài lòng và hạnh phúc của Nhân dân làm thước đo cuối cùng.

Thứ hai, phát triển toàn diện, hài hòa và bền vững; không chỉ chú trọng tăng trưởng kinh tế mà đồng thời quan tâm đến văn hóa, xã hội, môi trường, quốc phòng - an ninh và phát triển con người.

Thứ ba, vận hành theo nguyên tắc Đảng lãnh đạo, chính quyền kiến tạo, Nhân dân làm chủ, cộng đồng là nền tảng.

Thứ tư, xây dựng mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.

Để cụ thể hóa các đặc trưng đó, tỉnh bước đầu xây dựng bộ tiêu chí xã, phường xã hội chủ nghĩa gồm 48 tiêu chí chia thành 5 nhóm, trong đó:

Nhóm tiêu chí về xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa (gồm 10 tiêu chí), tập trung vào mục tiêu phát triển con người toàn diện, nâng cao chất lượng sống và bảo đảm công bằng xã hội, với một số chỉ tiêu tiêu biểu như: 100% người dân được bảo đảm bình đẳng trong tiếp cận và thụ hưởng các dịch vụ cơ bản; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 100%; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 100%; chỉ số hạnh phúc đạt trên 90%; chỉ số phát triển con người (HDI) đạt từ 0,8 trở lên; tuổi thọ trung bình đạt từ 76 tuổi trở lên.

Nhóm tiêu chí về xây dựng môi trường sống xã hội chủ nghĩa (gồm 13 tiêu chí), hướng tới xây dựng cộng đồng dân cư dân chủ, đoàn kết, an toàn, văn minh, xanh và hạnh phúc; trong đó phấn đấu 100% khu dân cư đoàn kết, an toàn, hạnh phúc; 100% hộ dân được sử dụng nước sạch hợp quy chuẩn; 100% di sản văn hóa được bảo tồn, số hóa; 100% khu dân cư có mô hình tự quản về an ninh trật tự và duy trì mô hình địa bàn không ma túy.

Nhóm tiêu chí về phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội (gồm 10 tiêu chí), tập trung xây dựng hạ tầng hiện đại, thông minh, đồng bộ và kết nối số, với các chỉ tiêu như: 100% khu dân cư đạt chuẩn hạ tầng đồng bộ; 100% khu dân cư được phủ sóng internet băng rộng; 100% dữ liệu chuyên ngành được số hóa, liên thông; trên 80% quyết định quản lý được hỗ trợ bởi dữ liệu số và phân tích dữ liệu.

Nhóm tiêu chí về phát triển kinh tế xã hội chủ nghĩa (gồm 7 tiêu chí), hướng tới xây dựng nền kinh tế phát triển nhanh, bền vững, đa dạng và dựa trên động lực tăng trưởng mới; trong đó phấn đấu tốc độ tăng trưởng bình quân đạt khoảng 15%/năm; tỷ trọng kinh tế số đạt trên 50%; không còn hộ nghèo và cận nghèo; thu nhập bình quân đầu người đạt mức cao hơn đáng kể so với bình quân chung toàn tỉnh; 100% doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh ứng dụng công nghệ số trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Nhóm tiêu chí về xây dựng hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa (gồm 8 tiêu chí) tập trung xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, quản trị hiện đại và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, với các mục tiêu như: 100% các chủ trương, chương trình phát triển liên quan đến Nhân dân được lấy ý kiến rộng rãi; 100% dịch vụ công trực tuyến toàn trình; mức độ hài lòng của người dân đối với chính quyền và dịch vụ hành chính công đạt gần tuyệt đối; 100% cán bộ, công chức đáp ứng tiêu chuẩn vị trí việc làm.

Về cơ sở xây dựng bộ tiêu chí, chúng tôi dựa trên 3 căn cứ chính:

Một là, cơ sở lý luận, gồm chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011); Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; các nghị quyết chiến lược của Trung ương và các ý kiến chỉ đạo, định hướng của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Hai là, cơ sở thực tiễn, xuất phát từ điều kiện phát triển cụ thể của Lào Cai, một tỉnh miền núi, biên giới, đa dân tộc, đang đẩy mạnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Ba là, yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, đó là chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển hiện đại; từ các chương trình riêng lẻ sang xây dựng một hệ sinh thái phát triển xã hội chủ nghĩa ở cấp cơ sở.

- Từ kinh nghiệm thực tế của tỉnh, xin đồng chí cho biết, khi cụ thể hóa các đặc trưng của mô hình chủ nghĩa xã hội ở tầm quốc gia vào một đơn vị địa phương (xã, phường), có những thuận lợi và khó khăn gì, nhất là việc lượng hóa các tiêu chí? Xin đồng chí chia sẻ cách làm của Lào Cai?

Về thuận lợi, Lào Cai có nền tảng thực tiễn khá tốt để triển khai mô hình. Những năm qua, tỉnh đã tích lũy nhiều kinh nghiệm trong xây dựng nông thôn mới, chuyển đổi số, cải cách hành chính, nâng cao chỉ số hạnh phúc, phát huy vai trò cộng đồng và triển khai hiệu quả các mô hình như “Tuyên vận”, “Người bản số”, tổ công nghệ số cộng đồng... Đồng thời, tỉnh đã quy tụ được sự đoàn kết, đồng thuận của Nhân dân, đây là nguồn lực rất quan trọng để triển khai các chủ trương mới.

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất là việc xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa là vấn đề rất mới, chưa có tiền lệ. Vì vậy, vấn đề đặt ra là làm thế nào để chuyển hóa các đặc trưng của chủ nghĩa xã hội thành các tiêu chí định lượng, các nhiệm vụ và giải pháp vừa phản ánh đúng bản chất của chủ nghĩa xã hội, vừa bảo đảm khả thi và phù hợp với thực tiễn. Đặc biệt, cần trả lời được câu hỏi: những giá trị của chủ nghĩa xã hội sẽ được người dân cảm nhận như thế nào trong đời sống hằng ngày.

Về cách làm, cùng với nghiên cứu lý luận, Lào Cai đã tiến hành khảo sát, đánh giá thực trạng các địa bàn dự kiến thí điểm; trên cơ sở đó từng bước nghiên cứu, làm rõ những vấn đề cốt lõi như: phát triển con người toàn diện được thể hiện qua những phương diện nào; dân chủ xã hội chủ nghĩa được phản ánh bằng mức độ tham gia, giám sát và thụ hưởng của Nhân dân ra sao; văn hóa xã hội chủ nghĩa được biểu hiện như thế nào trong đời sống cộng đồng; lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp cần được tổ chức và vận hành ra sao ở cấp cơ sở... Từ việc làm rõ các vấn đề đó, tỉnh mới tiếp tục chuyển hóa thành hệ thống mục tiêu, tiêu chí, nhiệm vụ và giải pháp cụ thể.

Cùng với đó, tỉnh xác định lựa chọn xã Trấn Yên và phường Lào Cai đại diện cho hai không gian nông thôn và đô thị biên giới để thí điểm, nhằm vừa làm, vừa tổng kết, vừa hoàn thiện mô hình. Quan điểm của chúng tôi là làm thận trọng, bài bản, có bước đi phù hợp; bởi mục tiêu cuối cùng không phải là có thêm một mô hình mới, mà là tạo ra những thay đổi thực chất để người dân được tham gia, được thụ hưởng và cảm nhận rõ hơn những giá trị tốt đẹp mà chủ nghĩa xã hội hướng tới.

- Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!