Thực tiễn, gần 30 năm đổi mới đất nước, Đảng đã xác định phát triển đồng thời các thành phần kinh tế, trong đó đề cao sự đóng góp của các doanh nghiệp trong và ngoài nhà nước. Đối với tỉnh Lào Cai, phương châm “Doanh nghiệp phát tài, Lào Cai phát triển” đã trở thành nhận thức chung, ngày càng rõ hơn tính chất phổ biến và có giá trị thực tiễn cao.
Cùng với sự thay đổi tích cực của quy mô nền kinh tế trong những năm qua, các doanh nghiệp tại Lào Cai đã có sự phát triển nhanh, mạnh cả về số và chất lượng. Vai trò của các doanh nghiệp trong cơ cấu thành phần kinh tế ngày càng nổi bật với tỷ suất đóng góp vào GRDP của địa phương chiếm khoảng 80% và đóng góp khoảng 70% tổng nguồn thu ngân sách nhà nước trên địa bàn. Lào Cai hiện có khoảng 2.600 doanh nghiệp vừa và nhỏ (có đăng ký chứng nhận kinh doanh) và các văn phòng đại diện, chi nhánh doanh nghiệp, trung bình mỗi năm tăng gần 100 doanh nghiệp. Khi mới tái lập tỉnh, các doanh nghiệp trong tỉnh chủ yếu tập trung hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản và khai thác khoáng sản. Đây là lĩnh vực phụ thuộc vào nguồn vốn đầu tư của Nhà nước đối với tỉnh mới tái lập và còn nhiều khó khăn, lĩnh vực khai thác khoáng sản dựa vào điều kiện tự nhiên, nên thiếu bền vững.
Phát huy lợi thế của địa phương, đến nay các doanh nghiệp của Lào Cai hiện hoạt động trên nhiều lĩnh vực kinh tế, văn hoá - xã hội, dịch vụ, du lịch với số lao động tại các doanh nghiệp vừa từ 200 - 3.000 người, doanh nghiệp nhỏ có mức trung bình 5 - 12 lao động. Quy mô của các doanh nghiệp liên tục tăng lên, cùng với đó, xuất hiện ngày càng nhiều doanh nghiệp có doanh thu hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm, như Công ty TNHH một thành viên Apatít Việt Nam, Công ty Mỏ tuyển đồng Sin Quyền Lào Cai, Công ty Luyện đồng Lào Cai, Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt - Trung, Tổ hợp sản xuất hoá chất - phân bón Đức Giang… Trên lĩnh vực thương mại cũng không thiếu những doanh nghiệp có doanh thu đạt từ 1.000 - 4.000 tỷ đồng mỗi năm, như Công ty TNHH Hoa Phong, Công ty TNHH thương mại tổng hợp Nghĩa Anh; số doanh nghiệp thương mại có doanh thu từ 200 - 1.000 tỷ đồng đã lên đến con số hàng chục. Về lĩnh vực thu hút đầu tư sản xuất, Lào Cai có nhiều doanh nghiệp đầu tư hàng trăm triệu USD vốn vào các khu công nghiệp, lĩnh vực thủy điện… Có thể kể đến một số doanh nghiệp của Lào Cai đã đầu tư hàng nghìn tỷ đồng vào các lĩnh vực trên, như Công ty Cổ phần Nam Tiến Lào Cai, Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng và Năng lượng Phúc Khánh. Ngoài ra, Lào Cai còn có các doanh nghiệp đầu tư số vốn rất lớn vào lĩnh vực thương mại, dịch vụ như Công ty cáp treo Fansipan Sa Pa, Công ty Liên doanh Khách sạn quốc tế Lào Cai… Đó là chưa kể các chi nhánh ngân hàng thương mại với số vốn huy động và cho vay lên tới gần 30.000 tỷ đồng. Cùng với việc đa dạng hoá các ngành nghề, lĩnh vực hoạt động, thì xu thế chung của doanh nghiệp, doanh nhân Lào Cai trong những năm gần đây là phát triển bền vững, mà điển hình là ngày càng có nhiều doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất nông - lâm nghiệp, dịch vụ, thương mại, chế biến sâu khoáng sản.
Cùng với việc tăng quy mô doanh nghiệp, mở rộng và phát triển sản xuất, kinh doanh thì các doanh nghiệp ở tỉnh đã hướng nhiều hơn tới tính chuyên nghiệp, liên doanh, liên kết về tổ chức, hỗ trợ hoạt động giữa các thành viên trong cộng đồng. Đó là việc thành lập và kiện toàn tổ chức, cơ chế hoạt động của các tổ chức hội nghề nghiệp, như Hiệp hội Doanh nghiệp Lào Cai, Hội Doanh nhân trẻ Lào Cai, Hiệp hội Gas Lào Cai, Hiệp hội Taxi thành phố Lào Cai, Hiệp hội Du lịch, Chi hội Doanh nghiệp thủy điện... Đây còn là cơ sở, hạt nhân để thực hiện các chủ trương phát triển kinh tế theo đúng định hướng, quy hoạch của tỉnh và phát động các phong trào hoạt động trong cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân. Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Huy Long, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Lào Cai cho biết: Những năm gần đây, Hiệp hội Doanh nghiệp và Hội Doanh nhân trẻ đã có nhiều nỗ lực trong tổ chức xúc tiến thương mại - đầu tư, giao lưu - hợp tác kinh tế quốc tế, đào tạo nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp, đối thoại chính sách với các cơ quan nhà nước và gây dựng phong trào công tác xã hội. Điển hình là việc duy trì mối quan hệ hợp tác giữa Hội Doanh nhân trẻ Lào Cai với Hội Liên hiệp công thương các cấp của Trung Quốc như huyện Hà Khẩu, châu Hồng Hà, châu Văn Sơn và Hiệp hội tỉnh Vân Nam. Hằng năm, trong khuôn khổ Hội chợ Thương mại quốc tế Việt - Trung thường niên, Hội Doanh nhân trẻ luôn được lựa chọn làm cầu nối để các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh ký kết hợp tác và ký hợp đồng kinh tế với doanh nghiệp của Trung Quốc với giá trị các bản hợp đồng lên tới hàng chục triệu USD.
Trong giai đoạn 2010 - 2015, tăng trưởng kinh tế của Lào Cai đạt mức bình quân 14%, chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI của Lào Cai luôn đứng tốp đầu của cả nước, không thể phủ nhận có một phần quan trọng trong đó là sự đóng góp của các doanh nghiệp, cộng đồng doanh nhân Lào Cai. Sự phát triển của các doanh nghiệp, cộng đồng doanh nhân đã được địa phương, xã hội thừa nhận. Hơn thế nữa, nhiều doanh nghiệp, doanh nhân của tỉnh đã vinh dự được nhận các giải thưởng lớn như “Sao Vàng đất Việt”, “Bông hồng Vàng”, “Doanh nhân tiêu biểu toàn quốc”, “Nữ doanh nhân tiêu biểu toàn quốc”, “Doanh nhân cựu chiến binh”. Đây là nguồn động viên, khích lệ các doanh nghiệp, cộng đồng doanh nhân Lào Cai tiếp tục phát triển, xứng đáng là thành phần kinh tế quan trọng của nền kinh tế địa phương và khu vực trong những năm tới.
