Xây dựng hệ sinh thái truy xuất nguồn gốc hiện đại, minh bạch

Toàn tỉnh hiện có 110 doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia hệ thống, với trên 340 dòng sản phẩm nông sản, OCOP và đặc sản địa phương được công khai thông tin về quy trình, chứng nhận chất lượng và địa chỉ sản xuất.

Ứng dụng công nghệ số trong quản lý rừng

Lào Cai là tỉnh có diện tích rừng lớn. Nguồn thu từ kinh tế lâm nghiệp không chỉ giúp nhiều hộ dân thoát nghèo, còn tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Đặc biệt, tỉnh đã đưa vào sử dụng ứng dụng quản lý rừng iTwood - hệ thống công nghệ số và điện toán đám mây được Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam nghiên cứu, chuyên dùng để truy xuất nguồn gốc và quản lý chuỗi cung ứng gỗ hợp pháp theo thời gian thực. Công cụ này minh bạch hóa lâm sản từ khâu trồng rừng, khai thác đến tiêu thụ, đồng thời hỗ trợ người dân quản lý hiệu quả rừng nguyên liệu.

Trước đây, để kiểm tra hiện trạng rừng, ông Lạc Văn Sản ở thôn Khe Gầy, xã Yên Bình phải mất nhiều ngày đi thực địa từng khu vực. Nay, chỉ với vài thao tác trên điện thoại thông minh, ông Sản đã có thể nắm mọi thông tin về số lượng cây trồng, chu kỳ kinh doanh, chứng nhận quản lý và xác định trữ lượng cacbon rừng.

Vừa mở ứng dụng, ông Sản chia sẻ: Có ứng dụng này không phải đến tận nơi mà vẫn quản lý được rừng của mình. Trước đây, mỗi lần muốn xuất bán gỗ phải mất vài ba ngày để làm thủ tục và cán bộ kiểm lâm kiểm tra, nay mọi việc trở nên thuận tiện hơn, tiết kiệm thời gian và chi phí.

Không chỉ thuận tiện trong quản lý, ứng dụng này còn giúp người dân truy xuất nguồn gốc gỗ hợp pháp, yếu tố quan trọng để đưa gỗ ra thị trường quốc tế. Đến nay, tỉnh Lào Cai có trên 2.100 chủ rừng với rừng nguyên liệu được cấp mã số, tổng diện tích gần 4.200 ha.

Để giúp người dân nâng cao nhận thức và sử dụng hiệu quả công nghệ số, Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Lâm nghiệp phối hợp với Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lào Cai tổ chức các lớp tập huấn hướng dẫn sử dụng ứng dụng iTwood.

Ông Hoàng Liên Sơn - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Lâm nghiệp - Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam cho biết: Ở Lào Cai, chúng tôi tập trung chủ yếu cho các chủ rừng là hộ gia đình. Ứng dụng công nghệ số cho cấp mã vùng trồng còn giúp giám sát khả năng hấp thụ cacbon của rừng, mang lại giá trị gia tăng rõ rệt.

Truy xuất nguồn gốc nông sản – nâng tầm đặc sản địa phương

Cùng với việc quản lý rừng bền vững, tỉnh Lào Cai đang áp dụng công nghệ số để nâng cao giá trị các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương. Một trong những điển hình bưởi “tiến vua” - đặc sản lâu đời của xã Đại Minh tỉnh Yên Bái cũ, nay thuộc xã Thác Bà.

Nhận thấy tiềm năng kinh tế của loại bưởi quý này, chính quyền địa phương đã phối hợp với các viện nghiên cứu và trường đại học triển khai sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, đồng thời đăng ký nhãn hiệu tập thể và chứng nhận OCOP 4 sao, nhằm bảo vệ thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm.

