Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc ký Quyết định số 1832/QĐ-TTg ngày 22/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc chấm dứt hiệu lực thi hành của Quyết định số 241/QĐ-TTg ngày 24/2/2021 phê duyệt kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc giai đoạn 2021 - 2030 và sửa đổi Quyết định số 891/QĐ-TTg ngày 22/8/2024 phê duyệt Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Theo Quyết định số 1832/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ quyết định chấm dứt toàn bộ hiệu lực thi hành của Quyết định số 241/QĐ-TTg ngày 24/2/2021 về kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc giai đoạn 2021 - 2030; đồng thời, bỏ nhiệm vụ "rà soát, cập nhật, sửa đổi bổ sung Quyết định số 241/QĐ-TTg" trước đó đã được giao cho Bộ Xây dựng tại Quyết định số 891/QĐ-TTg ngày 22/8/2024 về Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Căn cứ pháp lý ban hành Quyết định số 241/QĐ-TTg đã thay đổi, nhiều nội dung không còn phù hợp
Tại Tờ trình số 87/TTr-BXD ngày 18/8/2026, Bộ Xây dựng cho biết các căn cứ để ban hành Quyết định số 241/QĐ-TTg đã có sự thay đổi căn bản; nhiều nội dung của Quyết định đã được thực hiện, hoàn thành hoặc không còn phù hợp với hệ thống pháp luật, hệ thống quy hoạch và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hiện nay.
Việc Quyết định số 241/QĐ-TTg hết hiệu lực không làm gián đoạn công tác quản lý nhà nước về phân loại đô thị, vì công tác này hiện đã được điều chỉnh trực tiếp bởi Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị, hệ thống quy hoạch và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 12/6/2025, cả nước đã thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp xã, giảm từ 63 đơn vị hành chính cấp tỉnh xuống còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh. Việc thay đổi địa giới hành chính cấp tỉnh làm cho danh mục đô thị được xác định theo từng địa phương tại Quyết định số 241/QĐ-TTg không còn phù hợp.
Bên cạnh đó, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã làm thay đổi mô hình tổ chức quản lý và phạm vi quản lý đô thị. Theo đó, không còn đơn vị hành chính cấp huyện và thị trấn, dẫn đến nhiều nội dung về đối tượng, phạm vi và lộ trình phân loại đô thị trong Quyết định số 241/QĐ-TTg cũng không còn phù hợp với thực tiễn quản lý.
Thay đổi cấu trúc đô thị từ 6 loại xuống còn 4 loại
Trong thời gian qua, hệ thống pháp luật về quy hoạch, phát triển đô thị và phân loại đô thị đã có những thay đổi quan trọng, tạo lập khuôn khổ pháp lý mới cho việc tổ chức, quản lý và phát triển hệ thống đô thị quốc gia.
Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thay đổi căn bản hệ thống đô thị, chuyển sang hệ thống gồm 4 loại đô thị so với 6 loại trước đây. Đồng thời, quy định thẩm quyền công nhận loại đô thị chủ yếu cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện, từ đô thị loại I do Bộ Xây dựng thực hiện.
Ngoài ra, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2024 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025) đã quy định việc phân loại đô thị phải được thực hiện trên cơ sở quy hoạch đô thị, quy hoạch có tính chất kỹ thuật, chuyên ngành và định hướng phát triển hệ thống đô thị được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Đồng thời, Luật Quy hoạch năm 2025, Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 và Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị đã điều chỉnh toàn diện về nguyên tắc, tiêu chí, thẩm quyền và trách nhiệm trong công tác phân loại đô thị. Do đó, các căn cứ pháp lý làm cơ sở ban hành Quyết định số 241/QĐ-TTg không còn phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành.
Thực hiện Luật Quy hoạch năm 2025 và các quy định của pháp luật về quy hoạch, các địa phương đã tổ chức lập, điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó đã tích hợp định hướng phát triển hệ thống đô thị phù hợp với Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương.
Theo đó, định hướng phát triển và lộ trình phân loại đô thị đã được cập nhật, cụ thể hóa trong hệ thống quy hoạch theo quy định của pháp luật hiện hành, thay thế vai trò định hướng của Kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc ban hành kèm theo Quyết định số 241/QĐ-TTg.
Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, Quyết định số 241/QĐ-TTg đã được tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc trên cả nước. Bộ Xây dựng cũng đã có nhiều văn bản hướng dẫn các địa phương tổ chức triển khai (hơn 20 văn bản hướng dẫn).
Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cũng đã lập và phê duyệt Chương trình phát triển đô thị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, cụ thể là Kế hoạch thực hiện phân loại đô thị hàng năm, 5 năm.
Tính đến tháng 7/2025 (thời điểm trước sắp xếp), cả nước có 900 đô thị, gồm 2 đô thị loại đặc biệt, 24 đô thị loại I, 38 đô thị loại II, 44 đô thị loại III, 96 đô thị loại IV và 696 đô thị loại V; tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 44,9%. Công tác phân loại đô thị trong giai đoạn 2021-2025 đã góp phần hoàn thiện hệ thống đô thị Việt Nam.
So với thời điểm năm 2020, số lượng và chất lượng hệ thống đô thị toàn quốc tiếp tục phát triển mạnh mẽ, tỷ lệ đô thị hóa đã tăng từ 40% năm 2020 lên trên 45% đến cuối năm 2025.
Bộ Xây dựng đã tổ chức thẩm định 35 đề án phân loại đô thị, trong đó đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định công nhận đối với 04 đô thị loại I, 11 đô thị loại II; công nhận theo thẩm quyền cho 07 đô thị loại III và 20 đô thị loại IV; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đã công nhận cho trên 96 đô thị loại V.
Từ những cơ sở pháp lý và thực tiễn, Bộ Xây dựng cho rằng việc dừng thực hiện kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc giai đoạn 2021-2030 theo Quyết định số 241/QĐ-TTg là cần thiết, đúng quy định của pháp luật nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, phù hợp với yêu cầu phát triển hệ thống đô thị và nông thôn trong giai đoạn mới. Đồng thời, tạo cơ sở để đổi mới phương thức quản lý công tác phân loại đô thị trên phạm vi cả nước theo hướng số hóa, thống nhất và cập nhật thường xuyên.
Quyết định số 241/QĐ-TTg ngày 24/2/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc giai đoạn 2021-2030 được ban hành trên cơ sở quy định của Nghị quyết số 1210/2016/UBTVQH13 ngày 25/5/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị.
Theo đó, hệ thống đô thị toàn quốc được phân thành 6 loại gồm đô thị loại đặc biệt, loại I, loại II, loại III, loại IV và loại V; thẩm quyền công nhận loại đô thị được giao cho Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
