Đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên

Trong tiến trình lịch sử ấy, hội nhập quốc tế không chỉ là một lựa chọn, mà đã được định hình, phát triển và hoàn thiện thành một chủ trương nhất quán, xuyên suốt, gắn liền với đường lối phát triển của Đảng và lợi ích căn bản, lâu dài của quốc gia - dân tộc. Dự thảo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội XIV của Đảng nêu rõ: "Phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hóa, con người là nền tảng; tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên".

Từ hội nhập kinh tế đến hội nhập quốc tế toàn diện

Tại Đại hội VI (1986), trong bối cảnh đất nước đứng trước khủng hoảng kinh tế - xã hội nghiêm trọng, Đảng ta đã sớm nhận thức rằng, muốn phát triển phải đổi mới tư duy, trong đó có tư duy về đối ngoại và quan hệ kinh tế quốc tế. Quan điểm “tham gia phân công lao động quốc tế” được đặt ra như một yêu cầu khách quan để kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại.

Qua các kỳ Đại hội VII và VIII, tư duy hội nhập tiếp tục được bổ sung, phát triển theo hướng xây dựng nền kinh tế mở, gắn phát triển trong nước với thị trường khu vực và thế giới.

Đến Đại hội IX, chủ trương “chủ động hội nhập kinh tế quốc tế” được xác lập rõ ràng, nhấn mạnh yêu cầu phát huy nội lực, giữ vững độc lập, tự chủ, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa và lợi ích quốc gia - dân tộc. Đây không phải là sự thay đổi ngẫu nhiên, mà là kết quả của quá trình tổng kết thực tiễn sâu sắc, phản ánh bản lĩnh chính trị và tầm nhìn chiến lược của Đảng trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng.

Bước ngoặt quan trọng về tư duy hội nhập được đánh dấu tại Đại hội XI, khi Đảng ta chuyển từ “hội nhập kinh tế quốc tế” sang “chủ động, tích cực hội nhập quốc tế”. Hội nhập không còn bó hẹp trong lĩnh vực kinh tế, mà mở rộng sang các lĩnh vực chính trị, quốc phòng, an ninh, khoa học - công nghệ, văn hóa, xã hội. Nghị quyết số 22-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế (năm 2013) đã thống nhất nhận thức, tạo khuôn khổ chiến lược cho tiến trình hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.

Đại hội XIII tiếp tục khẳng định và nâng tầm tư duy này, đặt hội nhập quốc tế trong tổng thể đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại; bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc trên cơ sở luật pháp quốc tế. Từ đây, hội nhập quốc tế thực sự trở thành một động lực chiến lược của phát triển đất nước.

Trong bối cảnh thế giới bước vào giai đoạn biến động sâu sắc, ngày 24/1/2025 Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới. Nghị quyết xác định mục tiêu tổng quát là nâng cao chất lượng, hiệu quả, tính đồng bộ và toàn diện của quá trình hội nhập quốc tế, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước, đồng thời tranh thủ tối đa các nguồn lực bên ngoài nhằm xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường và phát triển nhanh, bền vững… Mục tiêu cụ thể là: Hội nhập kinh tế quốc tế; Hội nhập quốc tế về chính trị, quốc phòng, an ninh; Hội nhập quốc tế về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, văn hóa, xã hội, du lịch, môi trường, giáo dục - đào tạo, y tế và các lĩnh vực khác; Nâng cao năng lực và bản lĩnh chính trị hội nhập quốc tế.

Nghị quyết 59-NQ/TW, được coi là quyết sách đột phá, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong tiến trình hội nhập quốc tế của đất nước, xác định hội nhập là động lực chiến lược để Việt Nam vững bước vào kỷ nguyên mới.

Dự thảo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội XIV của Đảng nêu rõ: "Phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hoá, con người là nền tảng; tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên".

Những thành tựu nổi bật

Những thành tựu nổi bật về hội nhập quốc tế của Việt Nam hiện nay là kết quả của cả một quá trình tích lũy lâu dài, bền bỉ trong suốt 40 năm Đổi mới.

