Dân số Việt Nam đối mặt giảm sinh, già hóa và mất cân bằng giới tính

Việt Nam đang đối mặt với những thách thức lớn như mức sinh thấp kỷ lục, mất cân bằng giới tính khi sinh trầm trọng và già hóa dân số nhanh chóng, theo Bộ Y tế.

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết như trên tại Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới ngày 11/7, đồng thời cho biết thêm rằng những thách thức này ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của đất nước.

Bà Lan cho biết tổng tỷ suất sinh đã giảm xuống mức thấp nhất trong lịch sử và dự kiến sẽ tiếp tục giảm trong những năm tới. Dẫn chứng kết quả điều tra biến động dân số tháng 4/2024, Bộ trưởng Lan chỉ ra tổng tỷ suất sinh đã giảm từ 2,01 con/phụ nữ năm 2022 xuống 1,96 vào năm 2023 và 1,91 năm 2024. Đây là mức thấp nhất trong lịch sử nhân khẩu học của Việt Nam.

Bên cạnh mức sinh thấp, quá trình già hóa dân số đang diễn ra với tốc độ nhanh. Năm 2024, tuổi thọ trung bình của người Việt Nam đạt 74,7 tuổi, cao hơn nhiều quốc gia có cùng mức thu nhập. Tuy nhiên, số năm sống khỏe mạnh chỉ khoảng 65 tuổi, cho thấy người Việt có hơn 10 năm sống trong bệnh tật.

Ngoài ra, tầm vóc, thể lực và chất lượng cuộc sống của người dân tại các vùng sâu xa, và vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều hạn chế. Tình trạng mang thai và sinh con ở nữ giới vị thành niên vẫn diễn ra, đặc biệt là tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống ở khu vực Tây Nguyên, Trung du miền núi phía Bắc.

Dù đã được kiểm soát, nhưng tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn nghiêm trọng. Cụ thể, tỷ số này là 110,5 bé trai/100 bé gái vào năm 2009, tăng lên 111,5 bé trai/100 bé gái vào năm 2019, và hiện ở mức 111,4 bé trai/100 bé gái vào năm 2024.

Sự mất cân bằng này tác động tiêu cực đến cấu trúc dân số tương lai, dẫn đến dư thừa nam giới. Tổng cục Thống kê dự báo nếu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn cao, Việt Nam sẽ dư thừa 1,5 triệu nam giới từ 15 đến 49 tuổi vào năm 2034, và con số này có thể lên tới 1,8 triệu vào năm 2059.

Về Chỉ số phát triển con người (HDI), Việt Nam hiện nằm trong nhóm thấp so với các quốc gia khác trên thế giới, xếp hạng 93 trên tổng số 193 quốc gia và vùng lãnh thổ.

11-7-dan-so-vn-1163.jpg
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tại sự kiện.

Trước bối cảnh này, Bộ Y tế đang tập trung xây dựng Luật Dân số và Chương trình mục tiêu chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.

Trong dự thảo Luật Dân số, Bộ Y tế đề xuất nhiều ưu tiên trọng tâm để khuyến sinh, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với dân số đang già đi, như tăng thời gian nghỉ thai sản, hỗ trợ tiền mặt hoặc quà tặng khi sinh con. Các mẹ bầu được hỗ trợ sàng lọc trước sinh và sơ sinh để con chào đời khỏe mạnh. Đặc biệt, những gia đình này được ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội và nhiều hỗ trợ khác tùy theo tình hình phát triển kinh tế - xã hội của từng thời kỳ.

Một điểm nhấn đặc biệt là đề xuất ưu đãi tài chính, hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật cho các gia đình sinh hai con gái. Đồng thời, sẽ có những biện pháp cụ thể để giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, áp dụng linh hoạt cho từng địa phương và trên cả nước.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế đang xây dựng và phát triển các cơ sở hỗ trợ, chăm sóc người cao tuổi, đào tạo thêm nhiều nhân lực chuyên về chăm sóc người già. Chẳng hạn sẽ có các suất học bổng, hỗ trợ học phí cho các sinh viên theo học chuyên ngành lão khoa tại các trường y tế công lập.

Dự thảo Luật Dân số sẽ được Bộ Tư pháp thẩm định trong hôm nay, dự kiến trình Chính phủ để trình Quốc hội có ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ 10 (tháng 10/2025).

vnexpress.net

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Dịch vụ dọn nhà dịp Tết kín lịch trước cả tháng

Dịch vụ dọn nhà dịp Tết kín lịch trước cả tháng

Càng gần tết Nguyên đán, nhu cầu vệ sinh nhà ở của người dân tại Lào Cai lại tăng cao đột biến. Thay vì tự dọn như trước đây, ngày càng nhiều gia đình lựa chọn dịch vụ dọn nhà chuyên nghiệp, vì thế, đến thời điểm này, nhiều đơn vị đã kín lịch dọn nhà Tết từ rất sớm.

