Dân số Việt Nam đối mặt giảm sinh, già hóa và mất cân bằng giới tính

Việt Nam đang đối mặt với những thách thức lớn như mức sinh thấp kỷ lục, mất cân bằng giới tính khi sinh trầm trọng và già hóa dân số nhanh chóng, theo Bộ Y tế.

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết như trên tại Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới ngày 11/7, đồng thời cho biết thêm rằng những thách thức này ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của đất nước.

Bà Lan cho biết tổng tỷ suất sinh đã giảm xuống mức thấp nhất trong lịch sử và dự kiến sẽ tiếp tục giảm trong những năm tới. Dẫn chứng kết quả điều tra biến động dân số tháng 4/2024, Bộ trưởng Lan chỉ ra tổng tỷ suất sinh đã giảm từ 2,01 con/phụ nữ năm 2022 xuống 1,96 vào năm 2023 và 1,91 năm 2024. Đây là mức thấp nhất trong lịch sử nhân khẩu học của Việt Nam.

Bên cạnh mức sinh thấp, quá trình già hóa dân số đang diễn ra với tốc độ nhanh. Năm 2024, tuổi thọ trung bình của người Việt Nam đạt 74,7 tuổi, cao hơn nhiều quốc gia có cùng mức thu nhập. Tuy nhiên, số năm sống khỏe mạnh chỉ khoảng 65 tuổi, cho thấy người Việt có hơn 10 năm sống trong bệnh tật.

Ngoài ra, tầm vóc, thể lực và chất lượng cuộc sống của người dân tại các vùng sâu xa, và vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều hạn chế. Tình trạng mang thai và sinh con ở nữ giới vị thành niên vẫn diễn ra, đặc biệt là tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống ở khu vực Tây Nguyên, Trung du miền núi phía Bắc.

Dù đã được kiểm soát, nhưng tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn nghiêm trọng. Cụ thể, tỷ số này là 110,5 bé trai/100 bé gái vào năm 2009, tăng lên 111,5 bé trai/100 bé gái vào năm 2019, và hiện ở mức 111,4 bé trai/100 bé gái vào năm 2024.

Sự mất cân bằng này tác động tiêu cực đến cấu trúc dân số tương lai, dẫn đến dư thừa nam giới. Tổng cục Thống kê dự báo nếu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn cao, Việt Nam sẽ dư thừa 1,5 triệu nam giới từ 15 đến 49 tuổi vào năm 2034, và con số này có thể lên tới 1,8 triệu vào năm 2059.

Về Chỉ số phát triển con người (HDI), Việt Nam hiện nằm trong nhóm thấp so với các quốc gia khác trên thế giới, xếp hạng 93 trên tổng số 193 quốc gia và vùng lãnh thổ.

11-7-dan-so-vn-1163.jpg
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tại sự kiện.

Trước bối cảnh này, Bộ Y tế đang tập trung xây dựng Luật Dân số và Chương trình mục tiêu chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.

Trong dự thảo Luật Dân số, Bộ Y tế đề xuất nhiều ưu tiên trọng tâm để khuyến sinh, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với dân số đang già đi, như tăng thời gian nghỉ thai sản, hỗ trợ tiền mặt hoặc quà tặng khi sinh con. Các mẹ bầu được hỗ trợ sàng lọc trước sinh và sơ sinh để con chào đời khỏe mạnh. Đặc biệt, những gia đình này được ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội và nhiều hỗ trợ khác tùy theo tình hình phát triển kinh tế - xã hội của từng thời kỳ.

Một điểm nhấn đặc biệt là đề xuất ưu đãi tài chính, hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật cho các gia đình sinh hai con gái. Đồng thời, sẽ có những biện pháp cụ thể để giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, áp dụng linh hoạt cho từng địa phương và trên cả nước.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế đang xây dựng và phát triển các cơ sở hỗ trợ, chăm sóc người cao tuổi, đào tạo thêm nhiều nhân lực chuyên về chăm sóc người già. Chẳng hạn sẽ có các suất học bổng, hỗ trợ học phí cho các sinh viên theo học chuyên ngành lão khoa tại các trường y tế công lập.

