Chuyển "từ bị động sang chủ động" kiểm tra, giám sát, không để sai phạm nghiêm trọng xảy ra

Xuất phát từ yêu cầu thực tế phải đổi mới để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, trong nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng, Ủy ban Kiểm tra Trung ương xác định đổi mới về tư duy trong công tác kiểm tra, giám sát; chuyển "từ bị động sang chủ động" kiểm tra, giám sát thường xuyên ngay từ khi ban hành những chỉ thị, nghị quyết, kết luận… Qua đó, chủ động phát hiện từ sớm những khuyết điểm, hạn chế; kịp thời chấn chỉnh khắc phục; không để sai phạm nghiêm trọng xảy ra.

Nhân dịp Đại hội XIV của Đảng, đồng chí Hà Quốc Trị, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã có cuộc trao đổi với báo chí về những đổi mới, đột phá trong công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật Đảng, góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh trong nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng.

Xin đồng chí cho biết những kết quả quan trọng trong công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật Đảng trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng?

Trong nhiệm kỳ vừa qua, Ủy ban kiểm tra Trung ương thực hiện khá toàn diện các nhiệm vụ theo quy định và trọng tâm kiểm tra đảng viên và tổ chức đảng cấp dưới khi có dấu hiệu vi phạm. Những kết quả đạt được khá toàn diện trên các lĩnh vực. Trước hết, công tác kiểm tra tập trung vào những nhiệm vụ theo chương trình, kế hoạch đề ra, góp phần đấu tranh, ngăn chặn, phòng ngừa vi phạm của tổ chức đảng và đảng viên và nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các tổ chức đảng.

Cụ thể, nhiệm kỳ vừa qua, Ủy Ban kiểm tra Trung ương tập trung kiểm tra vào các địa bàn, lĩnh vực dễ phát sinh vi phạm. Ví dụ, kiểm tra công tác cán bộ, đất đai, đầu tư xây dựng, đặc biệt kiểm tra những vụ việc liên quan đến những vụ án lớn do Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực chỉ đạo. Qua kiểm tra đã xử lý nghiêm minh các tổ chức đảng và đảng viên vi phạm. Tuy nhiên, việc kiểm tra để xử lý không phải là mục đích chính mà kiểm tra là hướng đến việc cảnh tỉnh, cảnh báo, răn đe, phát hiện những cơ chế, chính sách bất cập trong lãnh đạo, quản lý để kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung phù hợp với tình hình thực tế.

Liên quan đến thực hiện, Ủy ban Kiểm tra Trung ương xác định việc kiểm tra phải đặc biệt đặt trong hoàn cảnh và điều kiện cụ thể, để tập trung kiểm tra, giám sát; đặt trong yêu cầu của nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng trong từng thời kỳ để tiến hành công tác kiểm tra, giám sát, cũng như xây dựng chương trình, kế hoạch kiểm tra và giám sát cho phù hợp. Trong thời gian qua, Ủy ban Kiểm tra Trung ương xác định công tác kiểm tra giám sát là nhiệm vụ trọng tâm của công tác lãnh đạo, chỉ đạo. Qua kiểm tra, giám sát thấy được ưu điểm để phát huy và khuyết điểm để chấn chỉnh, khắc phục kịp thời. Phải đặt công tác kiểm tra trong một hoàn cảnh, điều kiện cụ thể. Cơ chế phải kiểm soát quyền lực, tất cả mọi hành vi, công tác lãnh đạo chỉ đạo của tổ chức đảng, đảng viên phải đặt trong cơ chế phải kiểm soát được. Tức là, mọi việc làm, mọi hành vi của cán bộ đảng viên phải được kiểm soát, để tránh tình trạng lạm quyền, lợi dụng lạm quyền, lộng quyền để làm quá chức trách, chức năng nhiệm vụ của cán bộ, đảng viên được giao.

Kết quả nhiều vụ việc được kiểm tra giám sát. Thứ nhất, Ủy ban Kiểm tra Trung ương chủ động tiến hành, có kế hoạch, chương trình kiểm tra, giám sát; tiến hành kiểm tra những đảng viên và tổ chức Đảng theo chương trình, kế hoạch. Qua kiểm tra phát hiện chấn chỉnh xử lý.

