Theo các chuyên gia của nhật báo El Watan (Algeria), việc Iran nhiều lần đóng cửa eo biển Hormuz sau khi thỏa thuận ngừng bắn sụp đổ đã làm suy giảm đáng kể lưu lượng tàu chở dầu qua khu vực này. Cùng với việc Mỹ tái áp đặt phong tỏa hải quân và thực hiện các đợt không kích liên tiếp, nguồn cung dầu từ vùng Vịnh chịu sức ép nặng nề.
Thị trường dầu mỏ quốc tế đối mặt áp lực lớn
Ngay lập tức, diễn biến này đã phản ánh rõ nét trên thị trường thế giới khi giá dầu Brent tăng hơn 10% trong vòng một tuần lên khoảng 88 USD/thùng, trong khi dầu ngọt nhẹ WTI của Mỹ đạt mức khoảng 82 USD/thùng. Việc giá dầu gia tăng kéo theo chi phí nhiên liệu như xăng và dầu diesel leo thang, gây thêm áp lực đối với hoạt động vận tải, sản xuất và sức mua của người tiêu dùng toàn cầu. Công ty phân tích dữ liệu năng lượng Enverus dự báo lượng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ trong kho dự trữ thương mại lẫn dự trữ công tại nhiều nước sẽ tiếp tục giảm, khiến giá dầu khó hạ nhiệt trong ngắn hạn.
Để kiềm chế đà tăng giá, các quốc gia tiêu thụ dầu lớn đã liên tục phải sử dụng nguồn dự trữ chiến lược. Các nước thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã thống nhất xuất kho khoảng 400 triệu thùng dầu, trong đó gần ba phần tư đã được đưa ra thị trường.
Riêng tại Mỹ, Tổng thống Donald Trump đã cho phép sử dụng khoảng 172 triệu thùng từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR), khiến lượng dầu dự trữ của nước này giảm xuống còn khoảng 317 triệu thùng - mức thấp nhất kể từ năm 1983. Giới chuyên gia cảnh báo việc khai thác dự trữ cường độ cao làm suy giảm khả năng ứng phó với các cú sốc năng lượng tương lai và đe dọa an toàn của hệ thống kho chứa ngầm trong các hang muối.
Trong khi đó, Trung Quốc - nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới - vừa nới lỏng hạn chế xuất khẩu nhiên liệu và phát tín hiệu khôi phục hoạt động của các nhà máy lọc dầu sau hơn một năm giảm nhập khẩu. Các chuyên gia nhận định nếu nhu cầu từ Bắc Kinh phục hồi mạnh trong bối cảnh nguồn cung vùng Vịnh vẫn bị gián đoạn và phương Tây cạn kiệt khả năng xuất kho dự trữ, thị trường dầu mỏ toàn cầu sẽ đối mặt với nguy cơ mất cân đối cung-cầu nghiêm trọng hơn, duy trì mức giá cao và gia tăng áp lực lạm phát đối với kinh tế thế giới.
Diễn biến chiến sự và động thái phong tỏa hàng hải
Tình hình quân sự tại khu vực tiếp tục căng thẳng khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo hai tàu chở dầu đã bốc cháy và bị chặn lại sau khi cố gắng đi qua một tuyến đường không an toàn ở phía Nam eo biển Hormuz. Phía IRGC tuyên bố eo biển này vẫn bị phong tỏa hoàn toàn và khẳng định sẽ không để xuất khẩu dù chỉ một giọt dầu hay một bao phân bón hóa học nào chừng nào các hành động quân sự của Mỹ còn tiếp diễn.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh lực lượng Houthi ở Yemen thông báo áp đặt lệnh cấm vận hàng hải đối với Saudi Arabia. Việc đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb, nếu xảy ra, có thể làm gián đoạn khoảng 7% nguồn cung dầu toàn cầu và ảnh hưởng lớn đến hoạt động xuất khẩu dầu của Saudi Arabia.
Về phía Mỹ, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo vừa hoàn tất đợt tấn công thứ 10 liên tiếp nhằm vào các trung tâm chỉ huy quân sự, hệ thống phòng không, trạm giám sát ven biển và năng lực tác chiến của Iran. Các cuộc tấn công này được đẩy mạnh sau khi một số quân nhân Mỹ thiệt mạng và mất tích trong các vụ tấn công tại Jordan và miền Bắc Iraq. Các giao tranh vẫn tiếp diễn bất chấp bản ghi nhớ do Pakistan làm trung gian ký hồi tháng 6 nhằm chấm dứt xung đột. Mặc dù một quan chức cấp cao Iran tiết lộ Tehran đã nhận được đề xuất trung gian về lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày để cứu vãn thỏa thuận hàng hải, và cả hai phía đều bày tỏ mong muốn theo đuổi ngoại giao, tình hình thực tế vẫn hết sức phức tạp.
Trước nguy cơ chiến tranh lan rộng, Bộ Ngoại giao Mỹ đã đưa ra cảnh báo toàn cầu cho công dân Mỹ, kêu gọi họ cảnh giác, cân nhắc lại việc đi du lịch hoặc quá cảnh qua khu vực Trung Đông do xung đột có thể leo thang đột ngột, đồng thời lưu ý nguy cơ gia tăng các cuộc tấn công nhắm vào cơ sở ngoại giao và địa điểm liên quan đến Mỹ trên khắp thế giới.
