Xây dựng nông thôn mới gắn với bản sắc, giá trị nông thôn

Từ đầu năm đến ngày 12/10/2026, dịch tả lợn châu Phi đã xuất hiện tại 36 xã trên địa bàn tỉnh Lào Cai, khiến 2.844 con lợn phải tiêu hủy. Mặc dù công tác phòng, chống dịch được các ngành, địa phương tích cực triển khai và nhiều xã đã qua 21 ngày không phát sinh thêm lợn mắc bệnh, nguy cơ dịch lây lan vẫn hiện hữu, đòi hỏi sự chủ động từ chính quyền, cơ quan chuyên môn và người chăn nuôi.

Rời công việc ổn định để trở về quê hương khởi nghiệp, chị Nông Thị Thắm - Giám đốc Hợp tác xã Y Dược học cổ truyền Yên Thế, xã Lục Yên, đã chọn cây dược liệu bản địa làm hướng phát triển kinh tế. Bằng kiến thức chuyên môn và tư duy đổi mới, chú trọng chế biến và liên kết sản xuất, chị không chỉ nâng cao giá trị cây thuốc mà còn tạo sinh kế cho phụ nữ dân tộc thiểu số, mở ra hướng phát triển nông nghiệp xanh ngay trên quê hương mình.

Trước tình trạng người dân tự phát trồng một số giống cây trồng mới, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai yêu cầu các địa phương tăng cường quản lý nguồn giống, đánh giá hiệu quả sản xuất và khả năng tiêu thụ trước khi xem xét mở rộng diện tích.

Từ đầu năm 2026 đến nay, mưa lũ ảnh hưởng khoảng 2.355 ha diện tích sản xuất nông, lâm nghiệp của tỉnh Lào Cai; hàng nghìn vật nuôi và nhiều diện tích nuôi thủy sản bị cuốn trôi, tổng giá trị thiệt hại trên 295 tỷ đồng. Trước khó khăn đó, các cấp chính quyền và nông dân vùng lũ đang nỗ lực điều chỉnh lịch thời vụ, chuyển đổi cơ cấu cây trồng để khôi phục sinh kế, bù đắp sản lượng trong những tháng cuối năm.

Từ các hoạt động hỗ trợ vốn, chuyển giao khoa học, kỹ thuật đến thúc đẩy liên kết sản xuất, các cấp Hội Nông dân tỉnh Lào Cai đang tạo điều kiện để hội viên phát huy tiềm năng, phát triển kinh tế. Qua đó, nhiều mô hình sản xuất hiệu quả được hình thành, góp phần nâng cao thu nhập và thúc đẩy phát triển nông nghiệp, nông thôn.

Không chỉ tạo thu nhập cho gia đình, ngày càng nhiều chị em phụ nữ chủ động ứng dụng công nghệ, mở rộng thị trường và làm chủ các mô hình hợp tác xã. Những bước tiến ấy có sự đồng hành, hỗ trợ của các hội, đoàn thể, chính quyền địa phương và cộng đồng.

Sau khi sáp nhập với thôn Gốc Quân, thôn Sân Bay, xã Đông Cuông, có không gian phát triển rộng hơn, từ vùng lúa, rau màu đến đồi rừng. Phát huy lợi thế từng khu vực, người dân đang đa dạng hóa sản xuất, mở hướng phát triển kinh tế cho thôn mới.

Tận dụng lợi thế đất đồi, chị Nguyễn Thị Nga, Chi hội phó Chi hội Phụ nữ thôn Đoàn Kết, xã Bảo Ái đã phát triển cây quế gắn với thu mua, chế biến nguyên liệu. Với 20 ha quế của gia đình, cùng hướng đi chủ động trong sản xuất, kinh doanh, mô hình của chị mang lại thu nhập khoảng 500 triệu đồng mỗi năm, đồng thời tạo việc làm cho nhiều lao động tại địa phương.

Sáng 13/10, xã Lâm Thượng tổ chức khởi công công trình thủy lợi Tây Sơn tại thôn Hin Lạn và công trình cống tràn Sơn Hạ tại thôn Sơn Đông.