Dự thảo Luật Dân số sẽ được Bộ Tư pháp thẩm định trong hôm nay, dự kiến trình Chính phủ để trình Quốc hội có ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ 10 (tháng 10/2025).

vnexpress.net

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

“Từ cỏ hóa vàng” và hành trình chinh phục giải Nhất

“Từ cỏ hóa vàng” và hành trình chinh phục giải Nhất

Trong bối cảnh thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đưa khoa học - công nghệ vào thực tiễn theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, tại Lào Cai đã xuất hiện nhiều mô hình khởi nghiệp gắn với nghiên cứu khoa học. Tiêu biểu là Dự án “Từ cỏ hóa vàng” của nhóm sinh viên Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tỉnh Lào Cai. Dự án vừa giành giải Nhất tại Cuộc thi “Sinh viên Đại học Thái Nguyên với ý tưởng khởi nghiệp năm 2026”, mở ra hướng đi mới trong kết nối nghiên cứu với thương mại hóa sản phẩm nông nghiệp.

Hơn 100 cán bộ, nhân viên Agribank diễn tập phòng cháy, chữa cháy

Hơn 100 cán bộ, nhân viên Agribank diễn tập phòng cháy, chữa cháy

Sáng 10/5, các chi nhánh ngân hàng Agribank Nghĩa Lộ, Trạm Tấu, Mù Cang Chải và Văn Chấn đã phối hợp với Đội Chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ khu vực số 2 tỉnh Lào Cai tổ chức tập huấn, diễn tập phương án phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ nhằm nâng cao kỹ năng xử lý tình huống khi xảy ra sự cố cháy nổ.

Người dân xã Hợp Thành mong chờ nguồn nước sạch sinh hoạt

Người dân xã Hợp Thành mong chờ nguồn nước sạch sinh hoạt

Nhiều năm nay, thiếu nước sạch sinh hoạt vẫn là nỗi lo thường trực của người dân xã Hợp Thành, tỉnh Lào Cai. Những ngày nắng hạn kéo dài, không ít hộ dân phải đi xin nước dùng tạm, còn mùa mưa lại thấp thỏm với nguồn nước đục ngầu từ khe suối. Bởi vậy, việc Dự án Nhà máy nước Ngòi Đường chính thức được ký kết triển khai đang mở ra kỳ vọng lớn về nguồn nước sạch ổn định, an toàn và bền vững cho hàng nghìn hộ dân nơi đây.

Ngày hội “Điều em muốn nói” năm 2026: Lan tỏa tiếng nói, ước mơ của thiếu nhi Lào Cai

Ngày hội “Điều em muốn nói” năm 2026: Lan tỏa tiếng nói, ước mơ của thiếu nhi Lào Cai

Hướng tới kỷ niệm 85 năm Ngày thành lập Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh (15/5/1941 - 15/5/2026), sáng 10/5, Tỉnh đoàn, Hội đồng Đội tỉnh Lào Cai tổ chức Ngày hội “Điều em muốn nói” năm 2026 với nhiều hoạt động ý nghĩa, tạo sân chơi bổ ích cho đội viên, thiếu nhi trên địa bàn tỉnh.

Lừa đảo dưới chiêu xác thực thông tin thuê bao di động

Lừa đảo dưới chiêu xác thực thông tin thuê bao di động

Lợi dụng quy định mới về xác thực thông tin thuê bao di động, nhiều đối tượng đã giả danh cơ quan chức năng, nhà mạng để chiếm quyền kiểm soát SIM, từ đó đánh cắp mã OTP và rút tiền trong tài khoản ngân hàng. Thủ đoạn ngày càng tinh vi, có tổ chức, gây thiệt hại lớn cho người dân.

Gian nan cung đường ở xã Ngũ Chỉ Sơn

Gian nan cung đường ở xã Ngũ Chỉ Sơn

Dưới chân dãy Hoàng Liên hùng vĩ, gần 500 hộ dân tại các thôn Lủ Khấu, Sín Chải, Yên Sơn, Kim Ngan, Xả Chải, Can Hồ Chải thuộc xã Ngũ Chỉ Sơn, tỉnh Lào Cai đang hằng ngày đối mặt với hiểm nguy trên tuyến đường liên xã Bản Khoang - Phìn Ngan (cũ). Từng là con đường bê tông sạch đẹp, nhưng nay xuống cấp nghiêm trọng đã biến nơi đây thành nỗi ám ảnh đối với người dân địa phương.

