Bài 1: Gượng dậy từ tận cùng đau thương

Gần hai năm sau trận lũ quét kinh hoàng cướp đi sinh mạng của nhiều người dân, thôn Làng Nủ hôm nay đã khoác lên mình diện mạo mới. Những mái nhà sàn kiên cố nép mình trên triền đồi, những con đường bê tông nối dài đến từng ngõ nhỏ, tiếng trẻ thơ ríu rít trong ngôi trường mới... Trên mảnh đất từng chìm trong đau thương ấy, sự hồi sinh không chỉ hiện hữu ở những công trình được dựng xây mà còn trong ý chí vượt lên mất mát, trong khát vọng gây dựng cuộc sống của những con người đã đi qua tận cùng đau thương.

Từ nỗi đau đứng dậy

Trước mắt chúng tôi, con đường dẫn vào thôn Làng Nủ hôm nay đã khoác lên diện mạo hoàn toàn khác so với lần đặt chân đến đây gần hai năm trước. Những quãng đường lầy lội, phủ đầy đất đá, cỏ dại sau trận lũ dữ nay được thay bằng tuyến bê tông phẳng phiu, sạch sẽ. Không gian từng quặn thắt bởi tiếng gọi tìm người thân giữa bạt ngàn bùn đất và những đống đổ nát giờ đã ngập sắc xanh của cây cối, điểm xuyết những triền hoa sim tím. Sự bình yên đang trở lại, từng ngày hồi sinh trên mảnh đất từng oằn mình gánh chịu mất mát, đau thương.

Giữa không gian bình yên ấy, thật khó hình dung nơi đây từng là tâm điểm của một trong những thảm họa thiên tai đau thương nhất khu vực miền núi phía Bắc. Những ký ức ấy chưa bao giờ phai nhạt trong lòng những người còn sống. Anh Sầm Văn Bóng, người dân thôn Làng Nủ đón chúng tôi trước căn nhà số 23 ở khu tái định cư bằng nụ cười hiền và cái bắt tay thật chặt. Gương mặt đã bớt đi vẻ khắc khổ của những ngày đầu gặp lại sau thiên tai, song ánh mắt của anh vẫn vương nỗi buồn mỗi khi nhắc đến những người thân đã ra đi mãi mãi. Trong trận lũ kinh hoàng tháng 9-2024, gia đình anh có 7 người thì 5 người thiệt mạng, gồm: Vợ, con trai cả, con gái út, con dâu và đứa cháu nhỏ. Chỉ còn lại hai cha con anh. Ngôi nhà cùng toàn bộ tài sản của gia đình cũng bị dòng nước hung dữ cuốn đi trong chốc lát.

Sau biến cố, được sự hỗ trợ kịp thời của các cấp chính quyền, nhà hảo tâm, sự chung tay góp sức của cộng đồng, cha con anh được bố trí về ở tại ngôi nhà mới. Nhưng điều giúp anh gượng dậy không chỉ là mái nhà kiên cố mà còn là quyết tâm phải sống tiếp. Không cam chịu hoàn cảnh, anh vay thêm vốn để mua xe công nông, máy xúc nhận san gạt mặt bằng, vận chuyển vật liệu. Trên diện tích đất cũ của gia đình, anh tiếp tục trồng gần 2ha quế, gây dựng lại sinh kế từ những gì còn có thể. Giọng anh Bóng chậm rãi nhưng đầy nghị lực: “Mất mát thì không gì bù đắp được. Nhưng mình còn sống thì phải tiếp tục sống, phải làm ăn để nuôi hy vọng cho người còn lại”.

Không xa căn nhà của anh Bóng là ngôi nhà số 19 của chị Hoàng Thị Cảnh. Ngày gặp chị cách đây hơn một năm, nước mắt gần như chưa bao giờ khô trên gương mặt người phụ nữ lam lũ ấy. Người chồng hết mực yêu thương cùng toàn bộ tài sản của gia đình bao năm tích cóp bị lũ dữ cuốn mất. Trước mắt chị chỉ còn hai đứa con thơ và một tương lai mờ mịt. Khi ấy, câu hỏi lớn nhất của chị không phải là làm sao để cuộc sống khá giả hơn, mà đơn giản là làm sao để có thể nuôi các con khôn lớn khi mọi thứ đã không còn gì.

Hôm nay, chúng tôi gặp lại chị trong lớp học nghề may thêu được mở ngay tại khu tái định cư trên đỉnh đồi Sim. Đôi bàn tay từng run rẩy vì đau thương giờ thoăn thoắt trên từng đường kim, mũi chỉ. Chị bảo, những ngày đầu chuyển lên nơi ở mới, đêm nào chị cũng thức trắng. Căn nhà mới tuy đủ đầy hơn nhưng mỗi góc nhà đều gợi nhớ đến người chồng đã khuất, người đàn ông trụ cột, xốc vác, hết lòng chăm sóc vợ con. Chỉ khi nhìn hai con lớn lên từng ngày, chị mới tự nhủ mình không được phép gục ngã, phải gượng dậy sống tiếp vì các con.

Nhờ học nghề, hiện thu nhập từ may thêu của chị và các chị em trong thôn đạt khoảng 7 triệu đồng mỗi tháng. Cùng với diện tích rừng quế sắp đến kỳ thu hoạch, cuộc sống của ba mẹ con từng bước ổn định. Điều khiến chị yên lòng nhất là các con được đến trường và không còn nơm nớp lo sợ trước mỗi mùa mưa bão.

Gieo niềm tin trên vùng đất hồi sinh

Không chỉ có anh Bóng, chị Cảnh, nhiều gia đình khác cũng đang từng bước gây dựng lại cuộc sống từ chính những mất mát của mình.

Gia đình anh Nguyễn Văn Tuấn là một ví dụ. Gần một mẫu ruộng của gia đình bị đất đá vùi lấp sau trận lũ, nguồn sinh kế bao đời gần như mất trắng. Hiện thu nhập chủ yếu chỉ còn dựa vào quầy tạp hóa nhỏ trong khu tái định cư. Dẫu vậy, điều anh mong mỏi nhất không phải sự hỗ trợ trước mắt, mà là ngày dự án khôi phục sản xuất ở cánh đồng cũ hoàn thành để người dân được trở lại với đồng ruộng, tiếp tục nghề nông đã gắn bó qua nhiều thế hệ.

Những câu chuyện chúng tôi nghe được trong buổi sáng tháng 5 vừa qua ở thôn Làng Nủ đều có chung một điểm gặp gỡ. Đó là, phía sau nỗi đau mất người thân, mất nhà cửa, tài sản là ý chí không đầu hàng số phận. Chẳng mấy ai nói nhiều về những gì đã mất. Họ nói về công việc hôm nay, về mùa quế sắp tới, lớp học nghề mới mở hay cánh đồng đang dần được khôi phục. Chính điều đó đã làm nên sức sống đặc biệt của thôn Làng Nủ hôm nay.

Có lẽ, sau tất cả, sự hồi sinh không bắt đầu từ những công trình bê tông hay những ngôi nhà mới. Nó bắt đầu từ nghị lực phi thường của những người đã gắng gượng bước qua đau thương để tiếp tục sống, lao động và nuôi dưỡng niềm tin vào ngày mai. Đó cũng là nền móng vững chắc để trên mảnh đất từng oằn mình vì thiên tai, thôn Làng Nủ mới đang từng ngày hình thành bằng chính ý chí của những con người chưa bao giờ chịu khuất phục trước nghịch cảnh.