Không dừng lại ở đó, xã Thác Bà còn áp dụng giải pháp truy xuất nguồn gốc thông minh Vmark cho cây bưởi, gắn mã QR trên từng gốc và quả bưởi. Nhờ vậy, người tiêu dùng có thể truy xuất đầy đủ thông tin về vùng trồng, tuổi cây, quy trình chăm sóc, chứng nhận sản phẩm, thậm chí là câu chuyện lịch sử của những cây bưởi trăm tuổi.

Ông Nguyễn Văn Định – người trồng bưởi lâu năm ở thôn Minh Thân, xã Thác Bà chia sẻ: Việc gắn mã QR giúp tôi quản lý vườn bưởi thuận tiện, kiểm soát chất lượng và kết nối trực tiếp với thị trường. Từ khi gắn mã QR, giá bưởi bán ra được cao hơn vì được người tiêu dùng tin tưởng về chất lượng, tạo điểm nhấn thu hút du khách tham quan vườn, tăng thu nhập cho gia đình.

Hiện, toàn xã Thác Bà có khoảng 850 ha trồng bưởi, trong đó nhiều diện tích là bưởi Đại Minh – đặc sản nổi tiếng của địa phương. Riêng năm 2025, cây bưởi đã mang về cho người dân trong xã khoảng 65 tỷ đồng. Gần 70 hộ dân đã chủ động gắn mã QR code cho gần 200 cây bưởi, giúp người tiêu dùng truy xuất đầy đủ thông tin về nguồn gốc, độ tuổi cây, quy trình chăm sóc theo tiêu chuẩn VietGAP, cũng như chứng nhận OCOP 4 sao mà bưởi Đại Minh đã đạt được.

Ông Phạm Văn Hiền – Chủ tịch UBND xã Thác Bà cho biết: Năm 2026, xã tiếp tục duy trì sản phẩm bưởi đạt 4 sao và phát triển các sản phẩm phụ từ bưởi như tinh dầu, mứt bưởi...; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong trồng, chăm sóc và thu hái bưởi, với các hệ thống tưới thông minh, giám sát điện tử quy trình chăm sóc, giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân.

Hướng tới xây dựng hệ sinh thái truy xuất nguồn gốc hiện đại, minh bạch

UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành Kế hoạch 117/KH-UBND thực hiện Đề án “Triển khai, áp dụng và quản lý hệ thống truy xuất nguồn gốc trên địa bàn tỉnh đến năm 2030”, cụ thể hóa Quyết định 100/QĐ-TTg ngày 19/1/2019 của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư 02/2024/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Theo kế hoạch, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% sản phẩm, hàng hóa chủ lực, đặc sản và sản phẩm OCOP được áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc, gắn mã số, mã vạch hoặc mã QR, đáp ứng yêu cầu thị trường trong nước và quốc tế. Hàng năm, tỉnh phấn đấu có tối thiểu 30 sản phẩm gắn mã truy xuất nguồn gốc và hỗ trợ 20 doanh nghiệp, hợp tác xã xây dựng, vận hành hệ thống.

Ông Trần Minh Sáng - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai cho biết: Tỉnh đang tập trung tăng cường áp dụng chuyển đổi số trong nông nghiệp, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc và quản lý sản xuất bằng công nghệ số. Đối với vùng cây ăn quả, sẽ phát triển các vùng sản xuất tập trung theo hướng VietGAP, gắn mã số vùng trồng, phục vụ truy xuất nguồn gốc và xuất khẩu.

Để thúc đẩy hoạt động này, UBND tỉnh giao Sở Khoa học và Công nghệ làm cơ quan chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, địa phương tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn, tuyên truyền kiến thức về truy xuất nguồn gốc, hướng dẫn doanh nghiệp và hợp tác xã ứng dụng hệ thống điện tử, mã số, mã vạch, mã QR trong quản lý sản xuất – kinh doanh; đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc xây dựng hệ sinh thái truy xuất nguồn gốc nông – lâm sản hiện đại, minh bạch tại địa phương.