Người dân mong sớm được chuyển về khu tái định cư
Ngày 28/10/2025, chúng tôi có mặt tại thôn Láo Vàng, xã Phìn Ngan. Sau một quãng đường khá gian nan, chúng tôi mới đến được xóm dân cư nằm sâu bên sườn núi, phía dưới taluy âm. Tuyến đường dẫn vào khu dân cư có nhiều đoạn bê tông quanh co, dốc đứng và bị hư hỏng, đứt gãy do ảnh hưởng của các trận mưa lớn, khiến người không quen đường khó có thể điều khiển xe máy di chuyển an toàn.
Trong ngôi nhà xây đã xuống cấp, ông Vàng Thông Dìn, thôn Láo Vàng chỉ tay về những vết nứt dài xuất hiện trên nền và sân nhà, cho biết: vài năm trở lại đây, do ảnh hưởng của mưa lũ, các vết nứt ngày càng nhiều và lan rộng. Đặc biệt, sau những đợt mưa lớn trong tháng 9 và tháng 10 năm nay, lại xuất hiện thêm nhiều vết nứt mới. Chỉ tay về phía đỉnh núi sau nhà, ông Dìn kể, năm 2016, khu vực bên cạnh từng xảy ra một vụ sạt lở đất lớn, vùi lấp một ngôi nhà trong xóm. Từ đó đến nay, người dân luôn sống trong tâm trạng lo lắng vì nguy cơ sạt lở vẫn tiềm ẩn rất cao.
Cách nhà ông Dìn khoảng 30m là nhà của các hộ ông Vàng Thông Nhàn, anh Vàng Thông Sài và Vàng A Khé. Quan sát bằng mắt thường có thể thấy trên nền, sân và tường nhà của các hộ này đều xuất hiện nhiều vết nứt lớn nhỏ. Đặc biệt, nhà ông Vàng Thông Nhàn có những vết nứt lớn, làm đứt gãy một phần sân và khiến một số chân cột nhà bị hở. Nhà anh Vàng Thông Sài cũng xuất hiện vết nứt kéo dài từ sân vào đến giữa nhà.
Dẫn chúng tôi đi xem những vết nứt, anh Sài cho biết: “Những ngày mưa lớn, các hộ đều phải di chuyển sang nhà người thân ở xóm khác để ngủ nhờ, phòng khi sạt lở xảy ra không kịp trở tay.”
Trao đổi với chúng tôi, ông Chảo Duần Phẩu - Trưởng thôn Láo Vàng, xã Bát Xát, cho biết: “Thôn Láo Vàng hiện có 93 hộ dân, trong đó 17 hộ nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở cao, cần sớm được di dời đến nơi ở an toàn. Địa hình khu vực thôn Láo Vàng 1 hiểm trở, phần lớn các hộ dân sinh sống trên sườn đồi nên nguy cơ sạt lở rất lớn. Thực tế, trên sườn núi đã xuất hiện nhiều vết nứt, nhà của một số hộ cũng bị nứt ngày càng nhiều, khiến bà con rất lo lắng và mong muốn sớm được chuyển đến khu tái định cư an toàn.”
Không chỉ ở thôn Láo Vàng, mà ở một số thôn, bản khác trên địa bàn xã Phìn Ngan (cũ) như Suối Chải, Lò Suối Tủng, Trung Hồ cũng xảy ra tình trạng tương tự, khi nhiều hộ dân đang phải sinh sống trong khu vực có nguy cơ sạt lở, cần sớm được di chuyển đến nơi ở mới an toàn.
Anh Phàn Láo Tả - Trưởng thôn Suối Chải, cho biết: "Thôn Suối Chải có 86 hộ dân. Qua rà soát, trên địa bàn thôn có 32 hộ nằm trong khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng do thiên tai, như: sạt lở đất, lũ ống, lũ quét. Thời gian qua, 10 hộ dân đã được sắp xếp tái định cư xen ghép, 10 hộ dân nằm trong danh sách di chuyển sang khu tái định cư thôn Láo Vàng, còn lại vẫn chưa tìm được vị trí an toàn để làm nhà. Thôn có tới 55 hộ nghèo nên việc di chuyển, xây dựng lại nhà mới cũng rất khó khăn. Qua mỗi mùa mưa bão, nhà của các hộ dân lại xuất hiện thêm các vết nứt, bà con đều mong muốn Nhà nước sớm hỗ trợ có nơi ở ổn định, an toàn để yên tâm sinh sống và sản xuất".
