Đông Nam Á - tâm điểm của công nghiệp lừa đảo toàn cầu
Liên hợp quốc ước tính, năm 2023 có hơn 200.000 người bị buôn bán sang các quốc gia như Myanmar và Campuchia dưới vỏ bọc những lời mời làm việc hấp dẫn. Tại đây, họ bị ép làm việc trong các trung tâm lừa đảo quy mô lớn - một ngành công nghiệp gian lận mạng trị giá nhiều tỷ USD.
Các khu phức hợp này thường nằm ở những vùng hẻo lánh, bất ổn, dọc biên giới Thái Lan với Campuchia và Myanmar. Tại Myanmar, các trung tâm lừa đảo được cho là đã lan rộng, khiến chính quyền quân sự nước này không thể triệt xóa tận gốc. Trong khi đó, những căng thẳng quân sự gần đây giữa Thái Lan và Campuchia cũng bao gồm cả các đợt tấn công nhằm vào các cơ sở bị nghi là trung tâm lừa đảo.
Theo GASA, trong 12 tháng kết thúc vào tháng 10/2025, tổng thiệt hại do lừa đảo trên toàn cầu lên tới 442 tỷ USD. Con số này có thể còn cao hơn do nhiều nạn nhân không báo cáo. Đáng chú ý, 57% người trưởng thành trên thế giới cho biết họ từng trải qua ít nhất một vụ lừa đảo trong năm qua.
Các hình thức lừa đảo phổ biến bao gồm mua sắm trực tuyến, đầu tư giả mạo và lừa đảo tình cảm, còn được gọi là "vỗ béo con mồi", trong đó kẻ gian xây dựng mối quan hệ tin tưởng, thậm chí giả danh người yêu, trước khi dụ nạn nhân chuyển tiền vào các nền tảng đầu tư tiền điện tử giả.
Cuộc chiến chống tội phạm lừa đảo ngày càng quyết liệt
Không chỉ dừng lại ở châu Á và Đông Nam Á, ngày càng nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng các biện pháp mạnh tay như phong tỏa tài sản, áp đặt trừng phạt và phối hợp điều tra xuyên biên giới… đối với hoạt động lừa đảo trực tuyến xuyên biên giới.
Tại Hàn Quốc, phiên tòa xét xử 46 công dân nước này, chủ yếu là nam giới trong độ tuổi 20, bị cáo buộc tham gia các đường dây lừa đảo trực tuyến tại Campuchia đã chính thức mở tại Seoul vừa qua. Đây là một phần trong chiến dịch quy mô lớn của chính phủ Hàn Quốc nhằm xử lý hậu quả từ làn sóng công dân bị lôi kéo, cưỡng ép tham gia các trung tâm lừa đảo ở nước ngoài.
Kể từ giữa tháng 10/2025, Hàn Quốc đã hồi hương 107 công dân từ Campuchia - nơi giới chức nước này ước tính có hơn 1.000 người Hàn đang làm việc trong các khu phức hợp lừa đảo, cả tự nguyện lẫn bị ép buộc. Nỗ lực hồi hương này được đẩy mạnh sau làn sóng phẫn nộ trong dư luận trước cái chết của một sinh viên đại học 22 tuổi, được cho là bị dụ sang Campuchia làm việc và sau đó bị cưỡng ép tham gia hoạt động lừa đảo.
Thi thể nạn nhân được phát hiện với nhiều thương tích nghiêm trọng. Kết quả khám nghiệm pháp y cho thấy người này tử vong do bị tra tấn dã man, với nhiều vết bầm tím và tổn thương trên khắp cơ thể, theo tuyên bố của tòa án Campuchia. Vụ việc đã gây chấn động dư luận Hàn Quốc và làm dấy lên yêu cầu phải có hành động cứng rắn hơn từ phía chính phủ.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung nhấn mạnh: "Trách nhiệm lớn nhất của chính phủ là bảo vệ tính mạng và sự an toàn của người dân. Chúng tôi phải bảo vệ các nạn nhân và nhanh chóng đưa những người liên quan trong các vụ việc này trở về nước".
Ở cấp độ quốc tế, Hàn Quốc gần đây đã cùng Mỹ, Anh và Singapore áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với doanh nhân Chen Zhi và Tập đoàn Prince Holding của Campuchia - một mạng lưới đa quốc gia có người sáng lập bị cáo buộc điều hành các hoạt động lừa đảo quy mô lớn trên khắp Đông Nam Á, dù doanh nghiệp này đã bác bỏ mọi cáo buộc.
Theo ông Brian Hanley, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Liên minh Chống Lừa đảo Toàn cầu (GASA), một tổ chức phi lợi nhuận quốc tế, xu hướng "theo dòng tiền" đang ngày càng rõ nét. "Chúng ta đang chứng kiến việc phong tỏa tài sản và áp đặt trừng phạt nhằm vào những kẻ đứng sau các mạng lưới lừa đảo, và điều này đã bắt đầu tạo ra tác động nhất định", ông Hanley nhận định.
Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) ước tính các mạng lưới lừa đảo ở Đông Nam Á gây thiệt hại cho người Mỹ từ 9 - 10 tỷ USD mỗi năm. Riêng trong năm kết thúc vào tháng 10/2025, người Mỹ mất tổng cộng 64,8 tỷ USD vì lừa đảo, với mức thiệt hại trung bình hơn 1.000 USD mỗi nạn nhân.
Trước thực trạng này, Mỹ đã thành lập Lực lượng Đặc nhiệm Tấn công Trung tâm Lừa đảo vào tháng 11/2025, nhằm điều tra, triệt phá và truy tố các trung tâm lừa đảo cùng những kẻ tài trợ. Mỹ cũng phối hợp với Anh áp đặt trừng phạt đối với nhiều cá nhân, tổ chức liên quan, trong khi Australia và Singapore tăng cường hoàn thiện khung pháp lý và hợp tác thực thi pháp luật.
Tuy nhiên, theo ông Jacob Sims, chuyên gia nghiên cứu về tội phạm xuyên quốc gia tại Đại học Harvard, các biện pháp hiện nay vẫn chưa tương xứng với mức độ đe dọa. Việc cắt giảm một số chương trình giám sát buôn người tại Đông Nam Á cũng đã làm suy yếu nỗ lực phòng chống từ gốc. Các chuyên gia cảnh báo rằng những nỗ lực hiện nay vẫn còn rời rạc và chưa hình thành được một chiến lược toàn cầu thống nhất đủ sức triệt phá tận gốc "ngành công nghiệp lừa đảo" trị giá hàng trăm tỷ USD này.
Cuộc chiến chống lừa đảo xuyên quốc gia vì thế được đánh giá là đã khởi động trên quy mô toàn cầu, nhưng để đạt hiệu quả thực sự, cộng đồng quốc tế vẫn cần một chiến lược thống nhất, dài hạn và quyết liệt hơn.
