Bên cạnh những trò chơi dân gian mang giá trị văn hóa, nhân văn, tại một số lễ hội đầu xuân, du khách không khó bắt gặp các hoạt động xóc đĩa, bầu cua, phi tiêu, đá gà, trò đỏ đen, cá cược ăn tiền nhỏ hoặc những “trò chơi có thưởng” nhưng thu, trả hoàn toàn bằng tiền mặt. Những hoạt động này đang làm biến dạng không gian lễ hội, biến nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng thành chốn sát phạt, gây bức xúc trong dư luận.
Đáng lo ngại, cờ bạc trá hình tại một số lễ hội diễn ra khá công khai, ngang nhiên giữa nơi đông người qua lại. Dưới vỏ bọc “trò chơi đầu xuân”, “lì xì lấy may”, nhiều "chiếu bạc" được tổ chức ngay trong không gian lễ hội, thu hút không ít người tham gia.
Các hình thức này không giới hạn mức tiền đặt cược, người chơi có thể xuống tiền tùy ý, trong khi người tổ chức, thường được gọi là nhà cái nắm toàn bộ cuộc chơi, hoặc sử dụng chiêu thức “chim mồi”, “quân xanh”... với giải thưởng là một món quà hoặc số tiền (gấp nhiều lần với tiền cược).
Thực tế cho thấy, phần thắng hầu như luôn nghiêng về nhà cái, còn người tham gia dễ bị cuốn vào vòng xoáy thua rồi gỡ, dẫn đến mất kiểm soát tài chính. Điều này không chỉ làm méo mó ý nghĩa văn hóa của lễ hội mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự ngay trong những ngày đầu năm mới.
Việc cờ bạc trá hình được tổ chức công khai cũng tạo ra tâm lý đánh lạc hướng, khiến không ít người lầm tưởng đây là hoạt động hợp pháp, thậm chí là một phần của lễ hội truyền thống. Trong không khí đông đúc, nhộn nhịp đầu xuân, từ chỗ “xem cho vui”, “chơi lấy may”, nhiều người nhanh chóng bị lôi kéo tham gia mà không nhận thức đầy đủ bản chất vi phạm pháp luật của các hoạt động này.
Các hình thức cá cược núp bóng lễ hội thường lợi dụng tâm lý cầu may đầu năm, đánh vào niềm tin “đỏ đầu xuân thì cả năm may mắn”, từ đó thu hút người tham gia, đặc biệt là thanh thiếu niên và người dân ở khu vực lễ hội đông đúc. Chính sự công khai và dễ tiếp cận đã làm mờ ranh giới giữa trò chơi vui vẻ mang tính giải trí và cờ bạc trái phép, kéo theo nhiều hệ lụy xã hội.
Theo quy định hiện hành, mọi hành vi tổ chức hoặc tham gia đánh bạc dưới bất kỳ hình thức nào, kể cả núp bóng trò chơi dân gian hay “lì xì đầu năm”, đều có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy mức độ vi phạm. Dù số tiền mỗi lần chơi không lớn, nhưng về bản chất vẫn là hành vi cờ bạc trái phép, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp, vi phạm pháp luật và gây mất trật tự xã hội.
Việc để các hoạt động đỏ đen tồn tại trong khuôn viên lễ hội không chỉ làm sai lệch ý nghĩa nhân văn của lễ hội truyền thống, mà còn đi ngược lại mục tiêu xây dựng môi trường lễ hội an toàn, lành mạnh, văn minh.
Trước thực trạng này, các cơ quan chức năng và ban tổ chức lễ hội cần tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời ngăn chặn các hình thức cờ bạc trá hình; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ: lì xì là nét đẹp văn hóa mang ý nghĩa tinh thần, không phải công cụ cho hoạt động cá cược, sát phạt.
Nhằm bảo đảm các hoạt động lễ hội, văn hóa, thể thao và du lịch diễn ra lành mạnh, an toàn, đúng thuần phong mỹ tục trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Bộ VHTTDL đã có văn bản số 155/BVHTTDL-VP yêu cầu các địa phương tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng lễ hội để trục lợi, tổ chức cờ bạc trá hình.
Đây được xem là một trong những giải pháp nhằm xây dựng môi trường lễ hội văn minh, bảo vệ giá trị tốt đẹp của di sản văn hóa, đồng thời giữ gìn trật tự, an toàn xã hội trong dịp Tết cũng như các lễ hội. Giữ gìn sự lành mạnh của lễ hội cũng chính là giữ gìn nét đẹp văn hoá, giá trị truyền thống và sự bình yên của cộng đồng trong những ngày đầu năm mới.