Từ sự tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên, xã Bảo Thắng đã khơi dậy tinh thần đoàn kết, đồng thuận trong Nhân dân, biến những việc khó thành phong trào hành động rộng khắp. Phát huy sức dân trong xây dựng hạ tầng giao thông nông thôn, nhiều tuyến đường được mở rộng, nâng cấp, góp phần tạo diện mạo mới cho quê hương.

Là xã có tỷ lệ hộ nghèo cao, Phình Hồ xác định tạo sinh kế là hướng đi bền vững để người dân vươn lên thoát nghèo. Từ các nguồn lực đầu tư, địa phương triển khai nhiều cách làm nhằm giúp người dân vùng cao giảm bớt khó khăn.

Chiều 10/10, xã Nậm Xé tổ chức ra quân trồng cây vụ đông năm 2026, gắn với triển khai thực hiện mô hình “Dân vận khéo”, hướng tới kỷ niệm Ngày truyền thống công tác Dân vận của Đảng (15/10).

Với 57 tổ khuyến nông cộng đồng được thành lập mới, quy tụ hơn 1.000 thành viên, Lào Cai đang từng bước phát huy vai trò cầu nối đưa tiến bộ kỹ thuật và chính sách hỗ trợ nông nghiệp đến với người dân. Tuy nhiên, mô hình hoạt động mang tính tự nguyện này đang gặp khó khăn về kinh phí duy trì hoạt động, đặt ra yêu cầu sớm có cơ chế hỗ trợ phù hợp để mô hình duy trì và phát triển bền vững.

Toàn tỉnh hiện có 2.431 tổ bảo vệ rừng thôn, bản. Bám sát địa bàn, các tổ bảo vệ rừng phối hợp với lực lượng kiểm lâm và chính quyền địa phương thường xuyên tuần tra, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm hại; chủ động phòng cháy, chữa cháy rừng, góp phần nâng cao trách nhiệm của cộng đồng trong bảo vệ và phát triển rừng bền vững.

Ở một số thôn, bản vùng cao Lào Cai, điện lưới quốc gia đã về đến nhà dân nhưng nhiều nơi vẫn truyền tải qua đường dây do các hộ góp tiền tự kéo. Dây dài, cột tre, cột gỗ tạm bợ khiến nguồn điện yếu, chập chờn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Người dân mong muốn được Nhà nước và ngành điện đầu tư đường điện bảo đảm chất lượng để phục vụ sinh hoạt và phát triển sản xuất.

Là xã vùng 3 còn nhiều khó khăn, nguồn lực đầu tư cho sản xuất của người dân còn hạn chế, thời gian qua, việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 21 của HĐND tỉnh đã tạo thêm điều kiện để người dân xã Mỏ Vàng phát triển chăn nuôi, từng bước nâng cao thu nhập.

Những ngày này, các vườn na ở thôn Quyết Tâm, xã Bảo Thắng bước vào vụ thu hoạch trái vụ. Bằng kinh nghiệm canh tác và việc chủ động cắt tỉa, điều tiết thời điểm ra hoa, thụ phấn, người dân đã kéo dài mùa quả, cung ứng thêm sản phẩm ra thị trường khi vụ na chính đã vãn.

Chiều 9/10, Hội Nông dân tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị tôn vinh “Nông dân Lào Cai xuất sắc” năm 2026, nhân kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Hội Nông dân Việt Nam (14/10/1930 - 14/10/2026).

Xã Mường Khương vừa cấp hơn 230.000 cây chè giống, phục vụ trồng mới khoảng 13 ha, từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững. Hoạt động này tạo điều kiện để người dân mở rộng sản xuất, từng bước nâng cao thu nhập.

Những ngày đầu tháng 10, xã Tú Lệ bước vào thời điểm cuối vụ cốm. Người dân đang khẩn trương thu hoạch những diện tích lúa nếp còn lại, tất bật rang, giã, sàng để hoàn thành các mẻ cốm cuối mùa, đáp ứng nhu cầu thị trường.