Thời tiết ngày 10/5: Bắc Bộ mưa dông diện rộng

Thời tiết ngày 10/5: Bắc Bộ mưa dông diện rộng

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày 10/5, khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ tiếp tục xuất hiện mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa rất to, tiềm ẩn nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập úng tại nhiều địa phương.

Viết lên bài ca hạnh phúc

Viết lên bài ca hạnh phúc

Giữa nhịp sống hối hả, có một nơi luôn lặng lẽ tỏa ra hơi ấm của sự thấu hiểu và sẻ chia, đó là Trung tâm Công tác xã hội và Bảo trợ xã hội số 1 tỉnh Lào Cai - ngôi nhà chung của hơn 50 tâm hồn trẻ thơ có hoàn cảnh khó khăn. Tại đây, suốt nhiều năm qua, những "người mẹ" hiền vẫn thầm lặng thức khuya, dậy sớm, dùng trái tim nóng để vỗ về những mảnh đời khiếm khuyết.

Lào Cai có nhiều thí sinh dự thi và đoạt giải cao tại Cuộc thi Violympic cấp quốc gia

Lào Cai có nhiều thí sinh dự thi và đoạt giải cao tại Cuộc thi Violympic cấp quốc gia

Với hơn 1 triệu lượt thí sinh tham gia, sau 5 vòng tranh tài, cuộc thi đã vinh danh 32.303 học sinh xuất sắc ở các bộ môn Toán, Toán tiếng Anh, Tiếng Việt, Khoa học tự nhiên, Lịch sử và Địa lý. Theo Ban Tổ chức, năm nay cuộc thi thu hút đông đảo thí sinh đến từ các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa, trong đó có Lào Cai.

Để tiếng Anh trở thành niềm đam mê của học sinh

Để tiếng Anh trở thành niềm đam mê của học sinh

Trong kỷ nguyên số hiện nay, ngoại ngữ không đơn thuần là một môn học mà ngày càng trở thành công cụ quan trọng giúp thế hệ trẻ mở rộng tri thức, tự tin hội nhập. Nhận thức rõ điều đó, nhiều trường học trên địa bàn tỉnh Lào Cai đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới toàn diện phương pháp giảng dạy, từng bước đưa tiếng Anh trở thành môn học yêu thích, khơi gợi niềm đam mê tự thân trong mỗi học sinh.

Vì một thế hệ không còn nỗi lo thiếu máu huyết tán

Vì một thế hệ không còn nỗi lo thiếu máu huyết tán

Thalassemia hay bệnh tan máu bẩm sinh là một nhóm bệnh huyết sắc tố gây thiếu máu, tan máu di truyền. Bệnh Thalassemia đang âm thầm ảnh hưởng đến rất nhiều trẻ em, buộc các em phải gắn bó với bệnh viện, với những lần truyền máu kéo dài suốt cuộc đời. Đằng sau đó là những nỗi lo thường trực của gia đình và những nỗ lực không ngừng của đội ngũ y tế, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao nhận thức cộng đồng trong công tác sàng lọc, phòng bệnh từ sớm.

Trên 400 người tham gia Ngày hội hiến máu tình nguyện hè 2026 tại Lào Cai

Trên 400 người tham gia Ngày hội hiến máu tình nguyện hè 2026 tại Lào Cai

Sáng 09/5, Ban Chỉ đạo vận động hiến máu tình nguyện tỉnh Lào Cai, Hội Chữ thập đỏ tỉnh phối hợp với Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh, Bệnh viện Đa khoa số 3 tỉnh và Ban Chỉ đạo vận động hiến máu tình nguyện phường Nghĩa Lộ tổ chức chương trình hiến máu tình nguyện hè năm 2026 với chủ đề “Trao giọt máu hồng, gieo hy vọng sống”.

fb yt zl tw