Trạm Tấu nỗ lực để người dân an cư đón tết

Trạm Tấu nỗ lực để người dân an cư đón tết

Những ngày này, ở xã vùng cao Trạm Tấu, tiếng cười nói, tiếng máy và bước chân lao động rộn rã hơn bao giờ hết, khi chính quyền cùng người dân tất bật hoàn thiện những căn nhà mới, đảm bảo 3 cứng trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đang đến cận kề.

Dân số Việt Nam đứng 3 Đông Nam Á, thứ 16 thế giới

Dân số Việt Nam đứng 3 Đông Nam Á, thứ 16 thế giới

Năm 2025, quy mô dân số nước ta là 102,3 triệu người, đứng thứ 3 Đông Nam Á và đứng thứ 16 thế giới. Dự báo, nếu mức sinh tiếp tục giảm thấp, đến 2036, Việt Nam sẽ kết thúc thời kỳ dân số vàng. Năm 2051, dân số sẽ bắt đầu tăng trưởng âm.

Giải thưởng VinFuture khởi động mùa giải 2026, tiếp nhận đề cử đến ngày 17/4

Giải thưởng VinFuture khởi động mùa giải 2026, tiếp nhận đề cử đến ngày 17/4

Giải thưởng VinFuture chính thức công bố khởi động mùa giải 2026 và tiếp nhận đề cử đến 14h ngày 17/4/2026 (theo giờ Việt Nam). Các phát minh và giải pháp khoa học - công nghệ cần mang lại lợi ích cho hàng triệu người và được đề cử bởi các tổ chức, cá nhân uy tín trong lĩnh vực khoa học - công nghệ trên toàn cầu.

Triển khai thành công kỹ thuật can thiệp động mạch vành tại Bệnh viện Đa khoa số 2 tỉnh Lào Cai

Triển khai thành công kỹ thuật can thiệp động mạch vành tại Bệnh viện Đa khoa số 2 tỉnh Lào Cai

Ngày 22/1, Bệnh viện Đa khoa số 2 tỉnh Lào Cai vừa tiếp nhận chuyển giao thành công kỹ thuật can thiệp động mạch vành - kỹ thuật chuyên sâu, thuộc nhóm kỹ thuật đặc biệt trong lĩnh vực tim mạch, đánh dấu bước tiến quan trọng trong phát triển y tế kỹ thuật cao tại Bệnh viện.

Cải cách hành chính trong hoạt động xuất - nhập cảnh

Cải cách hành chính trong hoạt động xuất - nhập cảnh

Thực hiện chủ trương đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số, thời gian qua, công tác quản lý xuất - nhập cảnh trên địa bàn tỉnh Lào Cai đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ, tạo thuận lợi cho công dân Việt Nam và người nước ngoài.

Giải pháp để thoát nghèo bền vững ở vùng cao

Giải pháp để thoát nghèo bền vững ở vùng cao

Thoát nghèo ở vùng cao không chỉ là mục tiêu trước mắt mà còn là bài toán dài hạn, đòi hỏi những giải pháp căn cơ, đồng bộ và phù hợp với điều kiện thực tiễn từng địa bàn. Thực tế cho thấy, nếu chỉ hỗ trợ theo kiểu “cho không”, thiếu định hướng sinh kế và không thay đổi tư duy sản xuất thì nguy cơ tái nghèo vẫn luôn hiện hữu. Vì vậy, để thoát nghèo bền vững, các địa phương vùng cao đang từng bước triển khai nhiều giải pháp mang tính lâu dài, lấy người dân làm trung tâm.

Tăng cường đảm bảo trật tự, an toàn giao thông dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Tết Nguyên đán Bính Ngọ

Tăng cường đảm bảo trật tự, an toàn giao thông dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Tết Nguyên đán Bính Ngọ

Những ngày này, lực lượng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Lào Cai đang đồng loạt ra quân với tinh thần quyết tâm cao với mục tiêu bảo đảm trật tự, an toàn giao thông phục vụ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và dịp trước, trong, sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ.

Thời tiết ngày 22/1: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ rét đậm, biển động mạnh

Thời tiết ngày 22/1: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ rét đậm, biển động mạnh

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 22/1, không khí lạnh đã ảnh hưởng đến hầu hết khu vực Bắc Trung Bộ và một số nơi ở Tây Bắc Bộ. Ở Đông Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ xuất hiện mưa, mưa rào rải rác; nhiệt độ nhiều nơi giảm sâu từ 4 - 10 độ C. Trên biển, vịnh Bắc Bộ đã có gió Đông Bắc mạnh cấp 6, giật cấp 7, biển động.

fb yt zl tw