Thứ hai, qua kênh chỉ đạo những vụ việc mà Ban chỉ đạo Trung ương phòng, chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực của Trung ương chỉ đạo giao cho Ủy ban kiểm tra Trung ương kiểm tra đã thực hiện toàn diện các nhiệm vụ. Đến thời điểm kết thúc nhiệm kỳ không còn những vụ việc tồn đọng, phải chuyển sang nhiệm kỳ sau để xem xét giải quyết, đấy là những kết quả nổi bật trong nhiệm kỳ vừa qua.

Đồng chí có biết những đổi mới đột phá trong công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật Đảng, góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh trong nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng?

Tôi đặt vấn đề "tại sao phải đổi mới công tác kiểm tra, giám sát của Đảng trong nhiệm kỳ Đại hội XIV". Trước hết, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn là công tác kiểm tra trong thời gian qua cũng còn hạn chế, bất cập. Đó là, việc kiểm tra nhiều vụ việc còn mang tính bị động, tức là khi có dấu hiệu vi phạm mới tiến hành kiểm tra. Thứ hai, xuất phát từ yêu cầu thực tế thời gian tới phải đổi mới để thực hiện chủ trương đổi mới hệ thống chính trị, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Tôi nhấn mạnh cần phải đổi mới, đó là đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế, đặc biệt là Bộ Chính trị ban hành một loạt các Nghị quyết trụ cột như: Nghị quyết về phát triển khoa học công nghệ; đổi mới và thực thi pháp luật; phát triển kinh tế tư nhân; phát triển kinh tế nhà nước…. Đó là những nghị quyết trụ cột, xuất phát từ đó công tác kiểm tra cũng phải đổi mới để đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.

Trước hết, đổi mới về tư duy trong công tác kiểm tra, giám sát của Đảng. Cụ thể, phải đổi mới về tư duy và nhận thức. Công tác kiểm tra, giám sát không chỉ chú trọng khi phát hiện, tức là phải chuyển "từ bị động sang chủ động". Tức là, không cần phải có vụ việc mà khi ban hành những chỉ thị, nghị quyết, kết luận… đã phải kiểm tra và giám sát thường xuyên. Qua giám sát thường xuyên để chủ động phát hiện từ sớm những khuyết điểm, hạn chế từ khi ban hành nghị quyết đã phải kịp thời giám sát, chấn chỉnh khắc phục, không để những cái sai phạm xảy ra nghiêm trọng; rồi xảy ra vi phạm rồi từ vi phạm nhỏ trở thành những vi phạm lớn; vi phạm của một người dẫn đến vi phạm của nhiều người; từ vi phạm ít nghiêm trọng đến vi phạm nghiêm trọng. Đây có thể nói là một thay đổi rất cơ bản trong tư duy của người tiến hành công tác kiểm tra.

Thứ hai, phương pháp và cách làm cũng có sự thay đổi để đáp ứng, tập trung vào những nghị quyết trọng tâm để đột phá, phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển trong năm 2026 và những năm tiếp theo để phục vụ tăng trưởng hai con số trong nhiệm kỳ này và những nhiệm vụ tiếp theo.

Thứ ba, việc đổi mới hệ thống chính trị thực hiện chính quyền 3 cấp (trung ương, tỉnh và xã), tức là điều kiện thực tế thay đổi thì kiểm tra cũng phải đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng trong giai đoạn tới.

Về những triển khai cụ thể, Ủy ban Kiểm tra Trung ương xác định thời gian tới tập trung vào nội dung kiểm tra vào những lĩnh vực phát triển kinh tế, xã hội, đặc biệt là quản lý đất đai, tài nguyên, công tác cán bộ, thực hiện chính quyền 3 cấp (trung ương, tỉnh, xã). Qua kiểm tra, việc bố trí sắp xếp cán bộ như thế nào, rồi quản lý tài chính, tài sản sau khi sắp xếp lại các đơn vị hành chính để phòng ngừa, lãng phí, tiêu cực trong triển khai thực hiện. Đồng thời kiểm tra những nội dung liên quan đến các nghị quyết, việc thực hiện triển khai đó đến đâu, cái gì làm tốt thì phát huy, nhưng gì chưa tốt, khó khăn, vướng mắc thì qua kiểm tra đề xuất và kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền có biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo phù hợp.

Trân trọng cảm ơn đồng chí!