Năm 2025, hướng đến nhiều sự kiện lớn, Chủ tịch nước đã đặc xá cho trên 8.000 phạm nhân. Tiếp đó, nhân 80 năm Ngày Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, Chủ tịch nước quyết định đặc xá đợt 2. Hiện các bộ, ngành, đơn vị chức năng đang khẩn trương thực hiện.
Mở rộng hơn về đối tượng và tiêu chí đặc xá
Thượng tướng Lê Văn Tuyến, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết, công tác đặc xá đợt 2 năm 2025 có ý nghĩa đặc biệt trong dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9. Quyết định về đặc xá của Chủ tịch nước có những điểm mới mở rộng diện và đối tượng hơn so với những lần đặc xá trước song vẫn bảo đảm đúng quy định của Luật Đặc xá.
Có 3 điểm mới trong quyết định về đặc xá của Chủ tịch nước đợt 2. Đó là mở rộng hơn về 4 nhóm hành vi phạm tội so với đặc xá dịp 30/4; quy định cụ thể về thời gian chấp hành án, các kỳ xếp loại và thời hạn còn lại đối với một số loại tội danh; quy định và xác định rõ hơn tiêu chí để xác định phạm nhân nếu được đặc xá không làm ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.
Các tiêu chí để xác định rất chặt chẽ: Nhân thân, hoàn cảnh gia đình; nguy cơ gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự và đấu tranh phòng, chống tội phạm ở địa phương hoặc bị lợi dụng để lôi kéo, kích động chống phá. Việc xem xét các trường hợp phạm nhân này cũng phải tính đến yếu tố tránh gây hoang mang, lo sợ hoặc phẫn nộ trong nhân dân; làm khó khăn trong việc thực hiện đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Công khai, công bằng, dân chủ, đúng pháp luật
Các trại giam, trại tạm giam trên cả nước đang triển khai công tác xem xét đặc xá dịp Quốc khánh 2/9 theo quyết định của Chủ tịch nước. So với các đợt trước, số lượng lần này được xem xét đông hơn nên quy trình xem xét đặc xá được tổ chức chặt chẽ hơn, đảm bảo khách quan, minh bạch, đúng quy định.
Tại trại giam, các quy định, hướng dẫn về xem xét đặc xá được niêm yết và được phổ biến đến các phạm nhân để họ tự liên hệ bản thân có đủ điều kiện đặc xá không và viết đơn để được xét đặc xá. Các đơn vị, địa phương đã rà soát, kiểm tra, thẩm tra kỹ lưỡng danh sách, hồ sơ đề nghị đặc xá, phối hợp Viện Kiểm sát, các cơ quan chức năng. Tòa án nhân dân tối cao cũng chỉ đạo xét đề nghị đặc xá đối với người đang tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù. Nhiều đoàn công tác của Hội đồng Tư vấn đặc xá đã đến kiểm tra công tác đặc xá tại nhiều trại giam trong cả nước.
Với tinh thần làm việc khẩn trương, nghiêm túc và trách nhiệm cao, các Tổ thẩm định liên ngành của Hội đồng tư vấn đặc xá và các tổ Chuyên viên giúp việc cho thành viên Hội đồng tư vấn đặc xá thuộc các ban, bộ, ngành đã tiến hành kiểm tra, thẩm định trên 10 nghìn hồ sơ đủ điều kiện đề nghị đặc xá của các trại giam, trại tạm giam thuộc Bộ Công an, Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh và các trại giam do Bộ Quốc phòng quản lý.
Hồ sơ đề nghị đặc xá được kiểm tra, thẩm định qua nhiều cấp với sự tham gia của nhiều cơ quan ban, ngành chức năng và đặc biệt là sự giám sát của các tổ chức xã hội và nhân dân.
Với trách nhiệm là Cơ quan thường trực, Bộ Công an đang tích cực, khẩn trương tổng hợp, rà soát kỹ danh sách người đủ điều kiện đề nghị đặc xá để báo cáo Hội đồng tư vấn đặc xá xét duyệt trình Chủ tịch nước xem xét, quyết định. Sau khi Chủ tịch nước ký Quyết định đặc xá sẽ tổ chức họp báo công bố và tổ chức Lễ công bố quyết định đặc xá tại các trại giam, trại tạm giam.
Hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng
Để giúp đỡ những người được đặc xá hòa nhập cộng đồng, Bộ Công an đã chỉ đạo tổ chức các lớp chuẩn bị hòa nhập cộng đồng cho những phạm nhân đủ điều kiện được đề nghị đặc xá, trang bị những kiến thức cơ bản giúp họ tái hòa nhập cộng đồng, ổn định cuộc sống. Công an các đơn vị, địa phương chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền các cấp có kế hoạch tiếp nhận, quản lý, giáo dục, giúp đỡ người được đặc xá trở về cộng đồng xóa bỏ mặc cảm, làm ăn lương thiện, ổn định cuộc sống, hạn chế tái phạm tội và vi phạm pháp luật.
Một chính sách quan trọng là tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù. Theo Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg, người chấp hành xong án phạt tù được vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội. Đến nay, đã có hơn 11.000 người chấp hành xong án phạt tù được vay vốn với số tiền trên 1.000 tỷ đồng để đầu tư sản xuất, phát triển kinh tế gia đình, ổn định cuộc sống.
Theo báo cáo, phần lớn người vay đã sử dụng vốn đúng mục đích, hiệu quả, và tỷ lệ rủi ro tín dụng rất thấp. Điều đó cho thấy chính sách đã đáp ứng trúng yêu cầu thực tiễn, bước đầu mang lại hiệu quả tích cực và thực sự đi vào cuộc sống. Việc hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn vay không chỉ giúp họ tái hòa nhập mà còn mang lại lợi ích cho gia đình, cộng đồng và xã hội, góp phần xây dựng một môi trường sống nhân văn, bao dung và phát triển bền vững.
