Bài 1: Chủ động xây dựng bộ máy và phân cấp triển khai

Sau gần 5 tháng thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, với sự chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, UBND tỉnh trong đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực hiện thủ tục hành chính đã góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Những kết quả bước đầu tại các trung tâm phục vụ hành chính công trên địa bàn cho thấy mô hình đang phát huy hiệu quả thiết thực, hướng tới xây dựng “chính quyền phục vụ” gần dân, vì dân.

Ngay sau khi hợp nhất 2 tỉnh Lào Cai và Yên Bái, tỉnh Lào Cai đã thành lập Trung tâm Phục vụ hành chính công của tỉnh (cơ sở 1 tại phường Yên Bái và cơ sở 2 ở phường Cam Đường) và 99 trung tâm phục vụ hành chính công ở các xã, phường.

Các trung tâm phục vụ hành chính công đều được ưu tiên bố trí trụ sở khang trang, hạ tầng thiết bị tương đối tốt cùng đội ngũ cán bộ, công chức có trình độ chuyên môn vững, có kinh nghiệm công tác trong các lĩnh vực quan trọng để tiếp nhận và xử lý hồ sơ cho người dân.

Bên cạnh đó, sau khi Chính phủ ban hành 28 nghị định về phân cấp, phân quyền trong tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Lào Cai là một trong những địa phương đi đầu trong triển khai thực hiện phân cấp mạnh mẽ trong giải quyết thủ tục hành chính.

Theo đó, nhiều văn bản quan trọng được ban hành nhằm tạo hành lang pháp lý cho hoạt động phân cấp, nhất là trong giải quyết thủ tục hành chính - lĩnh vực có tác động trực tiếp đến quyền lợi của người dân và doanh nghiệp.

Việc phân cấp mạnh mẽ giúp cấp xã chủ động hơn trong thẩm quyền giải quyết, đồng thời giảm đáng kể áp lực cho cấp tỉnh, tạo nền tảng để các địa phương chủ động hơn trong việc thực hiện nhiệm vụ.

Xã Bảo Hà là địa phương ghi nhận lượng hồ sơ lớn sau khi phân cấp. Theo thống kê của UBND xã, sau hơn 4 tháng, trung tâm phục vụ hành chính công của xã đã tiếp nhận hơn 10.000 lượt công dân đến giao dịch, thực hiện các thủ tục hành chính.

Tổng số 5.853 hồ sơ các loại được tiếp nhận, trong đó tỉ lệ nộp trực tuyến đạt trên 98%.

Số liệu này cho thấy sự thay đổi trong thói quen của người dân, đồng thời phản ánh nỗ lực đồng hành của chính quyền trong hướng dẫn, hỗ trợ thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Đáng chú ý, tỉ lệ giải quyết trước hạn lên tới 97,78%, chỉ có 2,22% hồ sơ quá hạn do vướng mắc hồ sơ đất đai hoặc phải xác minh bổ sung.

Tương tự, phường Yên Bái là địa bàn trung tâm của tỉnh, dân cư đông nên số lượng người dân nộp hồ sơ thực hiện các thủ tục hành chính lớn và đa dạng loại hình. Vì vậy trung tâm phục vụ hành chính công của phường đã phát huy tốt vai trò là đơn vị đi đầu trong ứng dụng công nghệ thông tin và cải cách thủ tục hành chính.

"Sau hơn 5 tháng đi vào vận hành, đến nay, trung tâm đã hoạt động ổn định, thông suốt. Do số lượng hồ sơ thủ tục hành chính của người dân và doanh nghiệp giao dịch hằng ngày rất lớn, đòi hỏi Trung tâm phải có các giải pháp phù hợp để tiếp nhận và xử lý kịp thời cho người dân, doanh nghiệp".

Bà Trần Thị Hương - Phó Giám đốc Trung tâm PVHCC phường Yên Bái

Một trong những lĩnh vực có số lượng hồ sơ giao dịch nhiều nhất là đất đai. Theo đó, sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhờ sự phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho các địa phương và ngành thuế, nên việc giải quyết thủ tục hành chính ở lĩnh vực này được phường Yên Bái triển khai hiệu quả, rút ngắn thời gian chờ đợi của người dân.

“Để tăng tỉ lệ nộp hồ sơ trực tuyến toàn trình, nhất là các hồ sơ hộ tịch, cư trú được giải quyết nhanh chóng, thậm chí trong ngày nếu đầy đủ giấy tờ, Trung tâm đã thực hiện mô hình hỗ trợ công dân tại chỗ bằng việc bố trí nhân sự ở các lĩnh vực túc trực ở các quầy đón tiếp để tư vấn, hướng dẫn cho người dân khi gặp khó khăn. Nhờ đó, đã đẩy mạnh hiệu quả triển khai cải cách hành chính” bà Trần Thị Hương cho biết thêm.

Theo báo cáo công tác cải cách hành chính 10 tháng năm 2025 của UBND tỉnh, đến nay, cùng với việc thành lập các trung tâm phục vụ hành chính công thì UBND tỉnh đã phân cấp và ủy quyền giải quyết trên 320 thủ tục hành chính, thuộc 15 lĩnh vực quản lý nhà nước như: đất đai, xây dựng, nông nghiệp, lao động - thương binh và xã hội, tư pháp, y tế, giáo dục, tài nguyên - môi trường... Trong đó, khoảng 45% số thủ tục hành chính được giao cho UBND cấp xã thực hiện, giúp người dân và doanh nghiệp có thể giải quyết hồ sơ ngay tại địa phương, giảm đáng kể thời gian và chi phí đi lại.

Thực tế cho thấy, việc phân cấp giải quyết thủ tục hành chính đã tạo ra những chuyển biến tích cực, rõ rệt trong hoạt động của bộ máy hành chính. Nếu như trước đây, người dân phải lên cấp huyện hoặc cấp tỉnh để thực hiện hồ sơ, thì nay nhiều thủ tục đã được giải quyết trực tiếp tại xã, phường. Vì vậy, thời gian giải quyết trung bình giảm từ 20 - 40%; quy trình được rút gọn, minh bạch hơn.

Hệ thống "một cửa" điện tử cấp xã được triển khai thống nhất, giúp người dân dễ dàng theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ. Tỷ lệ hài lòng của người dân và doanh nghiệp thường xuyên duy trì ở mức trên 95%.

Ông Trần Trí Dũng - Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Lào Cai cho biết: "Hiện nay, tỉnh Lào Cai có tổng số 2.200 thủ tục hành chính (gồm cấp tỉnh, cấp xã); trong đó số thủ tục hành chính đủ điều kiện cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình là 1.078 thủ tục hành chính; số thủ tục hành chính đã thực hiện cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình là 855; số thủ tục hành chính đã cung cấp dịch vụ công trực tuyến một phần là 1.248; số thủ tục hành chính chưa cung cấp là 99 (hiện đang tiếp tục rà soát để triển khai). Phấn đấu cuối năm 2025 sẽ cung cấp 100% thủ tục hành chính đến người dân và doanh nghiệp được thực hiện toàn trình".

Dù bước đầu công tác cải cách hành chính và hoạt động của các trung tâm phục vụ hành chính công đã đạt được những kết quả quan trọng, nhưng để chuẩn hóa từng bước các thủ tục hành chính nhằm phục vụ tốt hơn cho người dân và doanh nghiệp thì vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc cần khắc phục.

Trình bày: Hữu Huỳnh