Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP) ngày 22/3, Trung Quốc đang đẩy nhanh nỗ lực tự chủ lương thực trong bối cảnh rủi ro địa chính trị và gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu gia tăng, với một mô hình nông nghiệp mới dựa trên tự động hóa và AI cho thấy tiềm năng nâng cao đáng kể sản lượng.
Một khu vực sản xuất lúa thông minh không người vận hành tại tỉnh Hồ Nam đã đạt năng suất hơn 18 tấn mỗi hecta, cao hơn khoảng 50% so với mô hình canh tác hai vụ truyền thống. Mô hình này tận dụng kỹ thuật “lúa tái sinh”, tức thu hoạch vụ thứ hai từ phần gốc còn lại sau vụ đầu, kết hợp với hệ thống máy móc tự động nhằm hạn chế tổn hại đến cây trồng.
Khác với phương pháp canh tác thông thường vốn yêu cầu trồng lại sau mỗi vụ, “lúa tái sinh” cho phép khai thác thêm một chu kỳ sản xuất mà không cần gieo trồng lại từ đầu. Tuy nhiên, kỹ thuật này trước đây khó áp dụng trên quy mô lớn do máy gặt truyền thống thường làm hỏng phần gốc lúa và nén đất, khiến vụ thứ hai kém hiệu quả.
Việc triển khai máy móc tự động đã giúp giảm đáng kể tỷ lệ dập gốc lúa xuống còn khoảng 18%, so với mức 45% trong phương pháp thu hoạch thủ công hoặc bán cơ giới. Điều này mở ra khả năng thương mại hóa rộng rãi kỹ thuật vốn đã tồn tại từ lâu nhưng bị hạn chế bởi rào cản công nghệ.
Mô hình sản xuất được vận hành thông qua một hệ thống điều khiển trung tâm trên nền tảng đám mây, tích hợp AI, Internet vạn vật và hệ thống định vị Bắc Đẩu để giám sát thời tiết, sâu bệnh, tưới tiêu và điều phối máy móc. Các công đoạn từ ươm giống, gieo trồng đến thu hoạch đều được tự động hóa ở mức cao, giúp giảm nhu cầu lao động trực tiếp.
Dự án do một doanh nghiệp công nghệ sinh học phối hợp với nhiều nhóm nghiên cứu tại các trường đại học nông nghiệp hàng đầu Trung Quốc phát triển. Sau ba năm thử nghiệm, mô hình này đã chuyển từ quy mô thử nghiệm sang dạng có thể nhân rộng, với hàng chục bộ máy móc tự động có thể vận hành trên diện tích hàng trăm hecta.
Sự phát triển của mô hình trang trại thông minh diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đặt mục tiêu tự sản xuất gần 90% nhu cầu ngũ cốc, bao gồm lúa, ngô, đậu tương và lúa mì vào năm 2032. Đây là một phần trong chiến lược đảm bảo an ninh lương thực dài hạn, đồng thời giảm phụ thuộc vào nhập khẩu trong môi trường thương mại toàn cầu nhiều biến động.
Song song với đó, Trung Quốc cũng đang mở rộng ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao tại các khu vực ngoài vùng canh tác truyền thống, như trồng lúa chịu mặn tại Tân Cương hay áp dụng tự động hóa trong thu hoạch bông và rau củ. Những nỗ lực này cho thấy xu hướng chuyển dịch sang mô hình nông nghiệp chính xác, ít phụ thuộc lao động và có khả năng thích ứng cao hơn với biến đổi khí hậu.
Tuy nhiên, khả năng triển khai rộng rãi các mô hình như trên vẫn phụ thuộc vào chi phí đầu tư, hạ tầng kỹ thuật và khả năng tích hợp công nghệ tại các vùng nông thôn. Trong khi đó, việc mở rộng quy mô cũng đặt ra yêu cầu về tiêu chuẩn hóa quy trình và đào tạo nhân lực vận hành hệ thống số.
Dù vậy, với mức tăng năng suất đáng kể và khả năng tối ưu hóa tài nguyên, mô hình này đang được xem là một bước tiến quan trọng trong quá trình hiện đại hóa nông nghiệp của Trung Quốc, đồng thời có thể trở thành nền tảng cho các chiến lược tự chủ lương thực trong thập kỷ tới.