Đến nay, Việt Nam hiện đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 194 quốc gia, trong đó có toàn bộ 193 quốc gia thành viên Liên hợp quốc. Trong nhiệm kỳ 2021-2025, Việt Nam đã ký tổng cộng 927 cam kết, thỏa thuận quốc tế với các đối tác (riêng năm 2025 là gần 350 thỏa thuận); trong đó, Việt Nam đã nâng cấp quan hệ với 24 nước. Đến nay, số lượng đối tác có quan hệ từ mức Đối tác toàn diện trở lên là 42 nước; đặc biệt, Việt Nam có quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với toàn bộ 5 nước thành viên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và hầu hết các nước G20.

Việt Nam hiện là thành viên tích cực của hơn 70 tổ chức khu vực và quốc tế. Trong những năm qua, Việt Nam đã phát huy vai trò chủ động dẫn dắt trên nhiều diễn đàn quốc tế và khu vực như: Liên hợp quốc, ASEAN, APEC, WEF, BRICS mở rộng, Thượng đỉnh G20, được sự ủng hộ, đánh giá cao của bạn bè và đối tác; chủ động thúc đẩy và tổ chức thành công Diễn đàn Tương lai ASEAN, Hội nghị Thượng đỉnh Đối tác vì phát triển bền vững và các mục tiêu toàn cầu (P4G), Đại Lễ Phật đản Vesak, Lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng…; tham gia tích cực vào các hoạt động gìn giữ hòa bình, hợp tác quốc phòng đa phương. Qua đó, vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam không ngừng được nâng cao.

Từ một nền kinh tế kém phát triển, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những nền kinh tế có độ mở cao của thế giới, tham gia sâu vào các chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu. Tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Ban Chỉ đạo quốc gia về Hội nhập quốc tế (diễn ra sáng 14/1/2026), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho biết, trong bối cảnh kinh tế, thương mại và đầu tư toàn cầu suy giảm, kim ngạch xuất, nhập khẩu của Việt Nam vẫn đạt mức kỷ lục trên 920 tỷ USD, xuất siêu hơn 21 tỷ USD; vốn FDI giải ngân đạt khoảng 28 - 29 tỷ USD, cao nhất từ trước tới nay. Những con số này phản ánh niềm tin ngày càng lớn của cộng đồng quốc tế đối với môi trường đầu tư, kinh doanh và triển vọng phát triển của Việt Nam.

Theo thông tin tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Ban Chỉ đạo quốc gia về Hội nhập quốc tế, sau một năm triển khai thực hiện Nghị quyết 59-NQ/TW, sự chỉ đạo đúng đắn, kịp thời của Đảng đã giúp định hình tư duy mới về hội nhập quốc tế đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới; nhận thức của các bộ, ngành, địa phương về công tác hội nhập quốc tế có bước chuyển căn bản.

Hội nhập quốc tế về kinh tế chuyển trạng thái nhanh nhạy để thích ứng với biến động, tranh thủ thu hút các nguồn lực quan trọng, đột phá bên ngoài, góp phần tái cấu trúc, đổi mới mô hình tăng trưởng bền vững, tự cường hơn. Hội nhập quốc tế về chính trị, quốc phòng, an ninh có nhiều bước tiến mới, là nền tảng trụ cột trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, củng cố và mở rộng cục diện đối ngoại thuận lợi, nâng cao tiềm lực và vị thế quốc tế của đất nước.

Hội nhập quốc tế về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được thúc đẩy mạnh mẽ, trở thành trọng tâm trong hợp tác với các đối tác, phục vụ thiết thực mục tiêu chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu. Hội nhập quốc tế về văn hóa, xã hội, du lịch, môi trường, giáo dục - đào tạo, y tế và các lĩnh vực khác có nhiều chuyển biến tích cực, vừa gia tăng vị thế, sức mạnh mềm của đất nước, vừa phục vụ đắc lực mục tiêu phát triển bền vững, bao trùm, lấy con người làm trung tâm.

