Những năm trước, tại nhiều thôn bản ở xã vùng cao Lao Chải (tỉnh Lào Cai), hình ảnh những ngôi nhà tạm bợ, sinh hoạt thiếu ngăn nắp, không có công trình vệ sinh, chuồng trại đặt sát nơi ở từng là điều quen thuộc trong đời sống. Những tập quán tồn tại qua nhiều thế hệ không chỉ ảnh hưởng đến môi trường sống, mà còn tác động trực tiếp đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân. Thế nhưng giờ đây, một sự đổi thay đang dần hiện hữu, nhà ở được chỉnh trang, người dân có sự chuyển biến sâu sắc từ nhận thức đến hành động trong bảo vệ môi trường sống.
Gia đình chị Giàng Thị Trù, ở thôn Hú Trù Lình, xã Lao Chải là một trong những ví dụ tiêu biểu cho sự thay đổi ấy.
Trước đây, cũng như nhiều hộ dân khác trong thôn, cuộc sống của gia đình chị còn nhiều thiếu thốn, nhà cửa đơn sơ, sinh hoạt chưa đảm bảo vệ sinh.
Tuy nhiên, từ khi kinh tế dần ổn định, đặc biệt sau khi dựng được ngôi nhà mới khang trang vào năm 2024, cuộc sống của gia đình chị đã có nhiều thay đổi rõ rệt.
Không gian sống trong gia đình được sắp xếp khoa học, gọn gàng, các vật dụng sinh hoạt được bố trí hợp lý, tiện dụng. Chuồng trại chăn nuôi được di dời ra xa khu nhà ở, đảm bảo vệ sinh môi trường. Nhà tắm, nhà vệ sinh được xây dựng sạch sẽ, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.
Chị Giàng Thị Trù chia sẻ: “Được cán bộ tuyên truyền, vận động, gia đình tôi đã thay đổi cách sinh hoạt, giữ gìn nhà cửa gọn gàng, chuồng trại làm xa nhà. Nhờ vậy, sức khỏe của các thành viên trong gia đình cũng được cải thiện, môi trường sống sạch sẽ hơn.
Sự thay đổi trong từng hộ gia đình là kết quả của quá trình tuyên truyền, vận động bền bỉ từ đội ngũ cán bộ cơ sở. Không chỉ dừng lại ở việc phổ biến chủ trương, các cán bộ còn trực tiếp đến từng nhà, “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn cụ thể cách sắp xếp không gian sống, cải tạo nhà cửa, xây dựng công trình vệ sinh, thay đổi thói quen sinh hoạt.
Điều đáng ghi nhận là sự chuyển biến trong tư duy của người dân. Từ chỗ làm theo phong trào, nhiều hộ gia đình đã chủ động duy trì nếp sống mới, coi việc giữ gìn vệ sinh, sắp xếp đồ dùng ngăn nắp là nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống hàng ngày.
Chị Sùng Thị A, thôn Hú Trù Lình cho biết: Ngoài việc được cán bộ tuyên truyền, chúng tôi còn học hỏi thêm từ bên ngoài, rồi về vận động các hộ khác cùng làm theo. Khi môi trường sống được giữ gìn thì cuộc sống cũng tốt hơn, sức khỏe được đảm bảo hơn.
Những thay đổi tích cực ấy đang lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng các thôn bản vùng cao của tỉnh nói chung và xã Lao Chải nói riêng. Tại xã Lao Chải, đến nay đã có 35 mô hình “nhà đẹp, vườn sạch” được duy trì hiệu quả, cùng hàng trăm ngôi nhà được xây dựng khang trang, đảm bảo vệ sinh. Không gian sống ở nhiều thôn bản đã có sự chuyển mình rõ nét, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn vùng cao.
Theo bà Lờ Thị Mo, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Lao Chải, điều quan trọng nhất không phải là số lượng mô hình, mà là sự thay đổi trong ý thức của người dân. Chúng tôi tập trung tuyên truyền để người dân hiểu rằng việc giữ gìn vệ sinh nhà ở, bảo vệ môi trường phải trở thành thói quen thường xuyên. Khi đã thành nếp, người dân sẽ tự giác thực hiện, không cần phải nhắc nhở.
Thực tế cho thấy, khi người dân thay đổi nhận thức, họ sẽ chủ động thay đổi hành động. Từ việc giữ vệ sinh nhà cửa, xây dựng công trình vệ sinh, đến việc sắp xếp lại chuồng trại, tất cả đều xuất phát từ mong muốn nâng cao chất lượng cuộc sống. Đây cũng chính là nền tảng quan trọng để xây dựng nông thôn mới bền vững ở vùng cao.
Không chỉ cải thiện điều kiện sống, những thay đổi này còn góp phần giảm thiểu nguy cơ dịch bệnh, nâng cao sức khỏe cộng đồng, tạo môi trường sống an toàn cho trẻ em. Đồng thời, việc xây dựng nếp sống văn minh, khoa học cũng giúp người dân từng bước tiếp cận với lối sống hiện đại, phù hợp với quá trình phát triển chung.
Từ những thay đổi nhỏ trong từng mái nhà, một diện mạo nông thôn mới đang dần hình thành nơi vùng cao Lao Chải. Những con đường sạch sẽ hơn, những ngôi nhà gọn gàng hơn và quan trọng nhất là người dân đã thay đổi tư duy, biết tự chăm lo cho cuộc sống của mình.
Từ nếp nghĩ đến nếp nhà không chỉ là câu chuyện của riêng một địa phương, mà còn là minh chứng cho hiệu quả của công tác tuyên truyền, vận động khi được triển khai đúng cách, phù hợp với thực tiễn. Đây cũng là nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, nơi mỗi người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng, mà còn là chủ thể tích cực trong quá trình thay đổi.
Hành trình ấy vẫn đang tiếp diễn, nhưng những kết quả bước đầu đã cho thấy một hướng đi đúng. Khi mỗi gia đình đều ý thức xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn từ chính ngôi nhà của mình, thì sẽ mang lại sự đổi thay của cả cộng đồng.