Phấn đấu hoàn thành dự án trước ngày 31/12/2025
Trước thực tế nhiều hộ dân tại các thôn, bản phải sinh sống trong khu vực có nguy cơ cao xảy ra thiên tai, từ năm 2020, UBND xã Phìn Ngan đã báo cáo và đề xuất UBND huyện Bát Xát (cũ) xây dựng khu sắp xếp dân cư vùng thiên tai tại thôn Láo Vàng. Dự án được quy hoạch từ tháng 6/2020 nhưng do chưa có nguồn vốn nên chưa thể triển khai. Đến năm 2022, dự án được bố trí vốn từ Chương trình Mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, cùng với ngân sách tỉnh và các nguồn tài trợ khác, tổng kinh phí trên 21,2 tỷ đồng. Dự án nhằm bố trí, sắp xếp nơi ở an toàn cho 70 hộ dân đang sinh sống trong khu vực có nguy cơ sạt lở cao.
Ngày 28/10/2025, có mặt tại khu vực thực hiện Dự án Sắp xếp dân cư vùng thiên tai thôn Láo Vàng, chúng tôi ghi nhận tuyến đường dẫn vào khu tái định cư vẫn còn lầy lội sau những trận mưa lớn. Tại hiện trường, công tác san gạt mặt bằng đang được triển khai khẩn trương, chia thành các khu sắp xếp dân cư riêng biệt. Đến nay, dự án đã hoàn thành bể chứa nước sinh hoạt, hệ thống cột điện dẫn vào khu tái định cư và khoảng 50% khối lượng san gạt mặt bằng khu dân cư. Khu vực xây dựng điểm trường mầm non Láo Vàng mới hiện cũng đang trong giai đoạn san gạt. Hệ thống đường bê tông và cống thoát nước vẫn chưa được thi công.
Dẫn chúng tôi đi thăm khu sắp xếp dân cư, ông Chảo Duần Phẩu - Trưởng thôn Láo Vàng, cho biết: “Thời gian qua, người dân trong thôn và các khu vực lân cận đều rất mong khu tái định cư sớm hoàn thành để được di chuyển đến nơi ở mới an toàn. Tuy nhiên, do tiến độ thi công còn chậm nên đến nay chưa hộ nào có thể chuyển về. Trong đợt mưa lớn tháng 9 và tháng 10 vừa qua, nước suối từ dãy Ngũ Chỉ Sơn tràn xuống làm sạt lở một phần mặt bằng phía dưới, khiến người dân lo ngại về mức độ an toàn nếu phải di chuyển đến khu vực này.”
Trao đổi với chúng tôi về việc triển khai dự án sắp xếp dân cư thiên tai thôn Láo Vàng, ông Lương Văn Thương - Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng khu vực Bát Xát, cho biết: "Dự án sắp xếp dân cư thiên tai thôn Láo Vàng do Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng khu vực Bát Xát làm chủ đầu tư, có diện tích san nền mặt bằng khoảng 6,9ha, đảm bảo bố trí cho 70 hộ dân di chuyển từ vùng có nguy cơ sạt lở về đây sinh sống. Dự án gồm các hạng mục như san nền mặt bằng, đường giao thông, hệ thống thoát nước, cấp nước, cấp điện".
Nguyên nhân, trong quá trình triển khai, dự án gặp nhiều khó khăn, như: công tác giải phóng mặt bằng từ tháng 3/2024 đến tháng 12/2024 mới thực hiện xong; thời tiết mưa mù nhiều ảnh hưởng tới việc san nền; kinh phí san gạt mặt bằng chỉ được Nhà nước hỗ trợ 40% còn đơn vị thi công hỗ trợ 60%; vướng mắc về địa giới hành chính giữa xã Phìn Ngan cũ và xã Ngũ Chỉ Sơn cũ cần phải điều chỉnh quy hoạch và điều chỉnh dự án mới triển khai được.
Đối với tiến độ triển khai dự án, đến nay việc san gạt mặt bằng đạt khoảng 50% khối lượng; hạng mục cấp điện được 60%; hạng mục cấp nước được 75% khối lượng công việc. Hiện nay, Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng khu vực Bát Xát đang chỉ đạo đơn vị thi công bố trí phương tiện, máy móc đẩy nhanh tiến độ thi công, phấn đấu hoàn thành dự án trước ngày 31/12/2025.
Thực tế cho thấy, Dự án Sắp xếp dân cư vùng thiên tai thôn Láo Vàng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự an toàn của hàng chục hộ dân trên địa bàn xã Phìn Ngan (cũ), những người đang sinh sống trong khu vực có nguy cơ cao xảy ra thiên tai. Dự án hoàn thành sớm sẽ giúp người dân sớm được di chuyển đến nơi ở mới an toàn, ổn định cuộc sống và yên tâm trong mùa mưa lũ. Hy vọng rằng, với sự chỉ đạo quyết liệt của các cấp, ngành chức năng, Ban Quản lý Dự án Đầu tư xây dựng khu vực Bát Xát sẽ đẩy nhanh tiến độ, sớm hoàn thành công trình để người dân được chuyển về khu tái định cư, đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 trong những ngôi nhà mới an toàn, vững chắc.