Các bộ, ngành, địa phương phát huy vai trò tích cực, chủ động hơn trong triển khai các hoạt động hội nhập quốc tế và có nhiều cách làm sáng tạo, ký nhiều cam kết, thỏa thuận, điều ước quốc tế mang lại lợi ích thiết thực. Nhiều địa phương giáp biên giới với Trung Quốc, Lào, Campuchia chủ động phát triển kinh tế biên giới, kinh tế cửa khẩu, kết nối hạ tầng, logistics và hàng hóa, dịch vụ, qua đó trực tiếp củng cố đường biên giới hòa bình, hữu nghị và mở rộng không gian chiến lược, phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Đánh giá kết quả triển khai Nghị quyết 59 và công tác hội nhập quốc tế trong 1 năm qua, Thủ tướng Chính phủ khẳng định hội nhập kinh tế quốc tế đã góp phần làm cho vai trò, vị thế của đất nước được nâng lên, trong đó ngoại giao kinh tế đưa đất nước chuyển đổi trạng thái nhanh, thích ứng với biến động từ môi trường bên ngoài, “hóa giải thách thức, nắm bắt cơ hội, hiện thực hóa mục tiêu”.

Hội nhập quốc tế là sự nghiệp của cả hệ thống chính trị và toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng

Phát biểu tại Hội nghị Ban Chỉ đạo quốc gia về Hội nhập quốc tế ngày 14/1/2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi trạng thái hội nhập, từ “xin - nhận”, “gia nhập”, “tham gia” sang “chủ động đóng góp, xây dựng và định hình quan hệ quốc tế”; “sẵn sàng đóng vai trò nòng cốt dẫn dắt hòa giải trong các vấn đề hòa bình, an ninh và phát triển của thế giới”.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định, hội nhập quốc tế là sự nghiệp của cả hệ thống chính trị và toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước; người dân, doanh nghiệp là trung tâm, chủ thể, động lực, nguồn lực thực hiện hội nhập quốc tế. Thủ tướng Chính phủ lưu ý các bộ, ngành, cơ quan, đơn vị, địa phương trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn chủ động, tích cực thực hiện công tác hội nhập quốc tế với phương châm tăng cường chiều sâu, đẩy mạnh chiều rộng, nâng cao hiệu quả.

Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu tiếp tục quán triệt sâu sắc, đổi mới tư duy, nhận thức và hành động, hoàn thiện lý luận của Đảng về đối ngoại và hội nhập quốc tế trong tình hình mới, khẩn trương xây dựng Nghị quyết về một số định hướng, chủ trương lớn về đường lối đối ngoại của Đại hội XIV. Nâng cao chất lượng hội nhập kinh tế phục vụ phát triển các lĩnh vực chiến lược. Đẩy mạnh hội nhập quốc tế về chính trị sâu rộng, thực chất, hiệu quả. Tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa đối ngoại, quốc phòng và an ninh tạo thành “phòng tuyến tổng hợp từ xa".

Cùng với đó, đẩy mạnh hội nhập quốc tế về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; triển khai đồng bộ hội nhập quốc tế về văn hóa, xã hội, du lịch, môi trường, y tế, giáo dục đào tạo và các lĩnh vực khác. Quyết liệt thúc đẩy ký kết và triển khai hiệu quả, thực chất các cam kết, thỏa thuận quốc tế. Tiếp tục phát huy vai trò của Ban Chỉ đạo quốc gia về hội nhập quốc tế là đầu mối điều phối, chỉ đạo, xử lý kịp thời, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách, các vấn đề liên ngành, liên vùng; không ngừng nâng cao hiệu lực, hiệu quả chỉ đạo, điều phối triển khai hội nhập quốc tế.

Nhấn mạnh nhiệm vụ đặt ra cho năm 2026 và thời gian tới về hội nhập quốc tế là rất nặng nề, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, các thành viên Ban Chỉ đạo tiếp tục phát huy tinh thần "đã nói là làm, đã cam kết là phải thực hiện; đã làm, đã thực hiện là phải có hiệu quả", "chỉ bàn làm, không bàn lùi", đưa hội nhập quốc tế thực sự trở thành nhiệm vụ của toàn thể hệ thống chính trị, theo đúng tinh thần mà Nghị quyết 59 - NQ/TW đã đề ra để đất nước ta thực sự “vươn mình trong hội nhập quốc tế”, vững bước tiến vào kỷ nguyên mới của dân tộc.