Mỹ - Iran căng thẳng trên các tuyến hàng hải chiến lược
Một trong những điểm nóng đáng chú ý nhất trong đêm 11/9 và ngày 12/9 là eo biển Hormuz, tuyến hàng hải có vai trò đặc biệt quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu dầu khí của khu vực.
Reuters đưa tin chi phí vận chuyển dầu bằng tàu chở dầu cỡ lớn từ khu vực Vịnh Oman tới Trung Quốc đã tăng lên mức kỷ lục. Diễn biến này xảy ra sau các vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền trong khu vực và những gián đoạn kéo dài đối với hoạt động vận tải qua Hormuz.
Theo Reuters, Iran được cho là đã tấn công 10 tàu gần eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tehran đáp trả việc Mỹ đánh chìm 5 tàu chở dầu của Iran. Đây là những diễn biến được các nguồn tin quốc tế ghi nhận trong bối cảnh cuộc xung đột Mỹ - Iran đã kéo dài nhiều tháng.
Mỹ trong khi đó được cho là đã đạt một số tiến triển trong việc làm giảm khả năng kiểm soát của Iran đối với Hormuz, song AP nhận định cuộc chiến vẫn chưa đi đến hồi kết và tình hình an ninh hàng hải còn nhiều bất ổn.
Saudi Arabia tạm đóng đường ống dầu quan trọng
Một diễn biến đặc biệt đáng chú ý trong ngày 12/9 là Saudi Arabia tạm đóng đường ống dẫn dầu East-West sau khi tuyến đường ống này bị tấn công bằng máy bay không người lái.
Theo Reuters, đường ống dài khoảng 1.200 km, chạy xuyên bán đảo Arab và thời gian gần đây vận chuyển khoảng 4-5 triệu thùng dầu/ngày, tương đương khoảng 4-5% nguồn cung dầu toàn cầu. Việc đóng tuyến đường ống được Riyadh thực hiện như một biện pháp phòng ngừa trong lúc đánh giá thiệt hại.
Saudi Arabia và Iraq cho biết vụ tấn công xuất phát từ lãnh thổ Iraq. Baghdad sau đó đã tiến hành các biện pháp an ninh, trong đó có việc cách chức một chỉ huy quân sự địa phương và mở cuộc điều tra.
Điểm đáng chú ý: Reuters cho biết chưa có kết luận công khai cuối cùng về lực lượng trực tiếp thực hiện vụ tấn công đường ống. Vì vậy, không nên khẳng định Iran trực tiếp đứng sau vụ việc nếu chưa có bằng chứng xác thực.
Houthi mở rộng sức ép tại Biển Đỏ
Cùng thời điểm, tình hình tại Yemen tiếp tục diễn biến đáng lo ngại.
Các nguồn tin quốc tế cho biết lực lượng Houthi, đồng minh của Iran, đã kiểm soát đảo Perim (Mayun) tại cửa ngõ phía nam Biển Đỏ, gần eo biển Bab el-Mandeb. AP cũng đưa tin Houthi đã có những bước tiến đáng kể tại khu vực ven Biển Đỏ, làm gia tăng nguy cơ đối với hoạt động vận tải quốc tế.
Đây là diễn biến có ý nghĩa chiến lược bởi Bab el-Mandeb là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nối Biển Đỏ với Vịnh Aden. Việc Hormuz ở phía đông và Bab el-Mandeb ở phía tây cùng chịu sức ép đang khiến hoạt động vận tải năng lượng gặp thêm nhiều rủi ro.
AP nhận định các bước tiến của Houthi, cùng những vụ tấn công nhằm vào cơ sở dầu mỏ và tuyến vận tải của Saudi Arabia, đang mở thêm một mặt trận trong cuộc xung đột liên quan đến Iran.
Giá dầu và cước vận tải chịu sức ép
Những diễn biến quân sự đang nhanh chóng tác động tới thị trường năng lượng.
Theo Reuters, giá dầu đã quay trở lại trên 100 USD/thùng, trong khi giá thuê tàu chở dầu tăng mạnh do các chủ tàu phải tính thêm rủi ro khi hoạt động tại khu vực Trung Đông.
Saudi Arabia vốn sử dụng đường ống East-West như một phương án giúp giảm phụ thuộc vào tuyến vận tải qua Hormuz. Tuy nhiên, việc tuyến đường ống này phải tạm dừng trong lúc Hormuz vẫn bất ổn khiến áp lực đối với nguồn cung dầu khu vực gia tăng.
Reuters đánh giá các diễn biến tại Hormuz và Bab el-Mandeb đang tạo ra một cú sốc mới đối với thị trường năng lượng, trong khi AP cảnh báo Saudi Arabia đứng trước những lựa chọn ngày càng khó khăn giữa đáp trả quân sự và tìm kiếm giải pháp ngoại giao.
Nỗ lực ngoại giao chưa tạo được bước đột phá
Bên cạnh diễn biến quân sự, khả năng giải quyết xung đột thông qua đàm phán vẫn chưa có dấu hiệu rõ ràng.
Reuters dẫn lời Ebrahim Azizi, Chủ nhiệm Ủy ban An ninh quốc gia và Chính sách đối ngoại của Quốc hội Iran, cho biết Tehran cho rằng đối thoại không có ý nghĩa nếu phía Mỹ không chấp nhận các điều kiện của Iran.
Điều này cho thấy khoảng cách giữa Washington và Tehran vẫn rất lớn. Trong khi đó, việc giao tranh kéo dài và lan sang các tuyến hàng hải quan trọng đang làm tăng nguy cơ cuộc khủng hoảng vượt ra ngoài phạm vi đối đầu trực tiếp giữa Mỹ và Iran.
Theo Reuters, AP
