Với thượng tá Phạm Khắc Trường – Chính trị viên Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (lâm thời), Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh thì hành trình ấy không chỉ là nhiệm vụ được giao mà còn là trách nhiệm và sự tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Tháng 5/2026, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lào Cai thành lập lực lượng chuyên trách thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm”. Lúc đó thượng tá Phạm Khắc Trường đang công tác tại Ban chỉ huy Phòng thủ khu vực 5 - Mậu A đã tình nguyện lên đường nhận nhiệm vụ mới. Từ cán bộ làm công tác quân sự ở cơ sở anh chuyển sang công việc đặc thù đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ và cả sức chịu đựng trước điều kiện địa hình khắc nghiệt.
Tham gia tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thường là những chuyến đi thực địa tại các khu vực có địa hình rừng núi hiểm trở, phức tạp. Có những ngày, anh cùng đồng đội phải đi bộ nhiều giờ xuyên rừng, vượt dốc, mang theo lương thực, dụng cụ chuyên dụng và thiết bị phục vụ tìm kiếm. Trong quá trình tìm kiếm, anh không chỉ tổ chức công việc mà còn trực tiếp tham gia từng phần việc như: khảo sát, xác minh, đối chiếu từng thông tin với hồ sơ lưu trữ, sơ đồ chiến trường, lời kể của nhân chứng để không bỏ sót bất kỳ manh mối nào.
Ngồi nghỉ bên sườn núi sau nhiều giờ khảo sát, thượng tá Phạm Khắc Trường chia sẻ: Có những lúc rất vất vả nhưng mỗi khi nghĩ đến việc mình có thể góp phần đưa liệt sĩ trở về với gia đình, chúng tôi lại có thêm động lực để tiếp tục cố gắng. Còn thông tin, còn hy vọng thì chúng tôi vẫn phải tiếp tục tìm kiếm.
Với suy nghĩ ấy, trong mỗi chuyến đi, anh Trường luôn là người đi đầu, trực tiếp bám địa bàn, khảo sát từng vị trí, không ngại những cung đường rừng núi hiểm trở. Công việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ vốn gian nan, có địa điểm phải đi bộ nhiều giờ, có thông tin đã bị thời gian làm phai mờ, dấu tích chiến trường không còn nguyên vẹn. Thế nhưng anh Trường cùng các đồng đội luôn bám sát hiện trường. Sự có mặt trực tiếp trên từng cung đường, từng điểm tìm kiếm vừa giúp anh nắm chắc tình hình vừa tạo động lực để đồng đội tiếp tục.
Sự quyết liệt trong thực hiện nhiệm vụ còn được thể hiện không chỉ trên thực địa mà cả trong cách anh tổ chức công việc. Là Chính trị viên của Đội, Thượng tá Phạm Khắc Trường luôn chú trọng giữ tinh thần cho cán bộ, chiến sĩ trong những ngày dài bám rừng, bám núi. Với anh, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ tập thể nhưng cán bộ phải là người nhận phần khó về mình, nhất là ở thời điểm công việc gặp trở ngại hoặc chưa có kết quả.
Thượng tá Phùng Đức Anh - Đội trưởng Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (lâm thời) cho biết: “Đồng chí Trường là người rất trách nhiệm, luôn đi đầu trong những khu vực khó khăn. Đồng chí Trường cũng thường xuyên nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của anh em trong đội để kịp thời giải quyết và luôn động viên mọi người cố gắng, rà soát lại từng vị trí. Đồng chí luôn nhắc chúng tôi rằng, phía sau mỗi thông tin về liệt sĩ là một gia đình đang mong chờ, vì vậy phải làm hết trách nhiệm, không được bỏ cuộc khi chưa có kết quả.”
Những nỗ lực ấy đang góp phần tạo nên kết quả chung của Lào Cai trong thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Chỉ trong 7 tháng năm 2026, đồng chí Trường đã cùng các lực lượng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thực hiện trên 4.500 ngày công, thực hiện đào bới khoảng 742 ha và phát quang 226 ha.
Với thượng tá Phạm Khắc Trường cũng như các thành viên của Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (lâm thời) kết quả của một cuộc tìm kiếm không chỉ được tính bằng diện tích đã khảo sát hay số ngày công đã thực hiện, điều quan trọng hơn là từ những dữ liệu tưởng như rời rạc, có thể xác định được nơi một người lính đã nằm lại.
Những nỗ lực của thượng tá Phạm Khắc Trường đã được ghi nhận bằng phần thưởng đột xuất của Quân khu 2 vì có thành tích trong tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Đặc biệt, lễ thăng quân hàm được tổ chức ngay tại thực địa trong thời gian thực hiện nhiệm vụ đã trở thành dấu ấn đặc biệt trong cuộc đời quân ngũ của anh.
Thượng tá Phạm Khắc Trường chia sẻ: “Được tổ chức lễ thăng quân hàm ngay tại thực địa với tôi đó là dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời quân ngũ. Đó không chỉ là niềm vinh dự của cá nhân mà còn là sự ghi nhận đối với những người lính đang lặng thầm thực hiện nhiệm vụ mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc”.
Đại tá Hoàng Văn Toàn - Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cho biết: “Đồng chí Phạm Khắc Trường là cán bộ có tinh thần trách nhiệm cao, luôn chủ động, tận tụy và không quản ngại khó khăn trong thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Những đóng góp của đồng chí đã góp phần cùng tập thể hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Việc Quân khu 2 khen thưởng đột xuất là sự ghi nhận xứng đáng đối với những nỗ lực của cá nhân đồng chí, đồng thời cũng là sự động viên đối với toàn thể cán bộ, chiến sĩ đang thực hiện nhiệm vụ.”
Hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ vẫn còn không ít gian nan khi địa hình đã nhiều thay đổi, nhân chứng ngày càng ít. Nhiều khu vực tìm kiếm nằm sâu trong rừng núi, đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ phải kiên trì bám địa bàn, lần tìm từng dấu vết và xác minh từng thông tin. Với Thượng tá Phạm Khắc Trường, mỗi manh mối được làm rõ không chỉ mở thêm hướng tìm kiếm, còn góp phần nối lại khoảng trống của lịch sử. Đó cũng chính là cách thiết thực nhất mà anh Trường cũng như những đồng đội tri ân những người đã hiến dâng tuổi xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
Từ các nguồn thông tin và kết quả khảo sát, tìm kiếm, đến nay, tỉnh Lào Cai đã quy tập được 27 hài cốt liệt sĩ; khảo sát 32 mộ liệt sĩ; lấy 824 mẫu ADN hài cốt liệt sĩ trong tổng số 1.259 mẫu.
