Xã Cốc San có 20 thôn, trong đó 7 thôn có đồng bào Giáy chiếm trên 60% dân số, riêng thôn Ún Tà, Luồng Đơ và Củm Hạ 2, tỷ lệ người Giáy trên 90%. Với người Giáy, trang phục đón Tết không chỉ để đẹp, mà còn gửi gắm niềm vui, sự phấn khởi và hy vọng về một năm mới may mắn.
Chị Xí Thị Tung ở xã Cốc San gắn bó với nghề may từ khi khoảng 20 tuổi. Qua sự truyền dạy nghề của mẹ, chị Tung hiểu được những điều quan trọng khi thiết kế và may một bộ trang phục truyền thống của dân tộc mình.
Theo chị Tung, điều quan trọng hơn cả là người thợ phải hiểu dáng áo, biết “bắt” màu sao cho hài hòa, nổi bật mà vẫn đúng nếp trang phục truyền thống của dân tộc Giáy. Mùa may trang phục truyền thống của người Giáy không chỉ gói trong vài tuần trước Tết, mà kéo dài từ tháng 8 âm lịch khi nhiều gia đình bắt đầu đi ăn cưới, đi lễ hội cho đến cận Tết. Giá mỗi bộ trang phục truyền thống khoảng từ 200 trăm đến 500 trăm một bộ.
Trải qua thời gian, trang phục truyền thống của người Giáy ở xã Cốc San vẫn được giữ nguyên bản, ít thay đổi kiểu dáng và người giữ nếp ấy, thường là phụ nữ trong gia đình.
Năm nào tôi cũng may cho mỗi người con một bộ quần áo mới để diện Tết. May trang phục cho con mặc Tết là cách phụ nữ dân tộc Giáy “giữ nếp truyền thống”, giữ bản sắc.
Giữ trang phục truyền thống không chỉ là câu chuyện “mỗi nhà một bộ áo”. Để nếp cũ bền hơn trong đời sống mới, vai trò của thôn bản và công tác tuyên truyền cơ sở trở nên quan trọng, giúp tạo thói quen mặc trang phục truyền thống không chỉ trong các dịp lễ Tết, ngày hội của làng.
Ông Hoàng Văn Hợp, Bí thư Chi bộ thôn Ún Tà, xã Cốc San cho biết, thôn đẩy mạnh tuyên truyền để bà con may trang phục truyền thống mặc trong dịp lễ Tết, ngày hội coi đó là cách giữ gìn nét đẹp dân tộc.
Một hướng đi đáng chú ý được chị Trương Thị Vân Anh, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Cốc San đề cập là gắn bảo tồn văn hóa với sinh kế, vừa giúp giữ gìn văn hóa truyền thống, vừa là tiềm năng để phát triển du lịch cộng đồng, tạo ấn tượng đẹp đối với du khách khi đến tham gia hoạt động tại địa phương, qua đó nâng cao thu nhập.
Tết đến, trang phục truyền thống trở thành phần không thể thiếu trong những ngày vui của cộng đồng người Giáy. Những bộ áo mới sắc màu nổi bật… cùng tiếng hát dân ca, cùng nụ cười của các bà, các mẹ, những thiếu nữ tất cả hòa vào bức tranh xuân.
